Przedawkowanie
Melisa

Przedawkowanie substancji melisa. Szczegółowa analiza niebezpieczeństw

Melisa lekarska (Melissa officinalis L.) jest powszechnie stosowaną substancją roślinną o działaniu uspokajającym, stosowaną często w preparatach złożonych. Przedawkowanie produktów zawierających melisę może prowadzić do różnych skutków zdrowotnych, które zależą zarówno od zawartości samej melisy, jak i innych składników aktywnych oraz substancji pomocniczych, szczególnie etanolu, który często stanowi rozpuszczalnik w preparatach płynnych.¹

Zgłoszone przypadki przedawkowania

W dostępnych danych klinicznych istnieje niewiele informacji o przypadkach przedawkowania melisy. Dla większości preparatów zawierających melisę producenci nie zgłosili żadnych przypadków przedawkowania u ludzi, co wskazuje na rzadkość tego typu zdarzeń.^{2 3 4 5}

Badania toksykologiczne na zwierzętach również nie wykazały specyficznych objawów przedawkowania melisy. W preparacie Iberogast, który zawiera w swoim składzie wyciąg z liści melisy, nie stwierdzono objawów przedawkowania w badaniach toksyczności po podaniu jednorazowym lub wielokrotnym u różnych gatunków zwierząt.⁶

Objawy przedawkowania związane z zawartością etanolu

Wiele preparatów zawierających melisę ma postać płynów doustnych, gdzie rozpuszczalnikiem ekstrakcyjnym jest etanol w różnych stężeniach. Przedawkowanie takich produktów wiąże się przede wszystkim z toksycznym wpływem etanolu na organizm.⁷

Przedawkowanie preparatów zawierających etanol może być szczególnie niebezpieczne w następujących przypadkach:⁸

• Uszkodzenie wątroby
• Alkoholizm
• Padaczka
• Uszkodzenia mózgu
• Choroby umysłowe

⁷

Przyjęcie jednorazowo większych niż zalecane ilości preparatów z melisą zawierających etanol może powodować:⁹

• Upośledzenie zdolności psychofizycznych
• Obniżenie zdolności prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn
• Działanie depresyjne na ośrodkowy układ nerwowy

⁹

Preparaty złożone z melisą i kozłkiem

W przypadku preparatów złożonych zawierających oprócz melisy również korzeń kozłka (Valeriana officinalis), przedawkowanie może prowadzić do specyficznych objawów związanych z tym składnikiem. Korzeń kozłka w dawkach większych niż 20 g może powodować łagodne objawy, które najczęściej ustępują po 24 godzinach.^{10 11 12}

Specyficzne objawy przedawkowania

Niektóre preparaty zawierające melisę mogą wywoływać specyficzne objawy przedawkowania. W przypadku preparatu Melis-Tonic, który zawiera wyciąg z liści melisy, kwiatostanu głogu, koszyczka rumianku, korzenia arcydzięgla i owocu kminku, możliwe jest wystąpienie reakcji uczuleniowych na światło.¹³

Postępowanie w przypadku przedawkowania

W przypadku przedawkowania preparatów zawierających melisę i korzeń kozłka zaleca się zastosowanie leczenia podtrzymującego.¹⁰ Objawy zwykle ustępują samoistnie w ciągu 24 godzin.¹¹

Tabela objawów przedawkowania

Wymienione w tabeli objawy przedawkowania są związane głównie z zawartością etanolu w preparatach płynnych zawierających melisę oraz z obecnością korzenia kozłka w preparatach złożonych. Same preparaty zawierające wyłącznie melisę, szczególnie w postaci tabletek lub ziół do zaparzania, nie wykazują wyraźnych objawów przedawkowania.^{14 15 16}

Wnioski kliniczne

Melisa jako substancja roślinna charakteryzuje się relatywnie wysokim profilem bezpieczeństwa. Większość objawów przedawkowania związanych z preparatami zawierającymi melisę wynika z obecności innych składników (zwłaszcza korzenia kozłka) lub rozpuszczalników (etanolu). Objawy przedawkowania są zazwyczaj łagodne i ustępują samoistnie w ciągu 24 godzin.^{12 11}

Szczególną ostrożność należy zachować przy stosowaniu preparatów zawierających etanol u pacjentów z chorobami wątroby, padaczką, chorobami układu nerwowego oraz uzależnieniem od alkoholu.^{8 7}