Wskazania do stosowania
Neomycyna

Wskazania do stosowania neomycyny – wprowadzenie

Neomycyna to antybiotyk aminoglikozydowy stosowany głównie miejscowo w leczeniu różnorodnych zakażeń bakteryjnych skóry, błon śluzowych i oczu. Substancja wykazuje działanie bakteriobójcze wobec licznych szczepów bakterii Gram-dodatnich i Gram-ujemnych. Dostępna jest w różnych postaciach farmaceutycznych, takich jak maści, kremy, aerozole na skórę, krople do oczu i uszu, a także w postaciach wieloskładnikowych z innymi substancjami czynnymi.¹

Wskazania do stosowania neomycyny w zakażeniach skórnych

Neomycyna jest zalecana w leczeniu miejscowym bakteryjnych zakażeń skóry, zwłaszcza w przypadkach, gdy obszar objęty infekcją ma niewielką powierzchnię. Preparaty zawierające tę substancję mogą być stosowane w leczeniu zakażonych niewielkich ran, zakażeń skóry w przebiegu odmrożeń i oparzeń.²

Neomycyna jest szczególnie skuteczna w ropnych chorobach skóry, takich jak:

• Czyraczność
• Liszajec zakaźny
• Ropne powikłania alergicznych chorób skóry (w połączeniu z kortykosteroidami)
• Zakażone niewielkie oparzenia i odmrożenia

³

Miejscowe stosowanie neomycyny jest zalecane również przy drobnych ranach, takich jak zadrapania, otarcia, ukąszenia owadów, a także przy niewielkich owrzodzeniach i oparzeniach.⁴⁵

Neomycyna w preparatach wieloskładnikowych stosowanych na skórę

W praktyce klinicznej neomycyna często występuje w preparatach złożonych, zawierających inne antybiotyki i/lub kortykosteroidy, co rozszerza spektrum ich działania i skuteczność terapeutyczną.

Połączenie z bacytracyną i polimyksyną B (np. Maxibiotic, Polibiotic, Tribiotic) jest wskazane do stosowania przy drobnych ranach, takich jak otarcia, zadrapania, ukąszenia, a także przy oparzeniach i owrzodzeniach skóry. Takie połączenie zapewnia szerokie spektrum działania przeciwbakteryjnego.⁶⁷

Neomycyna w połączeniu z kortykosteroidami (np. Dexapolcort N, Betnovate N) jest zalecana w miejscowym leczeniu skórnych zakażeń bakteryjnych, gdy konieczne jest również działanie przeciwzapalne i/lub przeciwświądowe. Preparaty te są wskazane w leczeniu stanów zapalnych skóry reagujących na terapię kortykosteroidami, z towarzyszącym lub przewidywanym wtórnym zakażeniem bakteryjnym.⁸

Betnovate N (połączenie neomycyny z betametazonem) jest szczególnie zalecany w chorobach skóry z towarzyszącym lub przewidywanym wtórnym zakażeniem bakteryjnym, takich jak:

• Atopowe zapalenie skóry (wyprysk atopowy)
• Wyprysk pieniążkowaty
• Świerzbiączka guzkowa
• Łuszczyca (z wyłączeniem zmian uogólnionych)
• Liszaj płaski
• Łojotokowe zapalenie skóry
• Alergiczny i niealergiczny wyprysk kontaktowy
• Duże odczyny po ukąszeniach owadów
• Wyprzenia okolicy odbytu i narządów płciowych

⁹

Preparaty zawierające neomycynę, hydrokortyzon i natamycynę (np. Pimafucort) są wskazane do krótkotrwałego leczenia powierzchniowych chorób skóry reagujących na leczenie kortykosteroidami, ale nie wywołanych pierwotnym zakażeniem drobnoustrojami, ze współistniejącymi zakażeniami wtórnymi wywołanymi przez bakterie i grzyby wrażliwe na neomycynę lub natamycynę.¹⁰

Preparat Lorinden N (połączenie flumetazonu piwalanu z neomycyną) jest zalecany w sączących stanach zapalnych skóry (zwłaszcza o podłożu alergicznym), które reagują na glikokortykosteroidy i są powikłane wtórnym zakażeniem bakteriami wrażliwymi na neomycynę. Dodatkowo preparat jest wskazany w przypadkach przebiegających z nadmiernym rogowaceniem i uporczywym swędzeniem. Lorinden N stosuje się szczególnie w:

• Łojotokowym zapaleniu skóry
• Atopowym zapaleniu skóry
• Liszaju pokrzywkowym
• Wyprysku kontaktowym alergicznym
• Rumieniu wielopostaciowym
• Toczniu rumieniowatym
• Łuszczycy zadawnionej
• Liszaju płaskim

¹¹

Zastosowanie neomycyny w leczeniu zakażeń okolicy odbytu

Neomycyna znajduje również zastosowanie w preparatach przeznaczonych do leczenia chorób okolicy odbytu. Proktosedon, zawierający w swoim składzie neomycynę w połączeniu z hydrokortyzonem, cynchokainą i eskuliną, jest wskazany w leczeniu:

• Hemoroidów zewnętrznych i wewnętrznych
• Przewlekłych i ostrych stanów zapalnych odbytu
• Szczeliny odbytu (fissura ani)
• Świądu odbytu

Może być również stosowany w okresie przed- i pooperacyjnym.¹²

Wskazania do stosowania neomycyny w okulistyce

W okulistyce neomycyna jest stosowana w leczeniu zakażeń bakteryjnych oczu, zarówno jako pojedynczy składnik, jak i w preparatach złożonych.

