Specjalne ostrzeżenia
Aknenormin 20 mg

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Aknenormin

Stosowanie izotretynoiny wymaga szczególnej uwagi ze względu na szereg potencjalnych zagrożeń i działań niepożądanych. Poniżej przedstawiono kluczowe aspekty bezpieczeństwa, które należy uwzględnić podczas terapii lekiem Aknenormin 10 mg i 20 mg.¹

Działanie teratogenne i Program Zapobiegania Ciąży

Aknenormin charakteryzuje się silnym działaniem teratogennym u ludzi, powodując często ciężkie i zagrażające życiu wady wrodzone. Ze względu na to ryzyko jest bezwzględnie przeciwwskazany u kobiet w ciąży oraz kobiet w wieku rozrodczym, chyba że spełnione zostaną wszystkie warunki Programu Zapobiegania Ciąży.²

Program Zapobiegania Ciąży wymaga, aby:³

• Pacjentka cierpiała na ciężką postać trądziku (trądzik guzkowy, trądzik skupiony lub trądzik z ryzykiem powstawania trwałych blizn) oporną na standardowe leczenie przeciwbakteryjne i miejscowe⁴
• Rozumie ryzyko działania teratogennego i konieczność ścisłej comiesięcznej obserwacji⁵
• Stosuje skuteczną, nieprzerywaną antykoncepcję przez 1 miesiąc przed, w trakcie i przez 1 miesiąc po zakończeniu leczenia. Wymagane jest stosowanie co najmniej jednej wysoce skutecznej metody antykoncepcji (niezależnej od użytkownika) lub dwóch uzupełniających się metod antykoncepcji zależnych od użytkownika⁶
• Jest świadoma potencjalnych konsekwencji zajścia w ciążę i rozumie konieczność szybkiej konsultacji z lekarzem w razie podejrzenia ciąży⁷
• Akceptuje konieczność regularnego poddawania się testom ciążowym przed leczeniem, optymalnie co miesiąc w trakcie leczenia oraz po 1 miesiącu od zakończenia leczenia⁸
• Poświadcza zrozumienie zagrożeń i niezbędnych środków ostrożności⁹

Warunki te dotyczą również kobiet, które nie są aktywne seksualnie, chyba że lekarz uzna, że nie ma ryzyka zajścia w ciążę.¹⁰

Obowiązki lekarza przepisującego lek

Lekarz przepisujący Aknenormin musi upewnić się, że pacjentka:¹¹

• Przestrzega wymagań dotyczących zapobiegania ciąży i potwierdziła ich zrozumienie¹²
• Rozumie konieczność stosowania antykoncepcji zgodnie z zaleceniami¹³
• Uzyskała ujemny wynik testu ciążowego przed, w trakcie i po 1 miesiącu od zakończenia leczenia. Terminy i wyniki testów ciążowych należy dokumentować¹⁴

W przypadku zajścia w ciążę w trakcie leczenia, terapia musi zostać natychmiast przerwana, a pacjentkę należy skierować do specjalisty doświadczonego w teratologii.¹⁵

Wysokie ryzyko wad rozwojowych utrzymuje się do miesiąca po zakończeniu leczenia.¹⁶

Antykoncepcja i testy ciążowe

Pacjentkom należy przekazać wyczerpujące informacje o antykoncepcji lub skierować je po poradę, jeśli nie stosują skutecznej metody zapobiegania ciąży.¹⁷

Minimalnym wymogiem jest stosowanie co najmniej jednej wysoce skutecznej metody antykoncepcji niezależnej od użytkownika lub dwóch uzupełniających się metod antykoncepcji zależnych od użytkownika przez miesiąc przed, w trakcie i miesiąc po zakończeniu leczenia.¹⁸

Testy ciążowe o minimalnej czułości 25 mIU/ml powinny być przeprowadzane:¹⁹

• Przed rozpoczęciem terapii: co najmniej miesiąc po rozpoczęciu stosowania antykoncepcji i krótko przed pierwszym przepisaniem leku²⁰
• Podczas wizyt kontrolnych: optymalnie co miesiąc, w dniu wizyty lub w ciągu 3 dni przed wizytą²¹
• Po zakończeniu leczenia: miesiąc po ostatniej dawce²²

Aby zapewnić regularne monitorowanie, kobietom w wieku rozrodczym należy przepisywać Aknenormin w ilości ograniczonej do 30 dni leczenia. Optymalnie, test ciążowy, wypisanie recepty i jej realizacja powinny nastąpić tego samego dnia.²³

Pacjenci płci męskiej

Dane wskazują, że poziom ekspozycji na izotretynoinę zawarty w spermie pacjentów przyjmujących Aknenormin nie jest wystarczająco wysoki, aby był związany z działaniem teratogennym. Mężczyźni nie powinni dzielić się lekiem z innymi osobami, szczególnie z kobietami.²⁴

