Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Naproksen

Wpływ naproksenu na płodność

Naproksen, jako niesteroidowy lek przeciwzapalny (NLPZ) hamujący syntezę prostaglandyn, może wywierać negatywny wpływ na płodność kobiet. Istnieją dowody wskazujące, że leki hamujące cyklooksygenazę i syntezę prostaglandyn mogą zaburzać płodność u kobiet poprzez wpływ na owulację.^{1 2}

Zaburzenia płodności obserwowane po zastosowaniu naproksenu mają charakter przemijający i ustępują po zakończeniu terapii.^{3 4}

W przypadku kobiet, które planują zajście w ciążę, nie zaleca się stosowania naproksenu.⁵ U pacjentek, które mają trudności z zajściem w ciążę lub są poddawane badaniom diagnostycznym z powodu niepłodności, należy rozważyć odstawienie naproksenu.^{6 7}

Warto zaznaczyć, że dla żelu z naproksenem (Naproxen Emo) badania nie wykazały negatywnego wpływu podawanej substancji czynnej na płodność w badaniach przedklinicznych.⁸

Stosowanie naproksenu w ciąży

Ryzyko w pierwszym i drugim trymestrze ciąży

Hamowanie syntezy prostaglandyn przez naproksen może mieć niekorzystny wpływ na przebieg ciąży i rozwój zarodka lub płodu.⁹ Dane z badań epidemiologicznych wskazują na zwiększone ryzyko poronień, wad wrodzonych serca i wytrzewienia po zastosowaniu inhibitorów syntezy prostaglandyn we wczesnej ciąży.¹⁰

Bezwzględne ryzyko wad rozwojowych układu sercowo-naczyniowego wzrosło z mniej niż 1% do około 1,5%. Uważa się, że ryzyko to zwiększa się wraz z dawką i czasem trwania leczenia.¹¹

Od 20. tygodnia ciąży stosowanie naproksenu może powodować małowodzie (zmniejszenie ilości płynu owodniowego) wynikające z zaburzeń czynności nerek płodu.¹² Może ono wystąpić krótko po rozpoczęciu leczenia i zwykle ustępuje po jego przerwaniu.¹³

Ponadto, zgłaszano przypadki zwężenia przewodu tętniczego po leczeniu w drugim trymestrze ciąży, które w większości przypadków ustępowały po zaprzestaniu leczenia.¹⁴

Zalecenia dotyczące stosowania w pierwszym i drugim trymestrze

W pierwszym i drugim trymestrze ciąży naproksen nie powinien być stosowany, chyba że jest to bezwzględnie konieczne.^{15 16}

Jeśli naproksen stosowany jest przez kobietę planującą ciążę lub w pierwszym bądź drugim trymestrze ciąży, zaleca się:

• Stosowanie najmniejszej skutecznej dawki¹⁷
• Stosowanie przez najkrótszy możliwy okres¹⁸

Kilka dni po 20. tygodniu ciąży należy rozważyć przedporodowe monitorowanie w celu wykrycia małowodzia i zwężenia przewodu tętniczego po narażeniu na naproksen.¹⁹ W razie stwierdzenia małowodzia lub zwężenia przewodu tętniczego należy zaprzestać stosowania naproksenu.²⁰

Przeciwwskazania w trzecim trymestrze ciąży

Stosowanie naproksenu jest przeciwwskazane w trzecim trymestrze ciąży.^{21 22}

W trzecim trymestrze ciąży wszystkie inhibitory syntezy prostaglandyn, w tym naproksen, mogą wywoływać u płodu następujące zagrożenia:

• Toksyczne działanie na serce i płuca (przedwczesne zwężenie/zamknięcie przewodu tętniczego i nadciśnienie płucne)²³
• Zaburzenia czynności nerek, które mogą prowadzić do niewydolności nerek z małowodziem²⁴

²⁵

U matki i noworodka pod koniec ciąży mogą wystąpić:

• Wydłużenie czasu krwawienia w wyniku działania przeciwpłytkowego, które może wystąpić nawet po zastosowaniu bardzo małych dawek²⁶
• Hamowanie czynności skurczowej macicy prowadzące do opóźnienia lub przedłużania się porodu²⁷

