Przeciwwskazania stosowania
Olej z oliwek

Przeciwwskazania stosowania oleju z oliwek. Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tej substancji?

Olej z oliwek jest składnikiem wielu produktów leczniczych stosowanych w żywieniu pozajelitowym, gdzie występuje jako komponent emulsji tłuszczowych. Pomimo jego szerokiego zastosowania i korzystnego profilu kwasów tłuszczowych, istnieją określone sytuacje kliniczne, w których stosowanie produktów zawierających olej z oliwek jest przeciwwskazane.

Nadwrażliwość i alergie

Najważniejszym przeciwwskazaniem do stosowania oleju z oliwek jest nadwrażliwość na tę substancję. U pacjentów z rozpoznaną nadwrażliwością na olej z oliwek należy bezwzględnie unikać produktów zawierających tę substancję. Warto zwrócić uwagę, że produkty zawierające olej z oliwek często zawierają również inne tłuszcze roślinne i zwierzęce, dlatego przeciwwskazane jest ich stosowanie u pacjentów z nadwrażliwością na:

– Białko jaj¹²³
– Białko sojowe¹⁴
– Białko orzeszków ziemnych¹⁵
– Białko ryb (w przypadku preparatów zawierających olej rybi oprócz oleju z oliwek)²⁶
– Kukurydzę/produkty zawierające kukurydzę²⁴

Zaburzenia metabolizmu lipidów

Olej z oliwek, jako składnik emulsji tłuszczowych stosowanych w żywieniu pozajelitowym, jest przeciwwskazany u pacjentów z poważnymi zaburzeniami metabolizmu lipidów. Dotyczy to w szczególności:

– Ciężkiej hiperlipidemii²³⁶⁷
– Ciężkich zaburzeń metabolizmu tłuszczów z występowaniem hipertriglicerydemii¹⁴⁷

U pacjentów tych należy unikać stosowania emulsji tłuszczowych zawierających olej z oliwek, gdyż może to prowadzić do nasilenia hiperlipidemii i pogorszenia stanu klinicznego.

Zaburzenia funkcji wątroby

Ciężka niewydolność wątroby stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania produktów zawierających olej z oliwek. Wątroba odgrywa kluczową rolę w metabolizmie lipidów, a jej niewydolność może prowadzić do zaburzeń w przetwarzaniu podawanych dożylnie tłuszczów, w tym oleju z oliwek.

W przypadku ciężkiej niewydolności wątroby należy bezwzględnie unikać podawania emulsji tłuszczowych zawierających olej z oliwek.²³⁶⁵

Zaburzenia krzepnięcia krwi

Ciężkie zaburzenia krzepnięcia krwi stanowią przeciwwskazanie do stosowania emulsji tłuszczowych zawierających olej z oliwek. Kwasy tłuszczowe mogą wpływać na funkcje płytek krwi i mechanizmy krzepnięcia, co u pacjentów z już istniejącymi zaburzeniami może prowadzić do nasilenia problemów z hemostazą.

Nie należy stosować emulsji z olejem z oliwek u pacjentów z:²³⁶⁵

Wrodzone zaburzenia metabolizmu aminokwasów

Produkty żywienia pozajelitowego zawierające olej z oliwek często zawierają również aminokwasy. Z tego powodu przeciwwskazane jest ich stosowanie u pacjentów z wrodzonymi zaburzeniami metabolizmu aminokwasów.

Wrodzone wady metabolizmu aminokwasów wykluczają stosowanie emulsji do żywienia pozajelitowego zawierających olej z oliwek w połączeniu z aminokwasami.²³⁴⁸

Ciężka niewydolność nerek

Ciężka niewydolność nerek bez możliwości zastosowania hemofiltracji lub dializoterapii stanowi przeciwwskazanie do stosowania emulsji tłuszczowych zawierających olej z oliwek.

W tej grupie pacjentów nie należy stosować produktów zawierających olej z oliwek, chyba że możliwe jest zastosowanie technik nerkozastępczych.²³⁶⁵

Zaburzenia metabolizmu glukozy

Preparaty zawierające olej z oliwek w postaci emulsji do żywienia pozajelitowego często zawierają również glukozę. W związku z tym przeciwwskazane jest ich stosowanie u pacjentów z:

– Ciężką hiperglikemią²³⁴⁸
– Niekontrolowaną hiperglikemią⁶⁹
– Niewyrównaną cukrzycą¹²

