Działania niepożądane
Naproksen

Naproksen, jako niesteroidowy lek przeciwzapalny z grupy pochodnych kwasu propionowego, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które należy uwzględnić w praktyce klinicznej. Najczęstsze objawy dotyczą przewodu pokarmowego i obejmują nudności, zgagę, ból brzucha oraz owrzodzenia (często ≥1/100 do <1/10), a także krwawienia i perforacje (niezbyt często ≥1/1 000 do <1/100). Ryzyko poważnych powikłań, takich jak krwawienia z przewodu pokarmowego, wzrasta wraz z dawką i czasem terapii, szczególnie u osób starszych. Działania niepożądane ze strony układu sercowo-naczyniowego obejmują obrzęki obwodowe (często ≥1/100 do <1/10), nadciśnienie tętnicze (częstość nieznana), kołatanie serca oraz rzadko niewydolność serca (≥1/10 000 do <1/1 000). Długotrwałe stosowanie dużych dawek może zwiększać ryzyko incydentów zakrzepowo-zatorowych, takich jak zawał mięśnia sercowego i udar mózgu.

  1. Działania niepożądane naproksenu – wprowadzenie
  2. Działania niepożądane ze strony układu pokarmowego
  3. Działania niepożądane ze strony układu sercowo-naczyniowego
  4. Działania niepożądane ze strony układu nerwowego
  5. Zaburzenia skóry i reakcje nadwrażliwości
  6. Działania niepożądane ze strony układu oddechowego
  7. Działania niepożądane ze strony układu moczowego
  8. Działania niepożądane ze strony układu krwiotwórczego
  9. Działania niepożądane ze strony wątroby i dróg żółciowych
  10. Działania niepożądane ze strony narządu wzroku i słuchu
  11. Zaburzenia psychiczne
  12. Zaburzenia układu rozrodczego
  13. Działania niepożądane preparatów miejscowych
  14. Tabela działań niepożądanych naproksenu
  15. Postępowanie w przypadku wystąpienia działań niepożądanych
    1. Kolejne rozdziały

Działania niepożądane naproksenu – wprowadzenie

Naproksen, niesteroidowy lek przeciwzapalny (NLPZ) z grupy pochodnych kwasu propionowego, stosowany w leczeniu bólu, stanów zapalnych i gorączki, może wywoływać szereg działań niepożądanych. Charakterystyka tych działań jest niezbędna dla personelu medycznego w kontekście bezpiecznego stosowania leku. Poniżej przedstawiono szczegółowy przegląd działań niepożądanych naproksenu, ich częstości występowania oraz związanego z nimi ryzyka.1 2

Działania niepożądane ze strony układu pokarmowego

Działania niepożądane dotyczące przewodu pokarmowego należą do najczęściej występujących podczas terapii naproksenem. Mogą mieć charakter łagodny, ale również prowadzić do poważnych, zagrażających życiu powikłań.3

Do najczęściej zgłaszanych objawów ze strony przewodu pokarmowego należą: nudności, wymioty, zgaga, ból brzucha, uczucie pełności, zaparcia, biegunka oraz niewielka utrata krwi w przewodzie pokarmowym, która w wyjątkowych przypadkach może spowodować niedokrwistość.4

Poważniejsze komplikacje obejmują:

  • Owrzodzenia przewodu pokarmowego (często)5
  • Krwawienia z przewodu pokarmowego (niezbyt często)6
  • Perforację ściany przewodu pokarmowego (niezbyt często)7
  • Krwawe wymioty (niezbyt często)8
  • Smoliste stolce (niezbyt często)9
  • Zapalenie błony śluzowej jamy ustnej (niezbyt często)10
  • Zapalenie trzustki (bardzo rzadko)11
  • Zaostrzenie wrzodziejącego zapalenia jelita grubego (niezbyt często)12
  • Zaostrzenie choroby Leśniowskiego-Crohna (niezbyt często)13

Ryzyko krwawienia z przewodu pokarmowego jest zależne od dawki i czasu trwania leczenia. Szczególnie narażone są osoby w podeszłym wieku.14 15

Działania niepożądane ze strony układu sercowo-naczyniowego

Stosowanie naproksenu, podobnie jak innych NLPZ, wiąże się z ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych ze strony układu sercowo-naczyniowego.16

Najczęściej obserwowane reakcje obejmują:

Z badań klinicznych i danych epidemiologicznych wynika, że przyjmowanie naproksenu, szczególnie długotrwale w dużych dawkach może być związane z niewielkim zwiększeniem ryzyka zatorów tętnic, co może prowadzić do:

