Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Pemetreksed

Pemetreksed – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania

Pemetreksed jest lekiem przeciwnowotworowym, który wymaga szczególnej uwagi podczas stosowania ze względu na jego profil bezpieczeństwa. Specjaliści przepisujący ten lek powinni być świadomi licznych ostrzeżeń i środków ostrożności, które mogą wpływać na bezpieczeństwo pacjenta i skuteczność terapii.¹

Mielosupresja i monitoring hematologiczny

Pemetreksed może powodować mielosupresję, która objawia się neutropenią, trombocytopenią i niedokrwistością (lub pancytopenią). Wystąpienie tego powikłania zazwyczaj oznacza konieczność zmniejszenia dawki leku. Podczas stosowania pemetreksedu należy ściśle monitorować parametry hematologiczne pacjenta.²

Pemetreksedu nie należy podawać pacjentom dopóki całkowita liczba neutrofilów (ANC) nie osiągnie wartości ≥ 1500 komórek/mm³, a liczba płytek krwi nie wzrośnie do poziomu ≥ 100 000 komórek/mm³. Decyzje dotyczące zmniejszenia dawki leku w kolejnych cyklach chemioterapii powinny być podejmowane na podstawie najniższych zaobserwowanych wartości liczby neutrofilów i płytek krwi oraz największego stopnia nasilenia objawów toksyczności niehematologicznej w poprzednim cyklu leczenia.³

Suplementacja kwasem foliowym i witaminą B12

U pacjentów otrzymujących kwas foliowy i witaminę B₁₂ przed rozpoczęciem leczenia pemetreksedem zaobserwowano zmniejszoną toksyczność oraz niższą częstość występowania działań niepożądanych hematologicznych i niehematologicznych stopnia 3. lub 4., takich jak neutropenia, gorączka neutropeniczna oraz zakażenia z neutropenią stopnia 3. lub 4. Z tego powodu wszyscy pacjenci leczeni pemetreksedem powinni otrzymać zalecenie profilaktycznego stosowania kwasu foliowego i witaminy B₁₂, co pozwala ograniczyć działania niepożądane związane z leczeniem.⁴

Reakcje skórne i premedykacja kortykosteroidami

U pacjentów nieleczonych wcześniej kortykosteroidami zgłaszano reakcje skórne. Wstępne leczenie deksametazonem (lub jego odpowiednikiem) może zmniejszyć częstość występowania i nasilenie reakcji skórnych. Premedykacja deksametazonem jest zatem zalecana u wszystkich pacjentów otrzymujących pemetreksed.⁵⁶

Zaburzenia funkcji nerek i NLPZ

W badaniach klinicznych nie uczestniczyła odpowiednio liczna grupa pacjentów z klirensem kreatyniny poniżej 45 ml/min. Z tego powodu nie zaleca się stosowania pemetreksedu u osób z klirensem kreatyniny poniżej 45 ml/min.⁷

Pacjenci z łagodną lub umiarkowaną niewydolnością nerek (klirens kreatyniny od 45 do 79 ml/min) powinni unikać przyjmowania niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) takich jak ibuprofen i kwas acetylosalicylowy (> 1,3 g na dobę) na 2 dni przed podaniem pemetreksedu, w dniu podania leku i przez 2 dni po podaniu pemetreksedu. ^{1,3 g na dobę) na 2 dni przed podaniem pemetreksedu, w dniu podania leku i przez 2 dni po podaniu pemetreksedu (patrz punkt 4.5).”>8}

U pacjentów z łagodną lub umiarkowaną niewydolnością nerek zakwalifikowanych do terapii pemetreksedem należy przerwać stosowanie NLPZ o długim okresie półtrwania na co najmniej 5 dni przed podaniem pemetreksedu, w dniu podania leku i przez co najmniej 2 dni po podaniu pemetreksedu.⁹

Ciężkie zaburzenia czynności nerek

Po podaniu pemetreksedu w monoterapii lub w skojarzeniu z innymi lekami chemioterapeutycznymi zgłaszano wystąpienie ciężkich zaburzeń czynności nerek, w tym ostrej niewydolności nerek. U wielu pacjentów, u których wystąpiły te zaburzenia, stwierdzono obecność czynników ryzyka zaburzeń czynności nerek, takich jak odwodnienie, wcześniej rozpoznane nadciśnienie lub cukrzyca.¹⁰

