Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Montelukast

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania montelukastu

Montelukast jest substancją stosowaną w leczeniu astmy oraz alergicznego nieżytu nosa. Jako antagonista receptora leukotrienowego, wymaga szczególnej uwagi lekarzy przepisujących ten lek w zakresie określonych ostrzeżeń i środków ostrożności, które muszą być przestrzegane w celu zapewnienia bezpiecznej terapii.^{1 2}

Przeciwwskazania w ostrych napach astmy

Pacjenci powinni być wyraźnie poinformowani, że montelukastu w postaci doustnej nie wolno stosować w leczeniu ostrych napadów astmy. W takich przypadkach pacjent musi mieć łatwy dostęp do odpowiedniego leku stosowanego „doraźnie”, zwykle krótko działającego β-agonisty w postaci wziewnej.^{3 4}

W sytuacji, gdy pacjent wymaga większej niż zwykle liczby inhalacji krótko działającego β-agonisty, powinien jak najszybciej skontaktować się z lekarzem w celu weryfikacji przebiegu choroby i dostosowania leczenia.^{5 6}

Zakaz nagłego odstawiania glikokortykosteroidów

Montelukastem nie należy nagle zastępować kortykosteroidów w postaci wziewnej lub doustnej. Nie ma dowodów wskazujących na możliwość zmniejszenia dawki kortykosteroidów doustnych podczas jednoczesnego stosowania montelukastu.^{7 8}

Zespół Churga-Straussa

W rzadkich przypadkach u pacjentów przyjmujących leki przeciwastmatyczne, w tym montelukast, może wystąpić układowa eozynofilia, niekiedy z objawami klinicznymi zapalenia naczyń krwionośnych, co odpowiada rozpoznaniu zespołu Churga-Straussa, często leczonego glikokortykosteroidami stosowanymi ogólnie.⁹

Przypadki wystąpienia tego zespołu były czasami związane ze zmniejszeniem dawki lub przerwaniem leczenia glikokortykosteroidem stosowanym doustnie. Pomimo tego, że związek przyczynowy ze stosowaniem antagonistów receptora leukotrienowego nie został jednoznacznie ustalony, lekarze powinni zachować szczególną czujność.¹⁰

Lekarz powinien zwracać szczególną uwagę na występujące u pacjenta objawy takie jak:¹¹

• eozynofilia
• wysypka pochodzenia naczyniowego
• nasilenie objawów płucnych
• powikłania kardiologiczne
• neuropatia

¹²

Pacjentów, u których wystąpią takie objawy, należy ponownie zbadać i zweryfikować stosowany dotychczas schemat leczenia.¹³

Nadwrażliwość na kwas acetylosalicylowy

U pacjentów z astmą i nadwrażliwością na kwas acetylosalicylowy, pomimo leczenia montelukastem, należy nadal unikać stosowania kwasu acetylosalicylowego i innych niesteroidowych leków przeciwzapalnych.^{14 15}

Zdarzenia neuropsychiatryczne

Zdarzenia o podłożu neuropsychiatrycznym zgłaszano u osób dorosłych, młodzieży i dzieci przyjmujących montelukast. Objawy te mogą obejmować zmiany w zachowaniu, depresję oraz skłonności samobójcze.^{16 17}

Objawy mogą być poważne i utrzymywać się, jeśli leczenie nie zostanie przerwane. Dlatego należy przerwać leczenie montelukastem, jeśli podczas terapii wystąpią zdarzenia o podłożu neuropsychiatrycznym.¹⁸

Pacjentów i (lub) opiekunów należy poinformować o możliwości wystąpienia takich objawów i poinstruować o konieczności powiadomienia lekarza prowadzącego w przypadku wystąpienia zmian w zachowaniu.¹⁹

Lekarze przepisujący lek powinni dokładnie ocenić ryzyko i korzyści wynikające z dalszego leczenia montelukastem, jeżeli takie zdarzenia wystąpią.²⁰