Dodatkowe środki ostrożności

• Pacjenci nie powinni przekazywać leku innym osobom²⁵
• Pacjenci nie powinni być dawcami krwi w trakcie terapii i przez 1 miesiąc po jej zakończeniu²⁶
• Podmiot odpowiedzialny udostępni materiały edukacyjne dla lekarzy, farmaceutów i pacjentów²⁷

Zaburzenia psychiczne

U pacjentów leczonych izotretynoiną zgłaszano wystąpienie zaburzeń psychicznych, w tym:²⁸

• Depresja i nasilenie istniejącej depresji
• Lęk
• Skłonność do agresji
• Wahania nastroju
• Objawy psychotyczne
• Bardzo rzadko: myśli samobójcze, próby samobójcze i samobójstwa

Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z depresją w wywiadzie. Wszyscy pacjenci powinni być monitorowani pod kątem objawów depresji i w razie potrzeby skierowani na odpowiednie leczenie. Przerwanie podawania izotretynoiny może nie wystarczyć do złagodzenia objawów – w takich przypadkach może być konieczna dalsza ocena psychiatryczna lub psychologiczna.²⁹

Pomocne może być uprzedzenie rodziny lub przyjaciół pacjenta o możliwości wystąpienia objawów zaburzeń psychicznych.³⁰

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

Na początku terapii izotretynoiną może wystąpić zaostrzenie objawów trądziku, które ustępuje zwykle w ciągu 7-10 dni mimo kontynuacji leczenia. W większości przypadków nie ma potrzeby modyfikacji dawkowania.³¹

Podczas leczenia izotretynoiną należy:³²

• Unikać ekspozycji na intensywne promieniowanie słoneczne lub UV – gdy nie można tego uniknąć, stosować filtry UV o współczynniku ochrony co najmniej SPF 15
• Unikać agresywnej chemicznej dermabrazji oraz leczenia skóry laserem w trakcie terapii i do 5-6 miesięcy po jej zakończeniu, ze względu na ryzyko powstawania blizn i przebarwień lub odbarwień³³
• Unikać depilacji woskiem co najmniej przez 6 miesięcy po zakończeniu leczenia, ze względu na ryzyko zerwania naskórka³⁴
• Unikać jednoczesnego stosowania miejscowych leków keratolitycznych lub złuszczających w leczeniu trądziku, aby nie doprowadzić do nadmiernego podrażnienia skóry³⁵

Po wprowadzeniu produktu do obrotu zgłaszano przypadki ciężkich reakcji skórnych (m.in. rumień wielopostaciowy, zespół Stevensa-Johnsona i martwicę toksyczno-rozpływną naskórka) związanych ze stosowaniem izotretynoiny. Pacjentów należy ściśle obserwować pod kątem wystąpienia ciężkich reakcji skórnych, a w przypadku ich podejrzenia przerwać leczenie.³⁶

Zaleca się stosowanie maści nawilżającej lub kremu nawilżającego oraz balsamu do ust od początku leczenia, ponieważ izotretynoina powoduje wysuszenie skóry i ust.³⁷

Choroby oczu

Podczas leczenia izotretynoiną mogą wystąpić następujące objawy oczne:³⁸

• Zespół suchego oka
• Zmętnienie rogówki
• Niedowidzenie w ciemnościach
• Zapalenie rogówki

Objawy te zwykle ustępują po przerwaniu stosowania leku, choć notowano przypadki suchości oka, która utrzymywała się po zakończeniu leczenia. Zespół suchego oka można łagodzić stosowaniem maści nawilżającej do oczu lub produktów zastępujących łzy.³⁹

Podczas leczenia izotretynoiną może wystąpić nietolerancja soczewek kontaktowych, co oznacza konieczność noszenia okularów przez pacjenta.⁴⁰

Niedowidzenie w ciemnościach może pojawić się nagle. Pacjentów z zaburzeniami widzenia należy skierować do okulisty, a w niektórych przypadkach może być konieczne przerwanie leczenia.⁴¹

Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej

U pacjentów przyjmujących izotretynoinę opisywano:⁴²

• Bóle mięśni
• Bóle stawów
• Zwiększenie aktywności kinazy kreatynowej (CPK) w surowicy, szczególnie u osób wykonujących intensywny wysiłek fizyczny

Znaczny wzrost wartości CPK może być objawem rabdomiolizy. Ponieważ Aknenormin działa synergistycznie na CPK, pacjenci intensywnie uprawiający sport powinni być szczególnie świadomi tego ryzyka.⁴³

Objawami ostrzegawczymi rabdomiolizy mogą być:⁴⁴

• Bóle mięśni
• Ciemny mocz
• Osłabienie

Należy unikać intensywnego uprawiania sportu w czasie przyjmowania Aknenorminu, aby zmniejszyć ryzyko niekorzystnego wpływu leku na mięśnie.⁴⁵

Szczególną ostrożność należy zachować przepisując lek pacjentom przyjmującym jednocześnie leki o działaniu miotoksycznym, takie jak:⁴⁶

• Inhibitory reduktazy HMG-CoA (statyny)
• Kortykosteroidy
• Kolchicyna
• Penicylamina

Ostrożność zalecana jest również u pacjentów nadużywających alkoholu.

