Interakcje
Pemetreksed

Interakcje substancji pemetreksed z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Pemetreksed jest wydalany głównie w postaci niezmienionej w wyniku wydzielania w cewkach nerkowych, a w mniejszym stopniu w wyniku przesączania kłębuszkowego. Ten mechanizm eliminacji substancji stanowi istotny czynnik przy analizie potencjalnych interakcji z innymi produktami leczniczymi.¹²³

Interakcje z lekami nefrotoksycznymi

Równoczesne stosowanie leków nefrotoksycznych może istotnie wpływać na farmakokinetykę pemetreksedu. Do grupy leków potencjalnie wchodzących w interakcje z pemetreksedem na poziomie nerkowym należą:

• Antybiotyki aminoglikozydowe
• Diuretyki pętlowe
• Związki platyny
• Cyklosporyna

⁴⁵⁶

Stosowanie wymienionych leków równocześnie z pemetreksedem może prowadzić do opóźnionego usuwania pemetreksedu z organizmu, co potencjalnie zwiększa ryzyko wystąpienia działań niepożądanych. W przypadku konieczności jednoczesnego stosowania leków nefrotoksycznych i pemetreksedu, należy ściśle monitorować funkcję nerek poprzez regularne badanie klirensu kreatyniny.⁷⁸⁹

Interakcje z substancjami wydzielanymi w cewkach nerkowych

Równoczesne stosowanie substancji, które również są wydzielane w cewkach nerkowych, może konkurować z pemetreksedem o transport nerkowy i prowadzić do opóźnionego usuwania pemetreksedu z organizmu. Do leków tych należą między innymi:

• Probenecyd
• Penicylina

¹⁰¹¹

Przy jednoczesnym stosowaniu pemetreksedu i tych leków zaleca się zachowanie ostrożności oraz ścisłe monitorowanie klirensu kreatyniny.¹²¹³

Interakcje z niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi (NLPZ) i kwasem acetylosalicylowym

Interakcje z NLPZ i kwasem acetylosalicylowym są zależne od dawek tych leków oraz od funkcji nerek pacjenta. Należy wyróżnić następujące grupy pacjentów i odpowiadające im zalecenia:

Pacjenci z prawidłową czynnością nerek

U pacjentów z prawidłową czynnością nerek (klirens kreatyniny ≥ 80 ml/min), stosowanie dużych dawek niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ, takich jak ibuprofen w dawce > 1600 mg na dobę) oraz kwasu acetylosalicylowego w większych dawkach (≥ 1,3 g na dobę) może spowodować zmniejszenie wydalania pemetreksedu, a w konsekwencji zwiększenie częstości występowania działań niepożądanych. W przypadku konieczności jednoczesnego stosowania tych leków, należy zachować szczególną ostrożność i dokładnie monitorować stan pacjenta. ^{1600 mg na dobę) oraz kwasu acetylosalicylowego w większych dawkach (≥ 1,3 g na dobę) może spowodować zmniejszenie wydalania pemetreksedu a w konsekwencji zwiększenie częstości występowania działań niepożądanych. Należy zwrócić szczególną uwagę w czasie stosowania dużych dawek NLPZ oraz kwasu acetylosalicylowego równocześnie z pemetreksedem u pacjentów z prawidłową czynnością nerek (klirens kreatyniny ≥ 80 ml/min).”>14 1600 mg na dobę) oraz kwasu acetylosalicylowego w większych dawkach (≥ 1,3 g na dobę) może spowodować zmniejszenie wydalania pemetreksedu, a w konsekwencji zwiększenie częstości występowania działań niepożądanych. Należy zwrócić szczególną uwagę w czasie stosowania dużych dawek NLPZ oraz kwasu acetylosalicylowego równocześnie z pemetreksedem u pacjentów z prawidłową czynnością nerek (klirens kreatyniny ≥ 80 ml/min).”>15}

Pacjenci z łagodną lub umiarkowaną niewydolnością nerek

U pacjentów z łagodną lub umiarkowaną niewydolnością nerek (klirens kreatyniny od 45 do 79 ml/min), należy unikać równoczesnego podawania pemetreksedu z NLPZ (np. ibuprofenem) lub z kwasem acetylosalicylowym w dużych dawkach. Zalecana jest przerwa w stosowaniu tych leków:

• 2 dni przed podaniem pemetreksedu
• w dniu podania pemetreksedu
• 2 dni po podaniu pemetreksedu

¹⁶¹⁷

NLPZ o dłuższym okresie półtrwania

W przypadku NLPZ o dłuższym okresie półtrwania, takich jak piroksykam lub rofekoksyb, czas odstawienia leków przed zastosowaniem pemetreksedu powinien być dłuższy. U pacjentów z łagodną lub umiarkowaną niewydolnością nerek należy przerwać stosowanie tych leków w okresie:

