Leki w grupie
„benzodiazepiny”
Benzodiazepiny to grupa leków o działaniu uspokajającym, nasennym, przeciwlękowym, przeciwdrgawkowym i miorelaksacyjnym. Działają one poprzez zwiększenie działania kwasu gamma-aminomasłowego (GABA) – głównego neuroprzekaźnika hamującego w ośrodkowym układzie nerwowym. Benzodiazepiny wiążą się ze specyficznym miejscem receptora GABA-A, potęgując efekt hamujący GABA, co prowadzi do zwiększonego napływu jonów chlorkowych do komórki i hiperpolaryzacji błony komórkowej.
Do najczęściej stosowanych benzodiazepin w Polsce należą: diazepam (Relanium, Neorelium), alprazolam (Xanax, Zomiren, Alprox), klonazepam (Clonazepamum TZF), lorazepam (Lorafen), midazolam (Midanium, Dormicum), oksazepam (Oxazepam TZF), estazolam (Estazolam TZF), temazepam (Signopam) oraz bromazepam (Lexotan).
Benzodiazepiny można podzielić ze względu na czas działania na: krótkodziałające (midazolam, triazolam), średniodziałające (alprazolam, lorazepam, temazepam) oraz długodziałające (diazepam, klonazepam). Istotny jest również podział ze względu na siłę działania oraz profil farmakologiczny – niektóre wykazują silniejsze działanie nasenne (temazepam, estazolam), inne przeciwlękowe (alprazolam, lorazepam) czy przeciwdrgawkowe (klonazepam, diazepam).
Główne zalety benzodiazepin to szybki początek działania, wysoka skuteczność w leczeniu stanów lękowych i bezsenności, dobra tolerancja w krótkotrwałym stosowaniu oraz szeroki indeks terapeutyczny, co czyni je względnie bezpiecznymi w przypadku przedawkowania (o ile nie są łączone z innymi lekami działającymi depresyjnie na OUN). Benzodiazepiny są również skuteczne w leczeniu drgawek, stanów pobudzenia i napięcia mięśniowego.
Najpoważniejsze niebezpieczeństwa związane z benzodiazepinami to ryzyko rozwoju tolerancji i uzależnienia, które może wystąpić już po kilku tygodniach regularnego stosowania. Odstawienie leku po dłuższym czasie może wywołać zespół odstawienny, objawiający się niepokojem, bezsennością, a nawet drgawkami. Benzodiazepiny powodują też zaburzenia funkcji poznawczych, pamięci i koordynacji ruchowej. Szczególnie niebezpieczne jest łączenie ich z alkoholem lub innymi lekami o działaniu depresyjnym na OUN, co może prowadzić do głębokiej sedacji, depresji oddechowej i zgonu. U osób starszych mogą powodować splątanie, zaburzenia równowagi i zwiększać ryzyko upadków i złamań.
W praktyce klinicznej wyróżnia się podgrupy benzodiazepin: anksjolityki (leki przeciwlękowe), hipnotyki (leki nasenne), leki przeciwpadaczkowe oraz benzodiazepiny stosowane w anestezjologii i sedacji. Podział ten jest jednak umowny, gdyż wiele benzodiazepin wykazuje działanie wielokierunkowe, a różnice dotyczą głównie czasu działania, siły efektu terapeutycznego i profilu działań niepożądanych.
Lista leków w tej grupie
-
Midanium – Roztwór do wstrzykiwań – 1 mg/ml
Preparat zawiera midazolam w stężeniach 1 mg/ml lub 5 mg/ml oraz sód jako substancję pomocniczą. Jest to roztwór do wstrzykiwań, stosowany głównie do wywoływania senności oraz sedacji z zachowaniem świadomości. Lek znajduje zastosowanie przed i podczas zabiegów diagnostycznych oraz terapeutycznych, a także jako element znieczulenia ogólnego lub premekdykacji. Wykorzystywany jest także w intensywnej terapii u dorosłych i dzieci.