Informacje o substancjach pomocniczych

Aspartam i fenyloalanina

Tabletki do rozgryzania i żucia zawierające montelukast często zawierają aspartam, który jest źródłem fenyloalaniny. Może to być szkodliwe dla pacjentów z fenyloketonurią.²¹

Zawartość aspartamu różni się w zależności od preparatu i dawki montelukastu:

• Asmenol, 5 mg – 6 mg aspartamu (odpowiadające 3,37 mg fenyloalaniny)²²
• Milukante, 5 mg – 6 mg aspartamu²³
• Montelukast Aurovitas, 5 mg – 1,5 mg aspartamu (odpowiadające 0,842 mg fenyloalaniny)²⁴
• Montelukast Bluefish, 4 mg – 1,6 mg aspartamu (odpowiadające 0,674 mg fenyloalaniny)²⁵
• Singulair 4, 4 mg – 1,2 mg aspartamu (odpowiadające 0,674 mg fenyloalaniny)²⁶

Laktoza

Większość tabletek powlekanych montelukastu zawiera laktozę. Produkt nie powinien być stosowany u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.^{27 28}

Zawartość laktozy różni się w zależności od preparatu:

• Asmenol, 10 mg – 100 mg laktozy jednowodnej²⁹
• Asmenol PPH, 10 mg – 89,03 mg laktozy jednowodnej³⁰
• Montelukast Bluefish Pharma, 10 mg – 101,4 mg laktozy jednowodnej³¹
• Singulair 10, 10 mg – 89,3 mg laktozy jednowodnej³²

Inne substancje pomocnicze

Niektóre preparaty mogą zawierać również inne substancje pomocnicze wymagające uwagi:

• Mannitol – występuje w preparatach Milukante, Romilast i Montelukast LEK-AM; może wykazywać łagodne działanie przeczyszczające^{33 34}
• Alkohol benzylowy – obecny w niektórych preparatach (np. Singulair 4); może powodować reakcje alergiczne³⁵
• Sód – większość preparatów zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na tabletkę, co oznacza, że produkt uznaje się za „wolny od sodu”³⁶
• Sacharoza i barwniki azowe – obecne w niektórych preparatach; mogą wywoływać reakcje alergiczne u osób wrażliwych³⁷

Specjalne grupy pacjentów (ryzyko chorych na astmę)

Rozpoznanie astmy przewlekłej u bardzo małych dzieci (6 miesięcy – 2 lat) powinno być ustalone przez pediatrę lub pulmonologa przed rozpoczęciem leczenia montelukastem.^{38 39}

Nie ustalono bezpieczeństwa stosowania ani skuteczności montelukastu u pacjentów w wieku poniżej 2 lat dla tabletek do rozgryzania i żucia o dawce 4 mg.⁴⁰

Podsumowanie dotyczące bezpieczeństwa stosowania montelukastu

Montelukast jest lekiem wymagającym ścisłego przestrzegania zasad bezpieczeństwa. Najważniejsze ostrzeżenia obejmują przeciwwskazania stosowania w ostrych napach astmy, zakaz nagłego odstawiania glikokortykosteroidów, ryzyko wystąpienia zespołu Churga-Straussa, konieczność zachowania ostrożności u pacjentów z nadwrażliwością na kwas acetylosalicylowy oraz możliwość wystąpienia działań niepożądanych neuropsychiatrycznych. Dodatkowo należy zwrócić uwagę na zawartość substancji pomocniczych, które mogą być problematyczne dla określonych grup pacjentów, szczególnie osób z fenyloketonurią czy nietolerancją laktozy.^{41 42}

Przy przepisywaniu montelukastu lekarz powinien dokładnie ocenić ryzyko i korzyści wynikające z leczenia, a pacjent powinien być dokładnie poinformowany o możliwych działaniach niepożądanych i zasadach bezpiecznego stosowania leku.⁴³