• co najmniej 5 dni przed podaniem pemetreksedu
• w dzień podania pemetreksedu
• co najmniej 2 dni po podaniu pemetreksedu

¹⁸¹⁹

Jeżeli konieczne jest jednoczesne stosowanie NLPZ i pemetreksedu, należy uważnie kontrolować stan pacjentów w celu wykrycia objawów toksyczności, szczególnie zahamowania czynności szpiku kostnego i toksyczności ze strony przewodu pokarmowego.²⁰²¹

Interakcje z substancjami metabolizowanymi przez izoenzymy cytochromu P450

Metabolizm pemetreksedu w wątrobie zachodzi w ograniczonym stopniu. Badania in vitro z zastosowaniem mikrosomów z ludzkiej wątroby wykazały, że pemetreksed nie hamuje w sposób klinicznie istotny procesu oczyszczania metabolicznego leków metabolizowanych przez następujące izoenzymy:

• CYP3A
• CYP2D6
• CYP2C9
• CYP1A2

²²²³

Dzięki temu nie przewiduje się znaczących interakcji farmakokinetycznych pemetreksedu z substancjami leczniczymi, których metabolizm zależny jest od wymienionych izoenzymów.

Interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi

Ze względu na zwiększone ryzyko zakrzepicy u pacjentów z chorobami nowotworowymi, często stosuje się leczenie przeciwzakrzepowe. U pacjentów przyjmujących doustne leki przeciwzakrzepowe i pemetreksed istnieje konieczność częstszego monitorowania parametrów krzepnięcia. Powodem są:

• Duża zmienność osobnicza w czynności układu krzepnięcia
• Różnice w obrazie krzepnięcia u tego samego pacjenta w różnych fazach choroby
• Możliwość interakcji doustnych leków przeciwzakrzepowych z chemioterapeutykami przeciwnowotworowymi

²⁴²⁵

W przypadku jednoczesnego stosowania pemetreksedu i doustnych leków przeciwzakrzepowych, należy częściej monitorować wskaźnik INR (International Normalised Ratio), aby dostosować dawkowanie leków przeciwzakrzepowych do zmieniających się warunków klinicznych.

Interakcje ze szczepionkami

W trakcie leczenia pemetreksedem, podobnie jak w przypadku innych leków cytotoksycznych, istnieją ograniczenia dotyczące stosowania szczepionek:

Jednoczesne stosowanie przeciwwskazane:

• Szczepionka przeciwko żółtej gorączce – możliwość wystąpienia prowadzącego do zgonu uogólnionego odczynu poszczepiennego

²⁶²⁷

Jednoczesne stosowanie niezalecane:

• Szczepionki żywe atenuowane (z wyjątkiem szczepionki przeciwko żółtej gorączce, której stosowanie jest przeciwwskazane) – ryzyko wystąpienia układowego odczynu mogącego prowadzić do zgonu. Ryzyko to jest większe u pacjentów z obniżoną odpornością spowodowaną chorobą podstawową.

²⁸²⁹

W okresie leczenia pemetreksedem zaleca się stosowanie szczepionek inaktywowanych, jeżeli takie istnieją (np. szczepionka przeciwko poliomyelitis).³⁰³¹

Interakcje pemetreksedu z alkoholem

Dokumenty źródłowe nie zawierają specyficznych informacji na temat interakcji pemetreksedu z alkoholem. Jednak należy wziąć pod uwagę ogólne zalecenia dotyczące spożywania alkoholu podczas chemioterapii. Alkohol może wpływać na metabolizm wątrobowy wielu leków, a także potęgować działania niepożądane oraz wpływać na stan ogólny pacjentów poddawanych chemioterapii.

Podczas leczenia pemetreksedem należy zachować szczególną ostrożność przy spożywaniu alkoholu z następujących powodów:

• Alkohol może nasilać działania niepożądane chemioterapii, takie jak nudności, wymioty i zmęczenie
• Alkohol może potencjalnie wpływać na funkcję wątroby i nerek, co może zaburzać metabolizm i wydalanie leków
• Alkohol może wchodzić w interakcje z innymi lekami stosowanymi w terapii wspomagającej (np. leki przeciwwymiotne, przeciwbólowe)
• Spożywanie alkoholu może prowadzić do dodatkowego odwodnienia organizmu, co jest niekorzystne przy chemioterapii

Ze względów bezpieczeństwa i optymalizacji terapii pemetreksedem, zaleca się unikanie spożywania alkoholu podczas leczenia, szczególnie w dniach podawania leku oraz bezpośrednio po jego podaniu.

Tabela interakcji pemetreksedu z innymi lekami