Właściwości farmakodynamiczne
Zopiklon

Właściwości farmakodynamiczne zopiklonu

Zopiklon jest lekiem nasennym należącym do grupy cyklopirolonów, wykazującym działanie zbliżone do benzodiazepin, jednak z odmiennym profilem farmakodynamicznym. Substancja ta jest sklasyfikowana według kodu ATC jako N05CF01 i należy do grupy farmakoterapeutycznej leków nasennych i uspokajających.¹²³

Mechanizm działania

Działanie farmakologiczne zopiklonu związane jest ze swoistym działaniem agonistycznym na ośrodkowe receptory należące do kompleksu GABAA. Substancja ta wiąże się z receptorami GABA-ergicznymi w ośrodkowym układzie nerwowym, prowadząc do otwarcia kanałów chlorkowych.⁴⁵⁶

Zopiklon nasila otwieranie hamujących kanałów chlorkowych poprzez stymulację kompleksu receptora GABA-A i benzodiazepinowego. Chociaż wykazuje zdolność wypierania benzodiazepin z miejsca ich wiązania, wiąże się z kompleksem GABA w innym miejscu niż benzodiazepiny.⁷⁸⁹

Substancja ta charakteryzuje się wysokim powinowactwem do receptorów GABA zlokalizowanych w ośrodkowym układzie nerwowym, szczególnie w korze mózgu, korze móżdżku i hipokampie, nie wykazując przy tym wiązania z receptorami obwodowymi.¹⁰¹¹

Spektrum działania farmakologicznego

Zopiklon wykazuje wielokierunkowe działanie farmakologiczne o zróżnicowanej intensywności. Do głównych właściwości farmakodynamicznych zopiklonu należą:¹²¹³¹⁴

• działanie nasenne – stanowiące główny efekt terapeutyczny
• działanie uspokajające (sedatywne)
• działanie anksjolityczne (przeciwlękowe)
• działanie przeciwdrgawkowe
• działanie rozluźniające mięśnie szkieletowe (miorelaksacyjne)

¹⁵¹⁶

Warto zaznaczyć, że w porównaniu do benzodiazepin, zopiklon w dawkach klinicznych wywiera silne działanie nasenne i uspokajające, natomiast wykazuje tylko niewielkie działanie anksjolityczne, przeciwdrgawkowe i zwiotczające mięśnie.¹⁷¹⁸

Siła działania przeciwdrgawkowego jest zbliżona do obserwowanej przy stosowaniu benzodiazepin, jednak zopiklon charakteryzuje się krótszym czasem działania przeciwdrgawkowego.¹⁹

Wpływ na fazy snu

Zopiklon oddziałuje na fizjologiczną architekturę snu w sposób charakterystyczny, który różni się od efektów wywieranych przez benzodiazepiny. Jego wpływ na poszczególne fazy snu przedstawia się następująco:²⁰²¹

• skraca fazę I snu (stan senności)
• wydłuża fazę II (płytki sen)
• zachowuje bez zmian lub wydłuża fazy III i IV (sen głęboki)
• nie wpływa na skrócenie fazy REM (snu paradoksalnego)

²²²³²⁴

Ta szczególna zdolność wydłużania faz snu głębokiego (III i IV) odróżnia zopiklon od typowych benzodiazepin i wielu innych leków nasennych, które często skracają te fazy. Według niektórych badań, zopiklon ma jednak jedynie niewielki wpływ na fizjologiczną strukturę snu.²⁵

Efekty kliniczne

Działanie nasenne zopiklonu pojawia się stosunkowo szybko, już po 15-20 minutach od przyjęcia leku.²⁶²⁷

Zopiklon wywiera kompleksowy korzystny wpływ na parametry snu u pacjentów z bezsennością, co objawia się poprzez:²⁸²⁹

• ułatwienie zasypiania (skrócenie czasu zasypiania)
• zmniejszenie liczby przebudzeń nocnych
• wydłużenie czasu trwania snu
• poprawę jakości snu
• korzystny wpływ na samopoczucie po przebudzeniu

^30313233

Efekty na funkcje fizjologiczne

W dawkach terapeutycznych zopiklon wykazuje korzystny profil bezpieczeństwa w odniesieniu do wpływu na podstawowe funkcje fizjologiczne organizmu:³⁴³⁵

• nie wywiera szkodliwego wpływu na czynność układu oddechowego
• nie wpływa negatywnie na układ sercowo-naczyniowy
• wywiera minimalny wpływ na funkcje psychomotoryczne rano po podaniu
• minimalizuje efekt upośledzenia czujności po nocnym przyjęciu leku

³⁶³⁷

Zjawiska tolerancji i odstawienia

Badania kliniczne dotyczące zjawiska tolerancji i odstawienia dostarczają ważnych informacji na temat długoterminowego stosowania zopiklonu:³⁸

• badania wykorzystujące zapisy polisomnograficzne nie wykazały istotnego nawrotu bezsenności w okresie do 28 dni leczenia
• inne badania potwierdziły brak zjawiska tolerancji na działanie nasenne zopiklonu w okresie leczenia trwającym do 17 tygodni

³⁹

Powyższe dane sugerują, że zopiklon może być skutecznym lekiem nasennym, który zachowuje swoją efektywność przez dłuższy okres stosowania bez istotnego ryzyka rozwoju tolerancji farmakodynamicznej.