Wskazania do stosowania- premedykacja przed wprowadzeniem do znieczulenia ogólnego
- sedacja w oddziale intensywnej opieki medycznej
- sedacja z zachowaniem świadomości podczas zabiegów diagnostycznych i terapeutycznych
- sedacja z zachowaniem świadomości przed zabiegami diagnostycznymi i terapeutycznymi
- składnik o działaniu sedacyjnym w znieczuleniu złożonym
- wprowadzenie do znieczulenia ogólnego
Substancja czynna -
Midazolam Baxter – Roztwór do wstrzykiwań / do infuzji – 5 mg/ml
Produkt leczniczy zawiera midazolam w postaci chlorowodorku, dostępny w różnych dawkach od 5 mg do 50 mg na ml roztworu. Jest to roztwór do wstrzykiwań lub infuzji, stosowany jako krótko działający środek nasenny. Lek znajduje zastosowanie w sedacji płytkiej przed i w trakcie zabiegów diagnostycznych lub leczniczych oraz jako składnik znieczulenia ogólnego i skojarzonego. Używany jest również do sedacji pacjentów na oddziałach intensywnej opieki medycznej, zarówno u dorosłych, jak i u dzieci.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Clonazepamum TZF – Tabletki – 0,5 mg
Produkt zawiera klonazepam, substancję działającą uspokajająco i przeciwdrgawkowo, dostępną w tabletkach o dawkach 0,5 mg oraz 2 mg. Tabletki zawierają również laktozę oraz w przypadku dawki 0,5 mg żółcień pomarańczową jako substancje pomocnicze. Lek stosuje się w leczeniu różnych rodzajów padaczki, w tym napadów uogólnionych i częściowych zarówno u dorosłych, jak i u dzieci. Pomaga kontrolować napady akinetyczne, miokloniczne, toniczno-kloniczne oraz napady nieświadomości.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Dormicum – Tabletki powlekane – 7,5 mg
Produkt leczniczy zawiera midazolam, substancję aktywną z grupy benzodiazepin, w dawce 7,5 mg w formie tabletki powlekanej. Stosowany jest przede wszystkim w krótkotrwałym leczeniu ciężkiej bezsenności, która utrudnia normalne funkcjonowanie lub powoduje znaczne wyczerpanie. Ponadto znajduje zastosowanie jako środek premedykacyjny przed zabiegami chirurgicznymi i diagnostycznymi. Tabletki posiadają linię podziału, co ułatwia ich połknięcie.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Alpraxil – Tabletki – 0,25 mg
Preparat zawiera alprazolam w dawkach 0,25 mg, 0,5 mg oraz 1 mg, będący substancją czynną. Tabletki pomagają w krótkotrwałym leczeniu objawowych stanów lękowych u dorosłych. Lek stosuje się wyłącznie w ciężkich przypadkach, gdy objawy są na tyle nasilone, że utrudniają normalne funkcjonowanie pacjenta. W składzie znajdują się również substancje pomocnicze, takie jak laktoza jednowodna.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Alprox – Tabletki – 1 mg
Produkt leczniczy zawiera alprazolam w dawkach 0,25 mg, 0,5 mg lub 1 mg oraz laktozę jako substancję pomocniczą. Jest dostępny w postaci tabletek niepowlekanych, które można dzielić na równe dawki. Stosuje się go w krótkotrwałym leczeniu ciężkich stanów lękowych u dorosłych, gdy objawy są nasilone i uniemożliwiają prawidłowe funkcjonowanie. Lek pomaga złagodzić uciążliwe objawy lęku w sytuacjach, w których wymagane jest szybkie działanie.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Estazolam Polfarmex – Tabletki – 2 mg
Lek zawiera 2 mg estazolamu w każdej tabletce oraz laktozę jednowodną jako substancję pomocniczą. Jest dostępny w formie białych lub jasnokremowych tabletek o średnicy 6 mm. Stosuje się go doraźnie i krótkotrwale w leczeniu zaburzeń snu, takich jak trudności z zasypianiem, częste przebudzenia nocne czy wczesne budzenie się. Preparat pomaga poprawić jakość nocnego odpoczynku u osób z problemami ze snem.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Xanax – Tabletki – 2 mg
Produkt leczniczy zawiera alprazolam w dawkach 0,25 mg, 0,5 mg, 1 mg lub 2 mg oraz substancje pomocnicze takie jak sodu benzoesan i laktoza jednowodna. Tabletki mają różne kolory i kształty, umożliwiające łatwe rozpoznanie i dawkowanie. Preparat stosuje się w krótkotrwałym leczeniu objawowym ciężkich stanów lękowych u dorosłych. Jest przeznaczony dla osób, u których objawy lęku znacząco zaburzają codzienne funkcjonowanie.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Clonazepamum TZF – Roztwór do wstrzykiwań – 1 mg/ml
Produkt leczniczy zawiera 1 mg klonazepamu w 1 ml roztworu do wstrzykiwań, a także alkohol etylowy bezwodny i alkohol benzylowy jako substancje pomocnicze. Jest to bezbarwny lub lekko żółtawo-zielonkawy roztwór. Stosuje się go do przerywania wszystkich postaci klinicznych stanu padaczkowego. Lek ten jest przeznaczony do szybkiego działania w stanach nagłych związanych z padaczką.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Lorabex – Tabletki – 2,5 mg
Produkt leczniczy zawiera lorazepam oraz laktozę jednowodną jako substancję pomocniczą. Jest dostępny w postaci tabletek o różnych dawkach: 0,5 mg, 1 mg oraz 2,5 mg lorazepamu. Stosuje się go krótkotrwale w leczeniu objawowym poważnych zaburzeń lękowych oraz bezsenności związanej z lękiem. Może być również używany jako premedykacja przed zabiegami diagnostycznymi i chirurgicznymi.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Teseda – Tabletki – 10 mg
Produkt zawiera 10 mg temazepamu jako substancję czynną oraz laktozę jednowodną jako substancję pomocniczą. Jest stosowany głównie w leczeniu krótkotrwałej bezsenności u dorosłych. Lek pomaga również w terapii krótkotrwałego, ciężkiego lęku, który znacząco utrudnia funkcjonowanie lub wywołuje silny stres. Jego forma to niewielkie, niepowlekane tabletki o łatwym do połknięcia kształcie.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Midazolam Kalceks – Roztwór do wstrzykiwań / do infuzji – 5 mg/ml
Preparat zawiera midazolam w postaci chlorowodorku w stężeniach 1 mg/ml lub 5 mg/ml oraz substancje pomocnicze, w tym sód. Jest to roztwór do wstrzykiwań lub infuzji, stosowany w celu wywoływania płytkiej sedacji przed zabiegami diagnostycznymi lub terapeutycznymi. Lek jest również wykorzystywany w znieczuleniu, zarówno w premedykacji, indukcji, jak i utrzymaniu znieczulenia, a także do sedacji pacjentów na oddziałach intensywnej opieki medycznej. Może być stosowany u dorosłych oraz dzieci.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna