hiperprolaktynemia u mężczyzn
Wskazanie

Hiperprolaktynemia u mężczyzn to stan, w którym stężenie prolaktyny we krwi przekracza wartości referencyjne (zwykle powyżej 15-20 ng/ml). Prolaktyna jest hormonem wydzielanym przez przysadkę mózgową, który u kobiet odpowiada głównie za laktację, natomiast u mężczyzn jego podwyższone stężenie może prowadzić do poważnych zaburzeń.

Przyczyny hiperprolaktynemii u mężczyzn obejmują przede wszystkim gruczolaki przysadki wydzielające prolaktynę (prolaktynoma), leki (zwłaszcza neuroleptyki, metoklopramid, niektóre przeciwwymiotne, leki przeciwdepresyjne), choroby podwzgórza, niedoczynność tarczycy, niewydolność nerek, marskość wątroby oraz długotrwały stres. Diagnostyka obejmuje oznaczenie stężenia prolaktyny, badania obrazowe przysadki (MRI), ocenę funkcji tarczycy oraz wykluczenie innych przyczyn wtórnych.

Objawy hiperprolaktynemii u mężczyzn to głównie zaburzenia seksualne: obniżone libido, zaburzenia erekcji, niepłodność (poprzez supresję osi podwzgórze-przysadka-gonady), ginekomastia, a w przypadkach długotrwałej nieleczonej hiperprolaktynemii może dojść do osteopenii i osteoporozy. W przypadku makrogruczolaków przysadki dochodzić może do bólów głowy i zaburzeń widzenia.

Leczenie farmakologiczne obejmuje stosowanie agonistów dopaminy, które hamują wydzielanie prolaktyny. W Polsce stosuje się głównie bromokryptynę (Bromergon, Parlodel) oraz kabergolinę (Dostinex, Cabergolin). Kabergolina jest zwykle lepiej tolerowana i wykazuje większą skuteczność, szczególnie w przypadku gruczolaków opornych na bromokryptynę. W przypadkach gruczolaków przysadki niereagujących na leczenie farmakologiczne lub powodujących istotne objawy uciskowe może być konieczne leczenie neurochirurgiczne.

Największe trudności w leczeniu hiperprolaktynemii u mężczyzn to problemy z tolerancją agonistów dopaminy (nudności, zawroty głowy, niedociśnienie ortostatyczne), oporność na leczenie farmakologiczne (szczególnie w przypadku niektórych makrogruczolaków), konieczność długotrwałego, często wieloletniego leczenia oraz trudności w identyfikacji przyczyny hiperprolaktynemii. Istotnym wyzwaniem bywa również zbyt późne rozpoznanie choroby z powodu bagatelizowania przez pacjentów objawów zaburzeń seksualnych i niechęci do konsultacji lekarskich w tym zakresie, co prowadzi do rozpoznawania choroby w stadium zaawansowanych powikłań.