Po wprowadzeniu do obrotu, podczas stosowania pemetreksedu w monoterapii lub w skojarzeniu z innymi lekami chemioterapeutycznymi, notowano również występowanie nefrogennej moczówki prostej i martwicy cewek nerkowych. Większość z tych zaburzeń ustępowała po odstawieniu pemetreksedu. Należy regularnie kontrolować, czy u pacjenta nie występują: ostra martwica cewek nerkowych, zaburzenia czynności nerek oraz przedmiotowe i podmiotowe objawy nefrogennej moczówki prostej (np. hipernatremia).¹¹¹²

Wpływ płynu w trzeciej przestrzeni

Wpływ płynu w trzeciej przestrzeni (np. wysięku do opłucnej lub wodobrzusza) na pemetreksed nie został w pełni określony. W badaniu 2. fazy, u 31 pacjentów z guzami litymi i stabilnym płynem w trzeciej przestrzeni, po podaniu dawki pemetreksedu nie obserwowano różnic w znormalizowanym stężeniu w osoczu ani w klirensie w porównaniu z wartościami obserwowanymi u pacjentów, u których nie stwierdzono nagromadzenia płynu w trzeciej przestrzeni. Dlatego należy rozważyć wykonanie drenażu płynu nagromadzonego w trzeciej przestrzeni przed podaniem pemetreksedu, jednak może to nie być konieczne.¹³

Odwodnienie i toksyczność żołądkowo-jelitowa

Obserwowano przypadki znacznego odwodnienia związanego z toksycznym działaniem pemetreksedu stosowanego w skojarzeniu z cisplatyną na układ pokarmowy. W związku z tym przed podaniem leków należy podać pacjentowi leki przeciwwymiotne oraz przed i (lub) po ich podaniu płyny w odpowiedniej ilości, aby zapewnić właściwe nawodnienie organizmu.¹⁴

Zdarzenia dotyczące układu krążenia

Ciężkie zdarzenia niepożądane ze strony układu krążenia, w tym zawał mięśnia sercowego i zdarzenia naczyniowo-mózgowe obserwowano niezbyt często podczas badań klinicznych z zastosowaniem pemetreksedu. Zdarzenia te występowały zwykle w przypadku, gdy pemetreksed był stosowany w skojarzeniu z innym lekiem cytotoksycznym. U większości pacjentów, u których wystąpiły opisywane zdarzenia niepożądane, występowały wcześniej czynniki ryzyka chorób układu krążenia.¹⁵

Szczepienia

U pacjentów chorych na nowotwory złośliwe często stwierdza się zaburzenia funkcji układu odpornościowego. W związku z tym nie zaleca się jednoczesnego podawania szczepionek żywych atenuowanych.¹⁶

Wpływ na płodność i rozrodczość

Pemetreksed może uszkadzać materiał genetyczny. Zaleca się, aby mężczyźni dojrzali płciowo nie decydowali się na poczęcie dziecka podczas leczenia i w okresie 3 miesięcy po jego zakończeniu. Zaleca się stosowanie środków antykoncepcyjnych lub wstrzemięźliwość seksualną. Ze względu na możliwość wywołania przez pemetreksed trwałej niepłodności zaleca się, by przed rozpoczęciem leczenia mężczyźni rozważyli przechowanie nasienia.¹⁷

Kobiety w wieku rozrodczym muszą stosować skuteczne metody antykoncepcji w okresie leczenia pemetreksedem i przez 6 miesięcy po zakończeniu leczenia.¹⁸

Powikłania po radioterapii

U pacjentów poddawanych radioterapii przed, w trakcie lub po stosowaniu pemetreksedu zgłaszano przypadki zapalenia płuc po napromienianiu. Należy zwrócić szczególną uwagę podczas leczenia tych pacjentów oraz zachować ostrożność w przypadku stosowania innych środków promieniouwrażliwiających.¹⁹

U pacjentów, którzy w ciągu poprzedzających tygodni lub lat poddawani byli radioterapii zgłaszano przypadki nawrotu objawów popromiennych.²⁰

Informacje o substancjach pomocniczych

Pemetrexed Eugia 100 mg zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na fiolkę, co oznacza, że produkt uznaje się za „wolny od sodu”.²¹

Pemetrexed Eugia 500 mg zawiera 54 mg sodu na fiolkę, co odpowiada 5,4% zalecanej przez WHO maksymalnej 2 g dobowej dawki sodu u osób dorosłych.²²

Pemetrexed EVER Pharma zawiera 96,6 mg sodu na dawkę [500 mg/m² powierzchni ciała (na podstawie przeciętnej BSA 1,79 m²)], co odpowiada 4,8% zalecanej przez WHO maksymalnej 2 g dobowej dawki sodu u osób dorosłych.²³