Leki w grupie
„koloid”

Koloidy to preparaty stosowane w celu wyrównania objętości krwi krążącej, szczególnie w sytuacjach hipowolemii (zmniejszenia objętości krwi krążącej), wstrząsu oraz zaburzeń perfuzji narządowej. Mechanizm działania koloidów polega na zwiększaniu ciśnienia onkotycznego osocza, co prowadzi do przemieszczania się płynów z przestrzeni pozanaczyniowej do łożyska naczyniowego.

Koloidy dzielą się na dwie główne grupy: naturalne i syntetyczne. Do koloidów naturalnych zaliczamy albuminy (ludzka albumina osocza – dostępna w Polsce jako Albumin CSL, Alburex, Flexbumin) oraz osocze świeżo mrożone. Koloidy syntetyczne obejmują: hydroksyetylowaną skrobię (HES – Volulyte, Voluven), żelatynę (Gelaspan) oraz dekstrany (Dekstran 40, Dekstran 70).

Najczęściej stosowanymi koloidami są roztwory hydroksyetylowanej skrobi (HES) i roztwory albumin. HES charakteryzuje się stosunkowo długim czasem działania i dobrą efektywnością zwiększania objętości krwi krążącej. Albuminy są bezpieczniejsze, ale znacznie droższe i mają bardziej ograniczoną dostępność.

Główną zaletą stosowania koloidów jest ich szybkie i efektywne działanie zwiększające objętość krwi krążącej. W porównaniu do krystaloidów, koloidy dłużej utrzymują się w przestrzeni wewnątrznaczyniowej, przez co wymagają mniejszych objętości do uzyskania podobnego efektu hemodynamicznego. Jest to szczególnie istotne w sytuacjach nagłego spadku ciśnienia tętniczego wymagającego szybkiej interwencji.

Niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem koloidów obejmują zwiększone ryzyko ostrej niewydolności nerek (szczególnie przy stosowaniu HES), zaburzenia krzepnięcia krwi, reakcje alergiczne (zwłaszcza na dekstrany i żelatynę), obrzęk płuc oraz przeładowanie objętościowe. Ze względu na ryzyko nefrotoksyczności, stosowanie HES jest obecnie ograniczone u pacjentów z sepsą, oparzeniami oraz w stanach krytycznych. Europejska Agencja Leków (EMA) wprowadziła restrykcje dotyczące stosowania roztworów HES.

Podgrupy koloidów różnią się właściwościami farmakokinetycznymi i profilem bezpieczeństwa. Albuminy mają najlepszy profil bezpieczeństwa, ale są najdroższe. HES charakteryzuje się dobrą skutecznością, ale większym ryzykiem działań niepożądanych. Żelatyny mają krótszy czas działania i mniejsze ryzyko kumulacji w organizmie, ale częściej wywołują reakcje alergiczne. Dekstrany skutecznie zwiększają objętość osocza, lecz wiążą się z istotnym ryzykiem reakcji anafilaktycznych i zaburzeń krzepnięcia.