Właściwości farmakokinetyczne
Metoprolol winian

Właściwości farmakokinetyczne metoprololu winianu

Metoprolol winian jest substancją aktywną o dobrze poznanych właściwościach farmakokinetycznych. Substancja ta występuje m.in. w preparacie Metocard ZK, który zawiera metoprolol w formie bursztynianu, przy czym 23,75 mg metoprololu bursztynianu odpowiada 25 mg metoprololu winianu, 47,5 mg bursztynianu odpowiada 50 mg winianu, a 95 mg bursztynianu odpowiada 100 mg winianu.¹

Absorpcja i biodostępność

Po podaniu doustnym metoprolol winian podlega całkowitej absorpcji z przewodu pokarmowego. Jednak ze względu na znaczący efekt pierwszego przejścia przez wątrobę, biodostępność pojedynczej dawki doustnej wynosi około 50%. W przypadku formulacji o przedłużonym uwalnianiu (jak Metocard ZK), biodostępność jest zmniejszona o około 20-30% w porównaniu do tabletek o tradycyjnym uwalnianiu, jednakże nie ma to istotnego znaczenia klinicznego, ponieważ wartości AUC (pole pod krzywą stężenia) pozostają na tym samym poziomie.²

Wiązanie z białkami osocza

Metoprolol winian charakteryzuje się niskim stopniem wiązania z białkami osocza. Tylko niewielki odsetek metoprololu, wynoszący około 5-10%, wiąże się z białkami osocza, co wpływa na jego szybką dystrybucję w organizmie.³

Mechanizm uwalniania z formulacji o przedłużonym działaniu

W przypadku preparatu Metocard ZK, każda tabletka o przedłużonym uwalnianiu zawiera liczne peletki o kontrolowanym uwalnianiu metoprololu bursztynianu. Peletki te są pokryte specjalną otoczką polimerową, która precyzyjnie reguluje szybkość uwalniania substancji czynnej. Po podaniu doustnym, tabletka szybko rozpada się w przewodzie pokarmowym, a uwolnione peletki przemieszczają się wzdłuż przewodu pokarmowego, zapewniając ciągłe uwalnianie metoprololu przez okres około 20 godzin. Taki mechanizm uwalniania zapewnia, że przy dawkowaniu raz na dobę, maksymalne stężenie metoprololu w osoczu osiąga wartość dwukrotnie wyższą niż stężenie minimalne.⁴

Metabolizm metoprololu

Metoprolol winian jest metabolizowany głównie w procesie utleniania w wątrobie. W procesie tym powstają trzy główne metabolity, które jednak nie wykazują klinicznie istotnego działania beta-adrenolitycznego. Kluczową rolę w metabolizmie metoprololu odgrywa enzym wątrobowy cytochromu P450 2D6 (CYP2D6), choć nie jest to jedyny szlak metaboliczny dla tej substancji.⁵

Istotnym aspektem metabolizmu metoprololu jest polimorfizm genetyczny enzymu CYP2D6. W populacji można wyróżnić osoby o różnym tempie metabolizmu tej substancji. Około 7-8% populacji stanowią osoby o powolnym metabolizmie, u których obserwuje się wyższe stężenia leku w osoczu oraz wolniejsze tempo wydalania w porównaniu z osobami o szybkim metabolizmie. Niemniej jednak, u danej osoby stężenia leku w osoczu utrzymują się na stałym i powtarzalnym poziomie.⁶

Eliminacja

Metoprolol winian jest wydalany głównie przez nerki – ponad 95% dawki doustnej wydala się z moczem. Około 5% dawki wydala się w postaci niezmienionej, choć w indywidualnych przypadkach może to stanowić nawet do 30% dawki. Okres półtrwania metoprololu wynosi średnio 3,5 godziny, przy czym obserwuje się znaczną zmienność osobniczą (zakres od 1 do 9 godzin). Całkowity klirens metoprololu wynosi około 1 litr na minutę.⁷

Farmakokinetyka w szczególnych grupach pacjentów

Osoby w podeszłym wieku

U osób w podeszłym wieku parametry farmakokinetyczne metoprololu winianu nie różnią się istotnie od tych obserwowanych u młodszych pacjentów, co sugeruje brak konieczności modyfikacji dawki wyłącznie ze względu na zaawansowany wiek.⁸

Pacjenci z niewydolnością nerek

U pacjentów z niewydolnością nerek biodostępność układowa i wydalanie metoprololu nie ulegają istotnym zmianom, natomiast obserwuje się spowolnione wydalanie metabolitów. Znacząca kumulacja metabolitów występuje u pacjentów ze wskaźnikiem filtracji kłębkowej poniżej 5 ml/min. Co istotne z klinicznego punktu widzenia, kumulacja metabolitów nie powoduje nasilenia działania beta-adrenolitycznego metoprololu, ponieważ metabolity nie wykazują istotnej aktywności farmakologicznej.⁹

Pacjenci z niewydolnością wątroby

U pacjentów z marskością wątroby dochodzi do zwiększenia biodostępności metoprololu oraz zmniejszenia całkowitego klirensu. Taka zmieniona ekspozycja na lek jest uważana za klinicznie istotną jedynie u pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby lub z obecnością zespolenia wrotno-żylnego. U pacjentów z zespoleniem żyły wrotnej z żyłą główną dolną całkowity klirens metoprololu ulega znaczącemu zmniejszeniu do około 0,3 l/min, a wartości AUC są około 6-krotnie większe niż u osób zdrowych.¹⁰

Dzieci i młodzież

Profil farmakokinetyczny metoprololu u dzieci i młodzieży w wieku od 6 do 17 lat jest zbliżony do profilu obserwowanego u dorosłych pacjentów. Specyficzną cechą farmakokinetyki w tej grupie wiekowej jest to, że klirens pozorny metoprololu po podaniu doustnym (CL/F) zwiększa się liniowo wraz ze wzrostem masy ciała, co może mieć znaczenie przy ustalaniu dawkowania u pacjentów pediatrycznych.¹¹

Formulacja o przedłużonym uwalnianiu

Dla metoprololu winianu dostępne są preparaty o przedłużonym uwalnianiu, jak Metocard ZK, występujący w postaci białych, owalnych, obustronnie wypukłych tabletek powlekanych, dostępnych w różnych dawkach (23,75 mg, 47,5 mg i 95 mg). Tabletki te posiadają linię podziału po obu stronach, umożliwiającą ich podzielenie na połowy.¹²