Leki w grupie
„aminokwasy do żywienia pozajelitowego”

Aminokwasy do żywienia pozajelitowego to specjalistyczne preparaty zawierające niezbędne i endogenne aminokwasy, które są podawane drogą dożylną pacjentom niezdolnym do przyjmowania pokarmów drogą doustną lub u których odżywianie dojelitowe jest niewystarczające. Stanowią one podstawowy składnik żywienia pozajelitowego, dostarczając organizmowi budulca białkowego niezbędnego do procesów anabolicznych, gojenia ran, regeneracji tkanek oraz prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego.

Preparaty aminokwasów do żywienia pozajelitowego zawierają zrównoważoną mieszaninę aminokwasów egzogennych (niezbędnych), których organizm nie potrafi syntetyzować, takich jak: leucyna, izoleucyna, walina, lizyna, metionina, fenyloalanina, treonina, tryptofan i histydyna, oraz endogennych, które organizm może syntetyzować, ale w stanach zwiększonego zapotrzebowania lub niewydolności narządów ich synteza może być niewystarczająca (np. alanina, arginina, kwas asparaginowy, kwas glutaminowy, glicyna, prolina, seryna).

Do najczęściej stosowanych preparatów aminokwasów w żywieniu pozajelitowym w Polsce należą: Aminoplasmal, Aminoven, Aminosteril, Vamin i Nephrotect. Są one dostępne w różnych stężeniach (najczęściej 10%, 15%) i objętościach, co pozwala na dostosowanie podaży do indywidualnych potrzeb pacjenta. Preparaty te różnią się składem jakościowym i ilościowym aminokwasów w zależności od przeznaczenia klinicznego.

W zależności od specyficznych potrzeb metabolicznych pacjentów, wyróżnia się kilka podgrup preparatów aminokwasowych: standardowe (do stosowania u pacjentów bez szczególnych zaburzeń metabolicznych), preparaty wzbogacone w aminokwasy rozgałęzione (BCAA: leucyna, izoleucyna, walina) stosowane u pacjentów z niewydolnością wątroby, preparaty dla pacjentów z niewydolnością nerek (o zmniejszonej zawartości aminokwasów wydalanych przez nerki), oraz specjalistyczne preparaty dla noworodków i dzieci, które uwzględniają ich odmienne zapotrzebowanie na poszczególne aminokwasy.

Największą zaletą stosowania aminokwasów do żywienia pozajelitowego jest możliwość dostarczenia organizmowi niezbędnych składników odżywczych nawet w sytuacjach, gdy przewód pokarmowy nie funkcjonuje prawidłowo lub pacjent nie może przyjmować pokarmów drogą doustną. Jest to często jedyna metoda zapobiegania wyniszczeniu białkowo-energetycznemu u krytycznie chorych pacjentów, które mogłoby prowadzić do osłabienia odporności, pogorszenia gojenia ran i zwiększonej śmiertelności.

Niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem aminokwasów do żywienia pozajelitowego obejmują przede wszystkim ryzyko zaburzeń metabolicznych, takich jak hiperamonemia (szczególnie przy niewydolności wątroby), kwasica metaboliczna (przy zbyt szybkim podawaniu), oraz zaburzenia elektrolitowe. Możliwe są również reakcje alergiczne na składniki preparatu. Istotnym problemem jest także ryzyko zakażeń związanych z dostępem naczyniowym, który jest niezbędny do podawania żywienia pozajelitowego. Dlatego stosowanie tych preparatów wymaga regularnego monitorowania parametrów biochemicznych krwi oraz stanu klinicznego pacjenta.