retinitis pigmentosa
Retinitis pigmentosa (RP) to grupa genetycznie uwarunkowanych, postępujących chorób degeneracyjnych siatkówki, charakteryzująca się pierwotnym uszkodzeniem fotoreceptorów – początkowo pręcików, a następnie czopków. Proces chorobowy prowadzi do stopniowej utraty widzenia obwodowego, zmniejszenia zdolności widzenia w warunkach słabego oświetlenia (ślepota zmierzchowa), a w późniejszych stadiach do znacznego ograniczenia pola widzenia (widzenie tunelowe) i ostatecznie do ślepoty.
Objawy kliniczne RP obejmują charakterystyczne zmiany w dnie oka, takie jak zwężenie naczyń siatkówki, bladość tarczy nerwu wzrokowego oraz obecność skupisk barwnika przypominających komórki kostne (stąd nazwa „pigmentosa”). W badaniu elektroretinograficznym (ERG) obserwuje się zmniejszenie lub brak odpowiedzi pręcików i czopków na bodźce świetlne, co jest kluczowe w diagnostyce tej choroby.
Retinitis pigmentosa może występować jako izolowana choroba (forma niesyndromiczna) lub jako część zespołów chorobowych (forma syndromiczna), takich jak zespół Ushera, zespół Bardeta-Biedla czy choroba Refsuma. Dziedziczenie RP może być autosomalne dominujące, autosomalne recesywne, sprzężone z chromosomem X lub mitochondrialne. Dotychczas zidentyfikowano ponad 100 genów związanych z tą chorobą.
Obecnie nie istnieje skuteczne leczenie przyczynowe RP, jednak prowadzone są badania nad terapiami genowymi, komórkowymi oraz stosowaniem implantów siatkówkowych. Leczenie objawowe obejmuje stosowanie suplementów (m.in. witaminy A), ochronę przed światłem UV oraz rehabilitację wzroku. Ważne jest także poradnictwo genetyczne dla rodzin osób dotkniętych tą chorobą.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Choroby siatkówki – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Choroby siatkówki, takie jak dziedziczne choroby siatkówki (IRD) oraz zwyrodnienie plamki żółtej związane z wiekiem (AMD), stanowią główną przyczynę utraty wzroku w krajach rozwiniętych. Wczesne rozpoznanie i właściwa diagnoza są kluczowe dla zapobiegania trwałej utracie widzenia, a nowoczesne metody leczenia i monitorowania pozwalają na spowolnienie progresji choroby. W szczególności, modele oparte na uczeniu głębokim (deep learning, DL) i sztucznej inteligencji (AI) wykazały wysoką skuteczność prognostyczną, np. w przewidywaniu ryzyka rozwoju późnego AMD z 5-letnią C-statystyką na poziomie 86,4%, czy w klasyfikacji genów przyczynowych IRD z dokładnością powyżej 80%. W retinitis pigmentosa (RP) algorytmy DL umożliwiają ocenę ostrości wzroku z AUC 0,85, co pozwala na precyzyjne prognozowanie funkcji wzrokowej na podstawie obrazów OCT. Ponadto, zaawansowane modele, takie jak Longitudinalny Transformer do Analizy Przeżycia (LTSA), umożliwiają dynamiczne prognozowanie chorób na podstawie sekwencji obrazów dna oka, przewyższając modele oparte na pojedynczych obrazach.
autofluorescencja dna oka, biomarker prognostyczny, choroba Parkinsona, choroba siatkówki, czynnik ryzyka sercowo-naczyniowego, demencja, dziedziczna choroba siatkówki, funkcja poznawcza, jaskra pierwotna otwartego kąta, krótkowzroczność, obrazowanie OCT, obrazowanie siatkówki, patologiczna krótkowzroczność, retinitis pigmentosa, sieć neuronowa, stwardnienie rozsiane, sztuczna inteligencja, terapia genowa, trwała utrata wzroku, uczenie głębokie, upośledzenie widzenia, utrata wzroku, warstwa włókien nerwowych siatkówki, zaćma, zapalenie nerwu wzrokowego, zwyrodnienie plamki żółtej związane z wiekiem - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Viavardis 20 mg
Viavardis, zawierający wardenafil w dawkach 5 mg, 10 mg i 20 mg, posiada liczne przeciwwskazania, które należy uwzględnić przed rozpoczęciem terapii. Bezwzględnie przeciwwskazane jest stosowanie u pacjentów z nadwrażliwością na wardenafil lub substancje pomocnicze, a także u osób przyjmujących azotany, donory tlenku azotu, silne inhibitory CYP3A4 (np. ketokonazol, itrakonazol u mężczyzn >75 lat), inhibitory proteazy HIV (rytonawir, indynawir) oraz leki pobudzające cyklazę guanylową (np. riocyguat), ze względu na ryzyko ciężkiego niedociśnienia tętniczego lub toksyczności. Ponadto, Viavardis jest przeciwwskazany u pacjentów z utratą wzroku w jednym oku z powodu NAION, wrodzonymi chorobami zwyrodnieniowymi siatkówki (np. retinitis pigmentosa), niedociśnieniem tętniczym (ciśnienie <90/50 mmHg), niestabilną dławicą piersiową, niedawno przebytym zawałem mięśnia sercowego (w ciągu 6 miesięcy), ciężką niewydolnością serca (III/IV wg NYHA) oraz po udarze mózgu w ciągu ostatnich 6 miesięcy.