Zaburzenia elektrolitowe

Patologicznie podwyższone stężenia elektrolitów stanowią przeciwwskazanie do stosowania emulsji tłuszczowych zawierających olej z oliwek. Dotyczy to elektrolitów obecnych w danym preparacie:

– Podwyższone stężenie sodu, potasu, magnezu, wapnia i/lub fosforu²³⁴⁷

Stany niestabilne i ciężkie wstrząsy

Emulsje tłuszczowe zawierające olej z oliwek są przeciwwskazane w stanach niestabilnych, takich jak:

– Ciężki wstrząs⁶⁵
– Ciężki stan pourazowy²³
– Ostry zawał mięśnia sercowego²¹⁰
– Udar²¹⁰
– Zator²¹⁰
– Kwasica metaboliczna²¹⁰
– Ciężka posocznica²⁹
– Odwodnienie hipotoniczne²¹⁰
– Śpiączka hiperosmolarna²¹⁰

Przeciwwskazania związane z układem krążenia

Istnieją także ogólne przeciwwskazania do infuzji dożylnej płynów, które dotyczą również emulsji zawierających olej z oliwek:

– Ostry obrzęk płuc²⁶⁵
– Przewodnienie²⁶⁵
– Niewyrównana niewydolność krążenia²⁶⁵

Zespół hemofagocytarny

Zespół hemofagocytarny jest przeciwwskazaniem do stosowania emulsji tłuszczowych zawierających olej z oliwek.

Pacjenci z zespołem hemofagocytarnym nie powinni otrzymywać produktów zawierających olej z oliwek.⁶¹⁰⁹

Przeciwwskazania związane z wiekiem pacjenta

Preparaty zawierające olej z oliwek stosowane w żywieniu pozajelitowym są przeciwwskazane w określonych grupach wiekowych:

– U wcześniaków, noworodków oraz dzieci w wieku poniżej 2 lat⁴⁸¹¹⁶

Przyczyną tych przeciwwskazań jest nieodpowiedni stosunek wartości energetycznej do zawartości azotu w tych produktach oraz dostarczana ilość energii, która nie jest dostosowana do potrzeb dzieci w tej grupie wiekowej.

Jednoczesne podawanie z ceftriaksonem

Niektóre produkty zawierające olej z oliwek stosowane w żywieniu pozajelitowym są przeciwwskazane w przypadku jednoczesnego podawania z ceftriaksonem:

– W przypadku produktu NUMETA G13%E Preterm jednoczesne podawanie z ceftriaksonem jest przeciwwskazane, nawet jeśli używa się osobnych linii do infuzji¹²
– W przypadku produktu NUMETA G16%E jednoczesne podawanie z ceftriaksonem u noworodków (≤ 28 dnia życia) jest przeciwwskazane, nawet jeśli używa się osobnych linii do infuzji (ryzyko wystąpienia osadów soli wapniowych ceftriaksonu w krążeniu noworodka zagrażających zgonem)¹³

Podsumowanie przeciwwskazań do stosowania oleju z oliwek

Olej z oliwek jako składnik emulsji tłuszczowych stosowanych w żywieniu pozajelitowym jest przeciwwskazany w przypadku:

• Nadwrażliwości na olej z oliwek, białko jaj, soi, orzeszków ziemnych, ryb lub kukurydzę
• Ciężkiej hiperlipidemii lub ciężkich zaburzeń metabolizmu tłuszczów z hipertriglicerydemią
• Ciężkiej niewydolności wątroby
• Ciężkich zaburzeń krzepnięcia krwi
• Wrodzonych zaburzeń metabolizmu aminokwasów
• Ciężkiej niewydolności nerek bez możliwości zastosowania hemofiltracji lub dializoterapii
• Ciężkiej hiperglikemii lub niewyrównanej cukrzycy
• Patologicznie podwyższonych stężeń elektrolitów
• Stanów niestabilnych (ciężki uraz, zawał, udar, zator, kwasica metaboliczna, ciężka posocznica)
• Ostrego obrzęku płuc, przewodnienia i niewyrównanej niewydolności krążenia
• Zespołu hemofagocytarnego
• U wcześniaków, noworodków i dzieci poniżej 2 lat
• Przy jednoczesnym podawaniu z ceftriaksonem (w określonych sytuacjach)

²⁶

Dokładna analiza wymienionych przeciwwskazań ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa pacjenta. Przed zastosowaniem produktów zawierających olej z oliwek w żywieniu pozajelitowym, lekarz powinien dokładnie ocenić stan kliniczny pacjenta i rozważyć wszystkie potencjalne przeciwwskazania.