Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Metoprolol winian

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania metoprololu winianu

Metoprolol winian, substancja czynna zawarta w leku Metocard ZK, wymaga zachowania szczególnych środków ostrożności w określonych sytuacjach klinicznych. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące bezpiecznego stosowania tej substancji w praktyce klinicznej.¹

Astma oskrzelowa i choroby układu oddechowego

U pacjentów z astmą oskrzelową metoprolol winian należy stosować ze szczególną ostrożnością. Jeżeli pacjent z astmą przyjmuje jednocześnie produkty beta2-adrenomimetyczne (w formie tabletek lub inhalacji), rozpoczynając leczenie metoprololem należy zweryfikować dawkowanie beta2-adrenomimetyku i w razie potrzeby ją zwiększyć. Warto podkreślić, że metoprolol w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu (Metocard ZK) wykazuje słabsze działanie na receptory beta2-adrenergiczne niż tradycyjne postacie tabletek selektywnych leków beta1-adrenolitycznych, co zmniejsza ryzyko działań niepożądanych ze strony układu oddechowego.²

Cukrzyca i zaburzenia metabolizmu węglowodanów

Metoprolol winian może wpływać na kontrolę glikemii u pacjentów z cukrzycą oraz maskować objawy hipoglikemii. Należy jednak zauważyć, że ryzyko zaburzeń metabolizmu węglowodanów lub maskowania objawów hipoglikemii jest mniejsze przy zastosowaniu metoprololu w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu (Metocard ZK) w porównaniu do selektywnych leków beta1-adrenolitycznych w postaci tradycyjnych tabletek. Ryzyko to jest również wyraźnie mniejsze niż w przypadku stosowania nieselektywnych leków beta-adrenolitycznych.³

Zaburzenia układu krążenia

Zaburzenia przewodnictwa – podczas leczenia metoprololem winianiem zaburzenia przewodnictwa przedsionkowo-komorowego mogą niekiedy ulegać nasileniu, co może prowadzić do wystąpienia bloku przedsionkowo-komorowego. Ta kwestia wymaga szczególnej uwagi u pacjentów z wcześniej istniejącymi zaburzeniami przewodnictwa.⁴

Choroby naczyń obwodowych – metoprolol winian może nasilać objawy chorób naczyń obwodowych ze względu na swoje działanie hipotensyjne. Jest to szczególnie istotne u pacjentów z już istniejącymi zaburzeniami krążenia obwodowego.⁵

Guz chromochłonny

W przypadku przepisywania metoprololu winianu pacjentom z guzem chromochłonnym, konieczne jest wcześniejsze zastosowanie leku o działaniu alfa-adrenolitycznym i kontynuowanie jego podawania jednocześnie z metoprololem. Nieprzestrzeganie tej zasady może prowadzić do niebezpiecznego wzrostu ciśnienia tętniczego z powodu blokady receptorów beta bez jednoczesnej blokady receptorów alfa.⁶

Nadczynność tarczycy

Należy mieć na uwadze, że leczenie metoprololem winianiem może maskować objawy nadczynności tarczycy. Jest to istotna informacja przy diagnostyce i monitorowaniu pacjentów z podejrzeniem lub rozpoznaną nadczynnością tarczycy.⁷

Postępowanie w okresie okołooperacyjnym

Przed planowanym zabiegiem operacyjnym należy bezwzględnie poinformować anestezjologa o przyjmowaniu przez pacjenta metoprololu winianu. Istotne jest, że odstawienie leku beta-adrenolitycznego na czas operacji nie jest zalecane ze względu na ryzyko wystąpienia objawów z odbicia, takich jak tachykardia czy nadciśnienie.⁸

Zasady odstawiania leku

Metoprololu winianu, podobnie jak innych leków beta-adrenolitycznych, nie należy odstawiać nagle. Jeżeli leczenie ma zostać przerwane, lek należy odstawiać stopniowo przez okres co najmniej dwóch tygodni. Schemat odstawiania polega na zmniejszaniu dawki o połowę, aż do osiągnięcia dawki odpowiadającej połowie najmniejszej dawki leku, tj. 11,875 mg metoprololu bursztynianu (co odpowiada 12,5 mg metoprololu winianu). Tę końcową dawkę należy stosować przez co najmniej cztery dni przed całkowitym zakończeniem leczenia. W przypadku wystąpienia objawów niepożądanych, dawkę należy zmniejszać jeszcze wolniej.⁹

Nagłe odstawienie metoprololu winianu może spowodować zaostrzenie niewydolności serca oraz zwiększyć ryzyko zawału mięśnia sercowego i nagłego zgonu. Jest to szczególnie istotne u pacjentów z chorobą wieńcową lub niewydolnością serca.¹⁰

Reakcje alergiczne

Podobnie jak inne leki beta-adrenolityczne, metoprolol winian może zwiększać zarówno wrażliwość na alergeny, jak i nasilenie reakcji anafilaktycznych. Należy zwrócić szczególną uwagę na fakt, że adrenalina nie zawsze daje pożądany skutek terapeutyczny u pacjentów leczonych produktami beta-adrenolitycznymi, co może utrudniać leczenie ciężkich reakcji alergicznych.¹¹

Choroby skóry

Leki beta-adrenolityczne, w tym metoprolol winian, mogą zaostrzać objawy łuszczycy lub powodować jej wystąpienie. Należy zachować ostrożność przy stosowaniu selektywnych leków beta1-adrenolitycznych u pacjentów z łuszczycą lub z wywiadem rodzinnym w kierunku tej choroby.¹²

Angina Prinzmetala

Selektywne leki beta1-adrenolityczne, takie jak metoprolol winian, należy stosować ostrożnie u pacjentów z anginą Prinzmetala ze względu na możliwość nasilenia niedokrwienia mięśnia sercowego poprzez niezrównoważoną stymulację receptorów alfa-adrenergicznych.¹³

Niewydolność serca – sytuacje szczególne

Należy zachować szczególną ostrożność przy stosowaniu metoprololu winianu u pacjentów z niewydolnością serca współistniejącą z następującymi stanami, ze względu na ograniczone doświadczenie terapeutyczne:

• Niestabilna niewydolność serca (klasa IV według NYHA)
• Ostry zawał mięśnia sercowego lub niestabilna dławica piersiowa w ciągu ostatnich 28 dni
• Zaburzenia czynności nerek
• Zaburzenia czynności wątroby
• Wiek powyżej 80 lat
• Wiek poniżej 40 lat
• Istotne hemodynamicznie choroby zastawek
• Kardiomiopatia przerostowa zwężająca
• Stan podczas lub po operacji kardiochirurgicznej w ciągu 4 miesięcy przed rozpoczęciem leczenia metoprololu bursztynianem

¹⁴