Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Sód chlorek

Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie stosowania chlorku sodu

Chlorek sodu stanowi podstawowy składnik płynów fizjologicznych organizmu, a jego zastosowanie w medycynie jest powszechne w różnych stężeniach. Badania przedkliniczne dostarczają istotnych informacji na temat bezpieczeństwa tej substancji, które przedstawiono poniżej na podstawie danych z charakterystyk produktów leczniczych zawierających chlorek sodu.

Działanie teratogenne

Badania na modelach zwierzęcych wykazały, że 25% roztwór chlorku sodu podawany podskórnie ciężarnym myszom w dawkach 2500 mg/kg masy ciała oraz 1900 mg/kg masy ciała wykazywał działanie toksyczne na płód. Co istotne, zaobserwowano, że częstość występowania wad rozwojowych była ściśle proporcjonalna do wielkości zastosowanej dawki.¹²

Należy jednak podkreślić, że dane te dotyczą stężeń znacznie przekraczających fizjologiczne oraz terapeutyczne, stosowane w praktyce klinicznej. W przypadku izotonicznego roztworu chlorku sodu (0,9%), używanego najczęściej w praktyce klinicznej, nie obserwowano wpływu na rozwój płodu przy dawkowaniu mieszczącym się w granicach fizjologicznych zdolności regulacyjnych organizmu.³

Działanie mutagenne

Ocena potencjału mutagennego chlorku sodu przeprowadzona została na modelach zwierzęcych. W badaniu mutagenności na samicach szczurów wykazano, że po podaniu dootrzewnowym chlorku sodu w dawce 1027 mg/kg masy ciała (30 mmol/kg masy ciała) nie obserwowano znaczących zmian komórkowych. Natomiast zwiększenie dawki do 2338 mg/kg masy ciała (40 mmol/kg masy ciała) skutkowało wzrostem liczby zmienionych komórek, przy czym efekt ten był proporcjonalny do wielkości podawanej dawki.⁴⁵

Przeprowadzono również badania na samcach szczurów, którym podawano doustnie roztwór chlorku sodu. Wyniki wskazują, że wysokie stężenia roztworu chlorku sodu mogą być odpowiedzialne za uszkodzenie i przejściowy rozrost komórek błony śluzowej żołądka, co potencjalnie może mieć wpływ na powstawanie zmian nowotworowych.⁶⁷

Bezpieczeństwo izotonicznego roztworu chlorku sodu

Izotoniczny roztwór chlorku sodu (0,9%) posiada stężenia jonów sodu i chloru zbliżone do ich naturalnych stężeń występujących we krwi. Z tego powodu nie należy spodziewać się toksycznego działania tego roztworu, jeżeli dawkowanie mieści się w granicach fizjologicznych zdolności regulacyjnych organizmu.⁸

W licznych badaniach toksykologicznych roztwór izotonicznego chlorku sodu był szeroko stosowany w grupach kontrolnych, włączając badania z przewlekłym podawaniem substancji. Wykazano, że izotoniczny roztwór chlorku sodu wpływa minimalnie na metabolizm badanych zwierząt doświadczalnych, gdy jest podawany z szybkością i w dawkach mieszczących się w zakresie fizjologicznych zdolności regulacyjnych organizmu w odniesieniu do gospodarki wodnej, sodowej i chlorkowej.⁹

Kompleksowa ocena bezpieczeństwa

Kompleksowa analiza danych przedklinicznych, uwzględniająca wyniki konwencjonalnych badań farmakologicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania, badań toksyczności po podaniu wielokrotnym, genotoksyczności, potencjalnego działania rakotwórczego oraz toksycznego wpływu na reprodukcję, nie wykazała występowania szczególnego zagrożenia dla człowieka przy stosowaniu chlorku sodu w dawkach terapeutycznych.¹⁰

W przypadku izotonicznego roztworu chlorku sodu nie obserwowano jego wpływu na rozrodczość, rozwój płodu, potencjał mutagenny czy karcynogenny przy stosowaniu w dawkach fizjologicznych.¹¹

Zestawienie danych dotyczących teratogenności i mutagenności chlorku sodu

Powyższe zestawienie prezentuje kluczowe wyniki badań przedklinicznych dotyczących potencjalnego działania teratogennego i mutagennego chlorku sodu w wysokich dawkach.¹²¹³

Wnioski z badań przedklinicznych

Na podstawie dostępnych danych przedklinicznych można stwierdzić, że chlorek sodu w stężeniach fizjologicznych i dawkach terapeutycznych jest substancją bezpieczną, niepowodującą istotnych toksycznych efektów. Potencjalne działania niepożądane, w tym teratogenne i mutagenne, obserwowano wyłącznie przy stosowaniu wysokich stężeń i dawek, znacznie przekraczających zakresy stosowane w praktyce klinicznej.¹⁴¹⁵