Neomycinum Jelfa w postaci maści do oczu jest wskazany w leczeniu:

• Ostrego i przewlekłego zapalenia spojówek
• Owrzodzenia rogówki
• Zapalenia brzegów powiek

¹³

Maxitrol, zawierający deksametazon, neomycynę i polimyksynę B, jest zalecany w leczeniu chorób oczu ze współistniejącym odczynem zapalnym, odpowiadających na stosowanie steroidów, w przypadkach gdy wskazane jest stosowanie kortykosteroidów i jednocześnie podejrzewa się lub istnieje niebezpieczeństwo wystąpienia zakażenia bakteryjnego oka. Te schorzenia obejmują:

• Choroby zapalne spojówek powiekowych i gałkowych
• Zapalenie rogówki
• Zapalenie przedniego odcinka gałki ocznej
• Przewlekłe zapalenie błony naczyniowej przedniego odcinka oka
• Uszkodzenia rogówki wywołane oparzeniami (np. chemicznymi, radiacyjnymi, cieplnymi) lub wbiciem ciał obcych

¹⁴

Wskazania do stosowania neomycyny w otolaryngologii

W laryngologii neomycyna jest stosowana głównie w leczeniu zakażeń ucha. Dicortineff, zawierający neomycynę, gramicydynę i fludrkortyzon, jest wskazany w leczeniu:

• Stanów zapalnych ucha zewnętrznego i środkowego
• Stanów zapalnych ucha po zabiegach operacyjnych
• Stanów pourazowych zewnętrznego przewodu słuchowego

¹⁵

Neomycyna jako składnik szczepionek

Neomycyna może występować w śladowych ilościach w niektórych szczepionkach, gdzie jest używana w procesie wytwarzania. Nie stanowi jednak składnika aktywnego szczepionek i jej obecność jest jedynie konsekwencją procesu produkcyjnego.

W przypadku szczepionek takich jak Boostrix Polio, Infanrix-IPV, Imovax Polio, Tetraxim, Priorix, Priorix-Tetra, Varilrix, Varivax, VaxigripTetra i Rabipur, pacjent powinien być poinformowany o potencjalnej obecności śladowych ilości neomycyny, zwłaszcza jeśli w wywiadzie występuje nadwrażliwość na ten antybiotyk.¹⁶¹⁷

Przeciwwskazania i środki ostrożności

Mimo że artykuł koncentruje się na wskazaniach do stosowania neomycyny, warto wspomnieć o głównych przeciwwskazaniach, które należy uwzględnić przy polecaniu preparatów zawierających tę substancję:

• Nadwrażliwość na neomycynę lub inne antybiotyki aminoglikozydowe
• Rozległe uszkodzenia skóry (ze względu na ryzyko zwiększonego wchłaniania systemowego)
• Stosowanie długotrwałe (ze względu na ryzyko wystąpienia oporności bakterii i działań niepożądanych)
• Stosowanie na duże powierzchnie skóry

Podsumowanie wskazań do stosowania neomycyny

Zalecenia praktyczne przy stosowaniu neomycyny

Przy polecaniu pacjentowi preparatów zawierających neomycynę, należy zwrócić uwagę na następujące aspekty:

1. Preparaty z neomycyną są przeznaczone głównie do krótkotrwałego stosowania miejscowego.
2. Neomycyna nie powinna być stosowana na duże powierzchnie uszkodzonej skóry ze względu na ryzyko wchłaniania systemowego.
3. W przypadku braku poprawy po 7 dniach stosowania lub pogorszenia stanu miejscowego, pacjent powinien skonsultować się z lekarzem.
4. Pacjenci z wywiadem alergii na antybiotyki aminoglikozydowe powinni unikać preparatów zawierających neomycynę.
5. W przypadku szczepionek zawierających śladowe ilości neomycyny, należy poinformować pacjenta o potencjalnym ryzyku reakcji alergicznej, jeśli w wywiadzie występuje nadwrażliwość na neomycynę.
6. Należy unikać kontaktu preparatów okulistycznych z miękką soczewką kontaktową.

Właściwe zastosowanie neomycyny, zgodnie z zaleceniami i wskazaniami, pozwala na skuteczne leczenie miejscowych zakażeń bakteryjnych, przy minimalizacji ryzyka działań niepożądanych i rozwoju oporności bakterii.