U pacjentów ze zwiększonym ryzykiem niekorzystnego wpływu na mięśnie należy monitorować wartości CPK przy rutynowych analizach krwi. W przypadku znacznego wzrostu CPK należy przerwać leczenie Aknenorminem.⁴⁷

Po kilkuletnim stosowaniu izotretynoiny w bardzo dużych dawkach w leczeniu zaburzeń rogowacenia obserwowano zmiany kostne, w tym przedwczesne zarastanie chrząstek nasadowych, przerost kości i zwapnienia w ścięgnach i więzadłach.⁴⁸

Łagodne nadciśnienie wewnątrzczaszkowe

Notowano przypadki łagodnego nadciśnienia wewnątrzczaszkowego u pacjentów leczonych izotretynoiną, w tym u osób przyjmujących jednocześnie tetracykliny.⁴⁹

Objawy łagodnego nadciśnienia wewnątrzczaszkowego obejmują:⁵⁰

• Ból głowy
• Nudności i wymioty
• Zaburzenia widzenia
• Obrzęk tarczy nerwu wzrokowego

W przypadku wystąpienia tych objawów należy natychmiast przerwać stosowanie izotretynoiny.⁵¹

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

Aktywność enzymów wątrobowych należy kontrolować:⁵²

• Przed rozpoczęciem leczenia
• 1 miesiąc po rozpoczęciu leczenia
• Następnie co 3 miesiące, chyba że konieczne jest częstsze monitorowanie

U pacjentów leczonych izotretynoiną obserwowano przejściowe i odwracalne zwiększenie aktywności aminotransferaz. W przypadku utrzymującego się, klinicznie istotnego wzrostu aktywności tych enzymów, należy rozważyć zmniejszenie dawki lub odstawienie leku.⁵³

Niewydolność nerek

Zaburzenia czynności nerek i niewydolność nerek nie wpływają na farmakokinetykę izotretynoiny, dlatego lek można stosować u pacjentów z niewydolnością nerek. Zaleca się jednak rozpoczynanie leczenia od mniejszej dawki i stopniowe jej zwiększanie do maksymalnej tolerowanej dawki.⁵⁴

Metabolizm lipidów

Stężenia lipidów (na czczo) należy kontrolować:⁵⁵

• Przed rozpoczęciem leczenia
• 1 miesiąc po rozpoczęciu leczenia
• Następnie co 3 miesiące, chyba że konieczne jest częstsze monitorowanie

Zwiększone stężenia lipidów zwykle normalizują się po zmniejszeniu dawki lub zakończeniu terapii oraz po zmianie diety.⁵⁶

Terapię izotretynoiną należy przerwać, jeżeli nie udaje się uzyskać akceptowalnego stężenia triglicerydów lub gdy wystąpią objawy zapalenia trzustki.⁵⁷

Stężenia triglicerydów powyżej 800 mg/dl lub 9 mmol/l mogą być związane z wystąpieniem ostrego zapalenia trzustki, które może prowadzić do zgonu.⁵⁸

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

Stosowanie izotretynoiny wiązano z wystąpieniem zapalnych chorób jelit (w tym choroby Leśniowskiego-Crohna) u pacjentów bez wcześniejszych zaburzeń jelitowych. Pacjenci z ciężką biegunką (zwłaszcza z krwią) powinni natychmiast przerwać leczenie izotretynoiną.⁵⁹

Reakcje alergiczne

W trakcie stosowania izotretynoiny obserwowano:⁶⁰

• Rzadkie przypadki reakcji anafilaktycznych, czasem po wcześniejszym miejscowym stosowaniu retynoidów
• Niezbyt częste reakcje alergiczne skórne
• Ciężkie przypadki alergicznego zapalenia naczyń, często z plamicą (siniaki i czerwone plamy) na kończynach oraz z innymi objawami pozaskórnymi

W przypadku wystąpienia ciężkich reakcji alergicznych należy przerwać leczenie i starannie obserwować pacjenta.⁶¹

Pacjenci z grupy wysokiego ryzyka

U następujących grup pacjentów leczonych izotretynoiną może być konieczne częstsze monitorowanie stężeń lipidów i/lub glukozy we krwi:⁶²

• Pacjenci z cukrzycą
• Pacjenci z otyłością
• Pacjenci nadużywający alkoholu
• Pacjenci z zaburzeniami metabolizmu lipidów

W czasie leczenia izotretynoiną zgłaszano przypadki podwyższenia stężenia glukozy we krwi na czczo oraz nowo zdiagnozowane przypadki cukrzycy.⁶³

Informacja o substancjach pomocniczych

Lek Aknenormin zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na kapsułkę, co oznacza, że produkt uznaje się za „wolny od sodu”.⁶⁴