  • Zawału mięśnia sercowego21
  • Udaru mózgu22

W rzadkich przypadkach może wystąpić zapalenie naczyń.23

Działania niepożądane ze strony układu nerwowego

Naproksen może wpływać na ośrodkowy układ nerwowy, powodując różnorodne objawy, takie jak:24

  • Ból głowy (często)25
  • Zawroty głowy (często)26
  • Senność (niezbyt często)27
  • Bezsenność (niezbyt często)28
  • Zaburzenia koncentracji (niezbyt często)29
  • Parestezje (rzadko)30

W rzadkich przypadkach mogą wystąpić poważniejsze zaburzenia neurologiczne:

  • Drgawki (bardzo rzadko)31
  • Aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych (bardzo rzadko), zwłaszcza u pacjentów z zaburzeniami autoimmunologicznymi takimi jak toczeń rumieniowaty układowy32

Zaburzenia skóry i reakcje nadwrażliwości

Reakcje skórne i objawy nadwrażliwości stanowią istotną grupę działań niepożądanych naproksenu.33

Do najczęstszych reakcji skórnych należą:

  • Wysypki skórne (często)34
  • Świąd (niezbyt często)35
  • Pokrzywka (niezbyt często)36
  • Rumień (rzadko)37
  • Nadmierna potliwość (częstość nieznana)38

Rzadziej występują poważniejsze reakcje skórne, które mogą zagrażać życiu:

  • Obrzęk naczynioruchowy (rzadko)39
  • Złuszczające zapalenie skóry (bardzo rzadko)40
  • Rumień wielopostaciowy (bardzo rzadko)41
  • Zespół Stevensa-Johnsona (bardzo rzadko)42
  • Toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (bardzo rzadko)43
  • Łysienie (zwykle odwracalne) (bardzo rzadko)44

Należy odnotować również możliwość wystąpienia nadwrażliwości na światło, która może manifestować się jako fotodermatoza lub reakcje przypominające porfirię późną skórną.45 46

Reakcje anafilaktyczne lub anafilaktoidalne, w tym wstrząs zakończony zgonem, stanowią rzadkie, ale niezwykle poważne działania niepożądane.47

Działania niepożądane ze strony układu oddechowego

Objawy niepożądane ze strony układu oddechowego podczas terapii naproksenem obejmują:

  • Duszność (często)48
  • Skurcz oskrzeli (niezbyt często)49
  • Napady astmy (niezbyt często)50
  • Eozynofilowe zapalenie płuc (rzadko)51
  • Obrzęk płuc (częstość nieznana)52

Działania niepożądane ze strony układu moczowego

Naproksen może wpływać negatywnie na funkcję nerek, powodując:

  • Zaburzenia czynności nerek (rzadko)53
  • Niewydolność nerek (bardzo rzadko)54
  • Śródmiąższowe zapalenie nerek (bardzo rzadko)55
  • Zespół nerczycowy (bardzo rzadko)56
  • Martwicę brodawek nerkowych (bardzo rzadko)57
  • Krwiomocz nerkopochodny (bardzo rzadko)58
  • Białkomocz (bardzo rzadko)59
  • Kłębuszkowe zapalenie nerek (bardzo rzadko)60

Ryzyko działań niepożądanych ze strony nerek jest większe u pacjentów z obniżoną funkcją nerek, niewydolnością serca, zaburzeniami czynności wątroby oraz u osób w podeszłym wieku, a także podczas jednoczesnego stosowania diuretyków i inhibitorów ACE.61

Działania niepożądane ze strony układu krwiotwórczego

Naproksen może wpływać na układ krwiotwórczy, powodując rzadkie, ale potencjalnie poważne zaburzenia hematologiczne:

  • Małopłytkowość (rzadko)62
  • Leukopenia (rzadko)63
  • Eozynofilia (rzadko)64
  • Granulocytopenia wraz z agranulocytozą (rzadko)65
  • Niedokrwistość aplastyczna (bardzo rzadko)66
  • Niedokrwistość hemolityczna (bardzo rzadko)67
  • Neutropenia (częstość nieznana)68

Działania niepożądane ze strony wątroby i dróg żółciowych

W rzadkich przypadkach naproksen może powodować zaburzenia funkcji wątroby:

  • Podwyższenie aktywności enzymów wątrobowych (niezbyt często)69
  • Zapalenie wątroby (rzadko)70
  • Żółtaczka (rzadko)71

W wyjątkowo rzadkich przypadkach zapalenie wątroby może mieć charakter piorunujący i prowadzić do zgonu.72

Działania niepożądane ze strony narządu wzroku i słuchu

Naproksen może powodować zaburzenia ze strony narządów zmysłów:

  • Zaburzenia widzenia (często)73
  • Zmętnienie rogówki (bardzo rzadko)74
  • Zapalenie nerwu wzrokowego (bardzo rzadko)75
  • Obrzęk tarczy nerwu wzrokowego (bardzo rzadko)76
  • Szumy uszne (często)77
  • Zaburzenia słuchu (rzadko)78
  • Zawroty głowy pochodzenia błędnikowego (częstość nieznana)79

Zaburzenia psychiczne

Naproksen może wpływać na funkcje psychiczne, powodując:

  • Depresję (niezbyt często)80
  • Bezsenność (niezbyt często)81
  • Splątanie (częstość nieznana)82
  • Omamy (rzadko)83

Zaburzenia układu rozrodczego

Naproksen może wpływać na układ rozrodczy, powodując:

  • Zaburzenia płodności u kobiet (częstość nieznana)84
  • Zaburzenia miesiączkowania (częstość nieznana)85

Działania niepożądane preparatów miejscowych

W przypadku preparatów miejscowych zawierających naproksen (żele), mogą wystąpić objawy miejscowe:

  • Rumień (rzadko)86
  • Świąd (rzadko)87
  • Pieczenie (rzadko)88
  • Zaczerwienienie (częstość nieznana)89
  • Podrażnienie (częstość nieznana)90

W przypadku długotrwałego stosowania na duże powierzchnie skóry mogą wystąpić objawy niepożądane wynikające z ogólnego działania naproksenu, takie jak:

  • Nudności91
  • Biegunka92
  • Senność93
  • Bóle głowy94
  • Reakcje nadwrażliwości95

Możliwe są również reakcje uwrażliwienia na światło.96

Tabela działań niepożądanych naproksenu

Klasyfikacja układów i narządów Działanie niepożądane Częstość występowania Opis
Zaburzenia żołądka i jelit Nudności, zgaga, ból brzucha Bardzo często (≥1/10) Najczęstsze objawy, mogą wystąpić na początku leczenia i ustąpić w trakcie terapii
Niestrawność, wymioty, zaparcia, biegunka, wzdęcia Często (≥1/100 do <1/10) Objawy dyspeptyczne mogą ustąpić przy zmianie dawkowania
Owrzodzenia przewodu pokarmowego Często (≥1/100 do <1/10) Ryzyko wzrasta z czasem trwania terapii i dawką
Krwawienie z przewodu pokarmowego, perforacja Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100) Może objawiać się wymiotami krwistymi, smołowatymi stolcami
Zapalenie trzustki Bardzo rzadko (<1/10 000) Objawia się silnym bólem brzucha, wymiotami
Zaostrzenie chorób zapalnych jelit Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100) Dotyczy wrzodziejącego zapalenia jelita grubego i choroby Leśniowskiego-Crohna
Zaburzenia serca i naczyń Obrzęki obwodowe Często (≥1/100 do <1/10) Częściej u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym lub niewydolnością nerek
Nadciśnienie tętnicze Częstość nieznana Może wystąpić lub pogorszyć się istniejące nadciśnienie
Niewydolność serca Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) Objawy: duszność, obrzęki
Incydenty zakrzepowo-zatorowe (zawał serca, udar) Częstość nieznana Ryzyko wzrasta przy długotrwałym stosowaniu dużych dawek
Zaburzenia układu nerwowego Ból głowy, zawroty głowy Często (≥1/100 do <1/10) Mogą ustąpić po redukcji dawki
Senność, bezsenność Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100) Wpływ na jakość życia i zdolność prowadzenia pojazdów
Zaburzenia koncentracji Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100) Może wpływać na sprawność psychomotoryczną
Aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych Bardzo rzadko (<1/10 000) Głównie u pacjentów z chorobami autoimmunologicznymi
Drgawki Bardzo rzadko (<1/10 000) Wymagają natychmiastowego zaprzestania leczenia
Zaburzenia skóry i reakcje nadwrażliwości Wysypka, świąd Często (≥1/100 do <1/10) Najczęściej ustępują po odstawieniu leku
Pokrzywka Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100) Może być objawem nadwrażliwości na lek
Obrzęk naczynioruchowy Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) Potencjalnie zagrażający życiu, wymaga natychmiastowej pomocy
Rumień wielopostaciowy Bardzo rzadko (<1/10 000) Typowe tarczowate zmiany skórne
Zespół Stevensa-Johnsona Bardzo rzadko (<1/10 000) Zagrażająca życiu reakcja polekowa z oddzielaniem się naskórka i błon śluzowych
Toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka Bardzo rzadko (<1/10 000) Zagrażająca życiu reakcja polekowa z rozległą martwicą naskórka
Reakcje anafilaktyczne Bardzo rzadko (<1/10 000) Potencjalnie śmiertelna reakcja ogólnoustrojowa
Zaburzenia krwi i układu chłonnego Małopłytkowość Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) Może objawiać się przedłużonym krwawieniem, wybroczynami
Leukopenia Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) Może zwiększać podatność na infekcje
Agranulocytoza Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) Ciężki stan z wysokim ryzykiem infekcji zagrażających życiu
Eozynofilia Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) Może towarzyszyć reakcjom alergicznym
Niedokrwistość aplastyczna Bardzo rzadko (<1/10 000) Zagrażająca życiu pancytopenia
Niedokrwistość hemolityczna Bardzo rzadko (<1/10 000) Może objawiać się osłabieniem, bladością, dusznością
Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych Podwyższenie enzymów wątrobowych Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100) Zwykle bezobjawowe, wykrywane w badaniach laboratoryjnych
Zapalenie wątroby Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) Może objawiać się żółtaczką, świądem, zmęczeniem
Piorunujące zapalenie wątroby Bardzo rzadko (<1/10 000) Stan zagrażający życiu, może prowadzić do zgonu
Zaburzenia nerek i dróg moczowych Zaburzenia czynności nerek Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) Objawy: obrzęki, zmniejszenie diurezy
Niewydolność nerek Bardzo rzadko (<1/10 000) Stan potencjalnie zagrażający życiu
Śródmiąższowe zapalenie nerek Bardzo rzadko (<1/10 000) Może objawiać się gorączką, wysypką, bólem w okolicy lędźwiowej
Zespół nerczycowy Bardzo rzadko (<1/10 000) Objawy: masywny białkomocz, obrzęki, hiperlipidemia
Martwica brodawek nerkowych Bardzo rzadko (<1/10 000) Może manifestować się bólem pleców, krwiomoczem
Zaburzenia narządu wzroku i słuchu Zaburzenia widzenia Często (≥1/100 do <1/10) Niewyraźne widzenie, zaburzenia ostrości wzroku
Szumy uszne Często (≥1/100 do <1/10) Dzwonienie lub brzęczenie w uszach
Zapalenie nerwu wzrokowego Bardzo rzadko (<1/10 000) Może objawiać się bólem oka, zaburzeniami widzenia
Zaburzenia słuchu Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) Pogorszenie słuchu, niedosłuch
Zaburzenia układu oddechowego Duszność Często (≥1/100 do <1/10) Uczucie braku powietrza, trudności w oddychaniu
Skurcz oskrzeli Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100) Szczególnie u osób z astmą lub alergią
Napady astmy Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100) Może wiązać się ze spadkiem ciśnienia krwi
Eozynofilowe zapalenie płuc Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) Objawy przypominające zapalenie płuc z naciekiem eozynofilowym
Zaburzenia psychiczne Depresja Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100) Może objawiać się obniżonym nastrojem, anhedonią
Bezsenność Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100) Trudności z zasypianiem, utrzymaniem snu
Splątanie Częstość nieznana Dezorientacja, zaburzenia świadomości
Omamy Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) Zaburzenia percepcji bez bodźców zewnętrznych
Działania niepożądane preparatów miejscowych Rumień Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) Zaczerwienienie skóry w miejscu aplikacji
Świąd Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) Uczucie swędzenia w miejscu aplikacji
Pieczenie Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) Uczucie palenia, pieczenia w miejscu aplikacji
Podrażnienie Częstość nieznana Reakcja zapalna skóry, zwykle ustępująca po zaprzestaniu stosowania
Nadwrażliwość na światło Częstość nieznana Reakcja fotouczuleniowa po ekspozycji na światło słoneczne

Postępowanie w przypadku wystąpienia działań niepożądanych

W przypadku wystąpienia działań niepożądanych podczas terapii naproksenem, należy rozważyć następujące postępowanie:97

  • W razie wystąpienia ciężkich działań niepożądanych należy przerwać leczenie
  • W przypadku reakcji anafilaktycznej lub innych ciężkich reakcji nadwrażliwości konieczna jest natychmiastowa pomoc medyczna
  • Przy objawach krwawienia z przewodu pokarmowego należy natychmiast odstawić lek i skonsultować się z lekarzem
  • W przypadku pojawienia się wysypek skórnych o charakterze pęcherzowym lub złuszczającym należy przerwać leczenie i pilnie skonsultować się z lekarzem
  • Monitorowanie parametrów laboratoryjnych (morfologia, próby wątrobowe, parametry nerkowe) jest wskazane podczas długotrwałej terapii naproksenem

Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu jest istotnym elementem monitorowania bezpieczeństwa stosowania leku. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka związanego ze stosowaniem danego produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.98

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 22.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl