Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Olej z oliwek

Wprowadzenie do przedklinicznych danych o bezpieczeństwie stosowania oleju z oliwek

Olej z oliwek stanowi jeden z głównych składników tłuszczowych stosowanych w nowoczesnych emulsjach do żywienia pozajelitowego. Jego właściwości i profil bezpieczeństwa były przedmiotem licznych badań przedklinicznych, które dostarczyły cennych informacji na temat tolerancji organizmu na ten składnik. Poniżej przedstawiono szczegółowe dane dotyczące przedklinicznych aspektów bezpieczeństwa stosowania oleju z oliwek jako składnika preparatów do żywienia pozajelitowego, bazując na danych z charakterystyk produktów leczniczych zawierających tę substancję.¹

Ogólna charakterystyka bezpieczeństwa przedklinicznego

Badania toksykologiczne przeprowadzone z użyciem emulsji zawierających olej z oliwek wykazały ogólnie dobrą tolerancję tego składnika. Większość wyników wskazuje na zadowalający profil bezpieczeństwa przy stosowaniu w zalecanych dawkach terapeutycznych. W przypadku produktu ClinOleic 20%, zawierającego olej z oliwek oczyszczony jako główny składnik, badania toksykologiczne potwierdziły dobrą tolerancję produktu.²

Typowe zmiany obserwowane w badaniach toksykologicznych

W badaniach toksykologicznych z zastosowaniem oleju z oliwek jako składnika emulsji tłuszczowych do infuzji obserwowano pewne charakterystyczne zmiany, które są typowe dla wysokich dawek emulsji tłuszczowych. Te zmiany obejmują:

• Gromadzenie tłuszczu w wątrobie (stłuszczenie wątroby)
• Małopłytkowość
• Zwiększone stężenie cholesterolu

^3
4
5

Należy podkreślić, że powyższe zmiany są obserwowane głównie przy stosowaniu dużych dawek emulsji tłuszczowych i stanowią typową odpowiedź organizmu na zwiększoną podaż lipidów. Zmiany te nie są specyficzne dla oleju z oliwek, ale występują również przy stosowaniu innych emulsji tłuszczowych podawanych w wysokich dawkach.⁶

Porównanie oleju z oliwek z innymi emulsjami tłuszczowymi

Szczególnie istotne są wyniki badań porównawczych między emulsjami zawierającymi olej z oliwek a innymi emulsjami tłuszczowymi, szczególnie tymi na bazie oleju sojowego. Badania doświadczalne z zastosowaniem dużych dawek produktu ClinOleic 20% wykazały korzystniejsze wyniki w porównaniu z emulsjami oleju sojowego w następujących aspektach:⁷

• Mniejsza peroksydacja tłuszczów – ważny wskaźnik stresu oksydacyjnego i potencjalnych uszkodzeń komórkowych
• Poprawa zasobów witaminy E w ustroju – co może mieć znaczenie dla ochrony antyoksydacyjnej organizmu

⁸

Wpływ na układ immunologiczny

Badania nad wpływem oleju z oliwek na funkcje układu immunologicznego również wykazały pewne korzyści w porównaniu z tradycyjnymi emulsjami na bazie oleju sojowego. W badaniach prowadzonych dla produktu ClinOleic 20% zaobserwowano:⁹

• Brak zaburzeń proliferacji limfocytów – w przeciwieństwie do emulsji oleju sojowego, co może wskazywać na mniejszy wpływ immunomodulujący
• Brak zaburzeń ekspresji markerów aktywacji komórek – wskazując na mniejszą ingerencję w procesy aktywacji immunologicznej
• Brak zaburzeń uwalniania interleukiny-2 – kluczowej cytokiny w odpowiedzi immunologicznej

¹⁰

Powyższe wyniki uzyskano zarówno w badaniach in vitro na komórkach ludzkich, jak i in vivo na szczurach. Należy jednak zauważyć, że kliniczne znaczenie tych obserwacji nie zostało jeszcze w pełni określone.¹¹

Bezpieczeństwo oleju z oliwek w emulsjach mieszanych

W nowszych preparatach do żywienia pozajelitowego olej z oliwek często występuje jako składnik mieszanych emulsji tłuszczowych, zawierających również inne oleje, takie jak olej sojowy, olej rybi bogaty w kwasy omega-3 oraz triglicerydy nasyconych kwasów tłuszczowych o średniej długości łańcucha. Przedkliniczne badania bezpieczeństwa przeprowadzone dla takich mieszanych emulsji również wykazały dobry profil bezpieczeństwa.¹²

W przypadku emulsji SMOFlipid, zawierającej między innymi olej z oliwek oczyszczony, badania niekliniczne dotyczące toksyczności po podaniu jednorazowym i wielokrotnym oraz genotoksyczności nie wykazały innych skutków niż oczekiwane po dużych dawkach tłuszczów.¹³

Testy tolerancji miejscowej

W badaniach tolerancji miejscowej, przeprowadzonych na królikach z użyciem emulsji zawierających olej z oliwek, zaobserwowano następujące reakcje:¹⁴

• Słabo nasilone, przemijające zapalenie po podaniu dotętniczym, okołożylnym lub podskórnym
• Umiarkowaną, przemijającą reakcję zapalną i martwicę tkanek u niektórych zwierząt po podaniu domięśniowym

¹⁵

Warto zauważyć, że reakcje te występowały przy nieprawidłowych drogach podania, nie mających zastosowania w praktyce klinicznej, gdzie emulsje tłuszczowe podawane są wyłącznie dożylnie.

Potencjał uczulający w emulsjach mieszanych

W przypadku emulsji mieszanych zawierających olej z oliwek i olej rybi, przeprowadzono również testy potencjału uczulającego. W badaniu na świnkach morskich (test maksymalizacji) wykazano, że olej rybi w emulsji tłuszczowej wykazywał umiarkowane działanie uczulające na skórę, nie obserwowano natomiast działania anafilaktycznego w próbie antygenowości układowej.¹⁶

Należy podkreślić, że potencjał uczulający związany był z olejem rybim, a nie z olejem z oliwek, który stanowi również składnik tych emulsji.¹⁷

Wpływ na reprodukcję i rozwój

Dostępne dane przedkliniczne nie wskazują na szczególne zagrożenia związane ze stosowaniem oleju z oliwek w kontekście wpływu na reprodukcję i rozwój. Nie zaobserwowano działania teratogennego ani innych uszkodzeń embriotoksycznych przy stosowaniu emulsji tłuszczowych zawierających olej z oliwek w zalecanych dawkach jako leczenie substytucyjne.¹⁸

Nie należy się spodziewać, aby produkty żywieniowe zawierające olej z oliwek, stosowane w stężeniach fizjologicznych, wykazywały działanie:¹⁹

• Embriotoksyczne
• Teratogenne
• Wpływające na zdolności rozrodcze
• Wpływające na płodność

²⁰

Ograniczenia badań przedklinicznych

Należy zauważyć, że w przypadku wielu produktów zawierających olej z oliwek jako składnik emulsji tłuszczowych, nie przeprowadzono kompletnych konwencjonalnych badań przedklinicznych dotyczących gotowego produktu. W takich przypadkach wnioski dotyczące bezpieczeństwa opierają się na badaniach poszczególnych składników oraz na badaniach podobnych produktów o zbliżonym składzie.²¹

Dla niektórych produktów, jak Finomel, Finomel Peri, NUMETA G13%E Preterm, czy NUMETA G16%E, nie przeprowadzono konwencjonalnych badań farmakologicznych dotyczących bezpieczeństwa, badań toksyczności po podaniu wielokrotnym, genotoksyczności, rakotwórczości oraz toksycznego wpływu na rozród i rozwój potomstwa.^{22 23}

W przypadku produktów z serii Multimel, jak N4-550E, N6-900E czy N7-1000E, nie przeprowadzono badań przedklinicznych gotowego produktu, jednak badania przedkliniczne wykonane z użyciem roztworu aminokwasów i roztworu glukozy, zawartych w tych produktach, przy różnych składach jakościowych i stężeniach, nie wykazywały specyficznej toksyczności.²⁴

Podsumowanie dowodów przedklinicznych

Wnioski

Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie stosowania oleju z oliwek jako składnika emulsji tłuszczowych do żywienia pozajelitowego wskazują na jego dobrą tolerancję i korzystny profil bezpieczeństwa. W porównaniu z tradycyjnymi emulsjami na bazie oleju sojowego, emulsje zawierające olej z oliwek wykazują mniejszą peroksydację tłuszczów, poprawę zasobów witaminy E w ustroju oraz mniejszy wpływ na funkcjonowanie układu immunologicznego.²⁵

Typowe zmiany obserwowane w badaniach toksykologicznych, takie jak stłuszczenie wątroby, małopłytkowość i zwiększone stężenie cholesterolu, są charakterystyczne dla wysokich dawek emulsji tłuszczowych i nie są specyficzne dla oleju z oliwek.²⁶

Nie znaleziono dowodów na działanie teratogenne, embriotoksyczne lub negatywny wpływ na zdolności rozrodcze przy stosowaniu emulsji zawierających olej z oliwek w dawkach terapeutycznych. Ogólny profil bezpieczeństwa przedklinicznego oleju z oliwek uzasadnia jego szerokie zastosowanie jako składnika nowoczesnych emulsji tłuszczowych do żywienia pozajelitowego.²⁷