²⁸

Naproksen w postaci żelu podczas ciąży

W przypadku preparatów miejscowych (żel) zawierających naproksen, mimo iż narażenie ogólnoustrojowe jest mniejsze niż po podaniu doustnym, nie wiadomo czy narażenie ogólnoustrojowe produktu osiągnięte po podaniu miejscowym może być szkodliwe dla zarodka (płodu).²⁹

Podobnie jak w przypadku preparatów doustnych, żel z naproksenem nie powinien być stosowany w pierwszym i drugim trymestrze ciąży, chyba że jest to bezwzględnie konieczne.³⁰ W trzecim trymestrze stosowanie żelu z naproksenem jest również przeciwwskazane.³¹

Wpływ na poród

Produkty lecznicze zawierające naproksen nie są zalecane w okresie porodu, ponieważ z uwagi na swoje właściwości hamowania syntezy prostaglandyn, naproksen może:

• Wywierać negatywny wpływ na układ krążenia płodu³²
• Zmniejszać czynność skurczową macicy³³
• Zwiększać skłonność do wystąpienia krwawienia u matki i dziecka³⁴

Dololibre wskazuje również, że naproksenu nie należy stosować w okresie poporodowym, ponieważ może opóźnić obkurczanie macicy.³⁵

Stosowanie naproksenu podczas karmienia piersią

Naproksen przenika do mleka kobiet karmiących piersią.^{36 37} Stężenie naproksenu w mleku kobiecym może osiągać około 1% stężenia oznaczanego w osoczu matki.³⁸

Maksymalne stężenie w mleku kobiet karmiących piersią osiągane jest w ciągu 4 godzin po podaniu.³⁹

Zalecenia dotyczące stosowania podczas karmienia piersią

Zdecydowana większość preparatów z naproksenem nie jest zalecana do stosowania w okresie karmienia piersią.^{40 41}

W przypadku niektórych preparatów, jak 4Flex PureGel (żel), wskazuje się, że decyzja o zaprzestaniu karmienia piersią lub leczenia naproksenem powinna być podjęta po rozważeniu ryzyka dla dziecka karmionego piersią i korzyści dla matki.⁴²

Nie można wykluczyć możliwości wystąpienia działań niepożądanych spowodowanych hamującym działaniem prostaglandyn u noworodków.⁴³

Informacje, które lekarz powinien przekazać pacjentce

Lekarz powinien poinformować pacjentkę o następujących kwestiach związanych ze stosowaniem naproksenu:

Kobiety planujące ciążę

• Naproksen może niekorzystnie wpływać na płodność poprzez zaburzenie owulacji⁴⁴
• Efekt ten jest odwracalny po zaprzestaniu leczenia⁴⁵
• U kobiet planujących ciążę stosowanie naproksenu nie jest zalecane⁴⁶
• W przypadku trudności z zajściem w ciążę lub przy poddawaniu się badaniom w związku z niepłodnością, należy rozważyć odstawienie naproksenu⁴⁷

Kobiety w ciąży

• Naproksen może zwiększać ryzyko poronień, wad wrodzonych serca i wytrzewienia we wczesnej ciąży⁴⁸
• Od 20. tygodnia ciąży naproksen może powodować małowodzie z powodu zaburzeń czynności nerek płodu⁴⁹
• Może również powodować zwężenie przewodu tętniczego płodu⁵⁰
• W przypadku konieczności stosowania naproksenu w I i II trymestrze, należy stosować najmniejszą skuteczną dawkę przez najkrótszy możliwy czas⁵¹
• Po 20. tygodniu ciąży lekarz powinien monitorować występowanie małowodzia i zwężenia przewodu tętniczego⁵²
• Stosowanie naproksenu w III trymestrze ciąży jest bezwzględnie przeciwwskazane⁵³

Kobiety karmiące piersią

• Naproksen przenika do mleka matki w ilości około 1% stężenia we krwi⁵⁴
• Maksymalne stężenie w mleku osiągane jest po około 4 godzinach od przyjęcia leku⁵⁵
• Stosowanie naproksenu podczas karmienia piersią nie jest zalecane⁵⁶
• W szczególnych przypadkach lekarz powinien rozważyć ryzyko dla dziecka i korzyści dla matki⁵⁷

Preparaty miejscowe (żel)

• Mimo mniejszego wchłaniania ogólnoustrojowego, nie można wykluczyć potencjalnego ryzyka dla płodu⁵⁸
• Ogólne zasady stosowania w ciąży i podczas karmienia piersią są podobne jak dla preparatów doustnych⁵⁹