kwas mykofenolowy

Kwas mykofenolowy (MPA) to substancja czynna leków immunosupresyjnych, będąca produktem naturalnym wyizolowanym pierwotnie z pleśni Penicillium. Działa poprzez hamowanie enzymu dehydrogenazy monofosforanu inozyny (IMPDH), co prowadzi do zahamowania syntezy nukleotydów guanozynowych, niezbędnych do proliferacji limfocytów T i B.

Mechanizm działania kwasu mykofenolowego jest wysoce selektywny dla limfocytów, ponieważ komórki te, w przeciwieństwie do innych, nie posiadają alternatywnych szlaków syntezy puryn. Dzięki temu MPA skutecznie hamuje odpowiedź immunologiczną z relatywnie niskim ryzykiem działań niepożądanych dotyczących innych tkanek.

W praktyce klinicznej kwas mykofenolowy stosowany jest najczęściej w postaci estru – mykofenolanu mofetylu (MMF) lub soli sodowej (mykofenolan sodu). Leki te znalazły szerokie zastosowanie w profilaktyce odrzucania przeszczepów narządowych (zwłaszcza nerek, wątroby i serca), a także w leczeniu chorób autoimmunologicznych, takich jak toczeń rumieniowaty układowy czy niektóre postacie zapalenia naczyń.

Profil działań niepożądanych kwasu mykofenolowego obejmuje głównie zaburzenia żołądkowo-jelitowe (biegunka, nudności, wymioty), zwiększone ryzyko infekcji oraz zaburzenia hematologiczne (leukopenia, niedokrwistość). Monitorowanie stężenia MPA we krwi może być pomocne w optymalizacji terapii, szczególnie u pacjentów po przeszczepach narządowych.

Powiązane wpisy

Leksykon substancji czynnych
Mykofenolan mofetylu – Właściwości farmakokinetyczne

Mykofenolan mofetylu (MMF) jest prolekiem, który po podaniu doustnym ulega szybkiemu i całkowitemu przekształceniu do aktywnego metabolitu, kwasu mykofenolowego (MPA). Biodostępność MMF wynosi około 94% względem podania dożylnego, a MPA wiąże się z albuminami osocza w 97%. Wchłanianie MMF nie jest istotnie zmieniane przez pokarm, choć Cmax MPA zmniejsza się o około 40%. Wczesny okres po przeszczepieniu (<40 dni) charakteryzuje się obniżonym AUC MPA o 30% i Cmax o 40% w porównaniu do późniejszego okresu (3-6 miesięcy). Metabolizm MPA zachodzi głównie przez UGT1A9 do nieaktywnego MPAG, który jest wydalany głównie przez nerki (87% dawki), natomiast MPA stanowi mniej niż 1% wydalanej dawki. Krążenie jelitowo-wątrobowe powoduje wtórny wzrost stężenia MPA po 6-12 godzinach od podania, a jego zaburzenie (np. przez cholestyraminę) obniża AUC MPA o około 40%.
acyloglukuronid, alkoholowa marskość wątroby, białko oporności raka piersi, białko oporności wielolekowej, biegunka, biodostępność, biotransformacja, cholestyramina, ciężka przewlekła niewydolność nerek, dezogestrel, doustny środek antykoncepcyjny, dystrybucja, działanie immunosupresyjne, etynyloestradiol, fenolowy glukuronid MPA, gestoden, glukuronylotransferaza, hamowanie owulacji, krążenie jelitowo-wątrobowe, kwas mykofenolowy, leukopenia, lewonorgestrel, metabolizm kwasu mykofenolowego, mykofenolan mofetylu, okres półtrwania, opóźniona czynność nerki przeszczepionej, ostre odrzucanie przeszczepu, pierwotna marskość żółciowa, polipeptydy transportujące aniony organiczne, przesączanie kłębuszkowe, sekwestranty kwasów żółciowych, transportery anionów organicznych
Leksykon leków
Działania niepożądane – Myfortic 180 mg

Myfortic, zawierający kwas mykofenolowy (mykofenolan sodu), jest lekiem immunosupresyjnym stosowanym głównie u pacjentów po przeszczepieniu narządów, w dawce 1440 mg/dobę przez okres do 1 roku. Terapia ta wiąże się ze znacznym ryzykiem rozwoju poważnych działań niepożądanych, w tym nowotworów złośliwych (np. chłoniaków u 0,9-1,3% pacjentów, raka skóry u 0,9-1,8%), zakażeń oportunistycznych (np. CMV u 21,6% pacjentów de novo, zakażenia drożdżakowe, Herpes simplex) oraz ciężkich infekcji zagrażających życiu, takich jak zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych czy nefropatia wirusem BK. Ponadto, leczenie może indukować istotne zaburzenia hematologiczne, w tym leukopenię (bardzo często), niedokrwistość i trombocytopenię (często), a także neutropenię i limfopenię (niezbyt często), z możliwymi przypadkami agranulocytozy, aplazji układu czerwonokrwinkowego i pancytopenii. Do często obserwowanych działań niepożądanych należą również zaburzenia żołądkowo-jelitowe, takie jak biegunka (bardzo często), wzdęcia, ból brzucha, nudności i wymioty (często), a także poważne powikłania, w tym krwotok z przewodu pokarmowego i perforacja jelita.
agranulocytoza, anomalia Pelgera-Hueta, biegunka, choroba limfoproliferacyjna, hipogammaglobulinemia, infekcyjne zapalenie wsierdzia, kwas mykofenolowy, lek immunosupresyjny, leukopenia, limfopenia, martwica kanalików nerkowych, mięsak Kaposiego, mykofenolan sodu, nefropatia BK, neutropenia, niedokrwistość, obrzęk płuc, ostry zespół zapalny, owrzodzenie dwunastnicy, owrzodzenie żołądka, pancytopenia, perforacja jelita, posocznica, postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, rak podstawnokomórkowy, refluks żołądkowo-przełykowy, rozstrzeń oskrzeli, śródmiąższowa choroba płuc, trombocytopenia, wirus cytomegalii, wirus herpes simplex, wybiórcza aplazja układu czerwonokrwinkowego, zakażenie drożdżakowe, zakażenie oportunistyczne, zapalenie okrężnicy, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie otrzewnej, zapalenie szpiku, zapalenie trzustki
Leksykon leków
Przedawkowanie – Marelim 180 mg

Przedawkowanie kwasu mykofenolowego w postaci sodu mykofenolanu (lek Marelim) może prowadzić do hematologicznych działań niepożądanych, takich jak leukopenia, neutropenia, trombocytopenia oraz anemia, a także do posocznicy wynikającej z nadmiernej immunosupresji. Objawy te są bezpośrednio związane z mechanizmem działania leku jako immunosupresora. Warto podkreślić, że nie u wszystkich pacjentów z przedawkowaniem występują objawy toksyczności, jednak u osób z manifestacją działań niepożądanych konieczne jest ścisłe monitorowanie parametrów morfologii krwi oraz obserwacja pod kątem infekcji, zwłaszcza u pacjentów z istniejącą immunosupresją, np. po przeszczepach narządów.
anemia, cholestyramina, glukuronid kwasu mykofenolowego, hemodializa, immunosupresja, krążenie jelitowo-wątrobowe, kwas mykofenolowy, leczenie objawowe, lek immunosupresyjny, leukopenia, metabolit MPAG, morfologia krwi, neutropenia, nieprawidłowy skład krwi, posocznica, profil bezpieczeństwa leku, sekwestrant kwasów żółciowych, sodu mykofenolan, trombocytopenia, uogólniona reakcja zapalna, wiązanie z białkami osocza, zaburzenie hematologiczne
Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Myfortic 360 mg

Przedkliniczne badania mykofenolanu sodu (substancji czynnej Myfortic) wykazały, że głównym narządem docelowym toksyczności po podaniu wielokrotnym są układ krwiotwórczy i limfatyczny, z objawami takimi jak regeneratywna niedokrwistość aplastyczna, zmniejszenie liczby erytroblastów i normoblastów oraz powiększenie śledziony. Toksyczność obserwowano przy ekspozycjach równych lub mniejszych niż te u pacjentów przy dawce 1,44 g/dobę. U psów stwierdzono objawy ze strony układu pokarmowego przy podobnych poziomach ekspozycji. Wyniki badań genotoksyczności wskazują na potencjał wywoływania aberracji chromosomowych, co może być związane z mechanizmem hamowania syntezy nukleotydów, jednak inne testy in vitro nie potwierdziły jednoznacznie genotoksyczności. Badania rakotwórczości nie wykazały działania kancerogennego przy ekspozycjach do 0,6–5-krotności klinicznych (1,44 g/dobę).
aberracja chromosomowa, anoftalmia, ekspozycja na lek, embriotoksyczność, erytroblast polichromatyczny, fototoksyczność, genotoksyczność, hematopoeza pozaszpikowa, kwas mykofenolowy, mielogram, mykofenolan sodu, niedokrwistość aplastyczna, przepuklina pępkowa, rakotwórczość, splenomegalia, teratogenność, test mikrojądrowy, układ krwiotwórczy

kwas mykofenolowy

Powiązane wpisy

Mykofenolan mofetylu – Właściwości farmakokinetyczne

Działania niepożądane – Myfortic 180 mg

Przedawkowanie – Marelim 180 mg

Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Myfortic 360 mg