azotany, dializa, donory tlenku azotu, inhibitory CYP3A4, inhibitory PDE5, inhibitory proteazy HIV, itrakonazol, ketokonazol, nadwrażliwość, NAION, niedociśnienie tętnicze, niestabilna dławica piersiowa, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, retinitis pigmentosa, riocyguat, skala Childa-Pugha, stymulatory cyklazy guanylowej, udar mózgu, utrata wzroku, wardenafil, zawał mięśnia sercowego - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Maxon Active 25 mg
Lek MAXON ACTIVE zawiera 25 mg syldenafilu (w postaci syldenafilu cytrynianu) i posiada liczne przeciwwskazania, które należy uwzględnić przed rozpoczęciem terapii. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na syldenafil lub substancje pomocnicze, w tym laktozę (1,63 mg laktozy jednowodnej na tabletkę). Syldenafil nasila działanie hipotensyjne azotanów, dlatego nie wolno go stosować jednocześnie z lekami uwalniającymi tlenek azotu (np. azotyn amylu) ani z azotanami. Również łączna terapia z innymi inhibitorami PDE5 lub lekami pobudzającymi cyklazę guanylową (np. riocyguat) jest przeciwwskazana ze względu na ryzyko ciężkiego niedociśnienia tętniczego. Leku nie należy stosować u mężczyzn z przeciwwskazaniami do aktywności seksualnej, zwłaszcza przy niestabilnej dławicy piersiowej, ciężkiej niewydolności serca oraz u pacjentów z utratą wzroku w jednym oku z powodu NAION.
azotan, azotyn amylu, choroba wieńcowa, cukrzyca, cykliczny guanozynomonofosforan, fosfodiesteraza typu 5, hiperlipidemia, hipotonia, interakcja lekowa, laktoza jednowodna, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość, NAION, neuropatia nerwu wzrokowego, niedociśnienie tętnicze, niedokrwienna neuropatia nerwu wzrokowego, niestabilna dławica piersiowa, niewydolność serca, niewydolność wątroby, retinitis pigmentosa, riocyguat, syldenafil, tlenek azotu, udar, zawał serca - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Lekap 50 mg
Przed rozpoczęciem terapii sildenafilem (Lekap 50 mg, 100 mg) konieczna jest szczegółowa ocena przeciwwskazań, aby uniknąć poważnych interakcji i działań niepożądanych. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na syldenafil lub substancje pomocnicze, w tym laktozę (3,6 mg w tabletce 50 mg i 7,2 mg w tabletce 100 mg). Leku nie należy stosować jednocześnie z azotanami lub lekami uwalniającymi tlenek azotu ze względu na ryzyko gwałtownego, zagrażającego życiu spadku ciśnienia tętniczego. Ponadto, przeciwwskazania obejmują niestabilną dławicę piersiową, ciężką niewydolność serca, hipotonię (ciśnienie < 90/50 mm Hg), niedawno przebyty zawał mięśnia sercowego lub udar mózgu oraz ciężką niewydolność wątroby, gdzie metabolizm leku jest zaburzony, co zwiększa ryzyko kumulacji i działań niepożądanych.
azotan amylu, choroba wrzodowa, ciężka niewydolność serca, ciężka niewydolność wątroby, cykliczny guanozynomonofosforan, degeneracja siatkówki, fosfodiesteraza siatkówki, hipotonia, incydent naczyniowo-mózgowy, incydent wieńcowy, inhibitor PDE5, laktoza jednowodna, leki uwalniające tlenek azotu, nadwrażliwość na syldenafil, NAION, niestabilna dławica piersiowa, nietolerancja laktozy, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, retinitis pigmentosa, szlak tlenku azotu, udar mózgu, zaburzenia krzepnięcia krwi, zawał mięśnia sercowego - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Actigra Forte 50 mg
Actigra Forte, zawierający 50 mg syldenafilu w postaci cytrynianu, jest lekiem o licznych bezwzględnych przeciwwskazaniach, które wymagają szczegółowej oceny klinicznej pacjenta przed rozpoczęciem terapii. Przede wszystkim nie należy stosować go u pacjentów z nadwrażliwością na syldenafil lub substancje pomocnicze, a także u osób przyjmujących leki uwalniające tlenek azotu (np. azotyn amylu), azotany oraz leki pobudzające cyklazę guanylową, takie jak riocyguat, ze względu na ryzyko ciężkiego niedociśnienia tętniczego. Ponadto, Actigra Forte jest przeciwwskazana u pacjentów z ciężkimi schorzeniami układu sercowo-naczyniowego, w tym niestabilną dławicą piersiową, ciężką niewydolnością serca oraz u osób z hipotonią (ciśnienie tętnicze <90/50 mm Hg). Nie zaleca się także stosowania u pacjentów po niedawnym udarze mózgu lub zawale mięśnia sercowego, a także u osób z utratą wzroku w jednym oku z powodu niezapalnej przedniej niedokrwiennej neuropatii nerwu wzrokowego (NAION) oraz z dziedzicznymi degeneracjami siatkówki, takimi jak retinitis pigmentosa.
Actigra Forte, azotyn amylu, choroba niedokrwienna serca, ciężka niewydolność serca, ciężka niewydolność wątroby, cyklaza guanylowa, cykliczny guanozynomonofosforan, działanie niepożądane, fosfodiesteraza siatkówki, hipotonia, inhibitor PDE5, nadwrażliwość, niestabilna dławica piersiowa, parametry hemodynamiczne, przednia niedokrwienna neuropatia nerwu wzrokowego, retinitis pigmentosa, syldenafil, tlenek azotu, udar mózgu, zawał mięśnia sercowego