Działania niepożądane
Lorazepam
Lorazepam, będący benzodiazepiną, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które najczęściej pojawiają się na początku terapii, przy wysokich dawkach lub u pacjentów z grup ryzyka. Do najczęstszych objawów należą senność dzienna, zawroty głowy, osłabienie mięśni oraz ataksja. Depresja ośrodkowego układu nerwowego i oddechowa są zależne od dawki, przy czym wysokie dawki mogą prowadzić do głębokiej sedacji, śpiączki oraz nasilenia obturacyjnej choroby płuc i bezdechu sennego. Częstość występowania działań niepożądanych obejmuje m.in. leukopenię (niezbyt często), trombocytopenię (rzadko), reakcje anafilaktyczne (rzadko), zespół SIADH i hiponatremię (bardzo rzadko), dezorientację i depresję (często), a także objawy neurologiczne takie jak uspokojenie i senność (bardzo często) oraz ataksję i zawroty głowy (często). Lorazepam może również powodować zaburzenia widzenia, nudności, żółtaczkę, wysypkę, osłabienie mięśni i impotencję.
- Działania niepożądane lorazepamu
- Szczegółowe niebezpieczeństwa związane z działaniami niepożądanymi
- Depresja ośrodkowego układu nerwowego
- Depresja oddechowa
- Ryzyko uzależnienia i zespół odstawienia
- Szczególne zagrożenia dla pacjentów z padaczką
- Rozwijanie tolerancji
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn
- Reakcje paradoksalne
- Zgłaszanie działań niepożądanych
Działania niepożądane lorazepamu
Lorazepam, jako substancja z grupy benzodiazepin, charakteryzuje się szeregiem działań niepożądanych, które mogą wystąpić podczas terapii. Działania niepożądane występują zwykle na początku leczenia, w przypadku stosowania zbyt dużej dawki lub u pacjentów z grup ryzyka. Z reguły zmniejszają się lub ustępują podczas dalszego stosowania lub po zmniejszeniu dawki.1 2
Najczęściej zgłaszane działania niepożądane związane z lorazepamem obejmują senność w ciągu dnia, zawroty głowy, osłabienie mięśni i ataksję. Liczba i nasilenie działań niepożądanych zależy od indywidualnej wrażliwości pacjenta oraz zastosowanej dawki.3
Wpływ na ośrodkowy układ nerwowy
Wpływ lorazepamu na ośrodkowy układ nerwowy (OUN) jest zależny od dawki – przy większych dawkach występuje cięższa depresja OUN.4 5 Podobnie stopień depresji oddechowej zależy od dawki benzodiazepiny – po podaniu dużych dawek depresja oddechowa się pogłębia.6
Szczegółowe działania niepożądane w zależności od układów
Poniżej przedstawiono szczegółowy przegląd działań niepożądanych związanych ze stosowaniem lorazepamu w podziale na układy narządowe z uwzględnieniem częstości ich występowania.<sup data-drug="Lorabex" data-section="Działania niepożądane" title="Klasyfikacja układów i narządów. Bardzo często (≥1/10). Często (≥1/100 do <1/10). Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100). Rzadko (≥1/10 000 do <1/1000). Bardzo rzadko (7
| Układ/narząd | Działanie niepożądane | Częstość występowania |
|---|---|---|
| Zaburzenia krwi i układu chłonnego | Leukopenia | Niezbyt często |
| Trombocytopenia | Rzadko | |
| Agranulocytoza, pancytopenia | Rzadko | |
| Zaburzenia układu immunologicznego | Reakcje nadwrażliwości, reakcje anafilaktyczne/anafilaktoidalne | Rzadko |
| Zaburzenia endokrynologiczne | Zespół nieadekwatnego wydzielania hormonu antydiuretycznego (SIADH) | Bardzo rzadko |
| Hiponatremia | Bardzo rzadko | |
| Zaburzenia psychiczne | Dezorientacja, depresja, ujawnienie depresji | Często |
| Zmiany libido, osłabienie orgazmu | Niezbyt często | |
| Brak zahamowań, euforia, myśli/próby samobójcze, reakcje paradoksalne (lęk, pobudzenie, urojenia, ekscytacja, wrogość, agresja, gniew, zaburzenia snu/bezsenność, pobudzenie seksualne, omamy, psychozy) | Rzadko | |
| Zaburzenia układu nerwowego | Uspokojenie, zmęczenie, senność | Bardzo często |
| Ataksja, zawroty głowy | Często | |
| Zmniejszenie czujności | Niezbyt często | |
| Wydłużony czas reakcji, objawy pozapiramidowe, drżenie, dyzartria/niewyraźna mowa, bóle głowy, drgawki/napady padaczkowe, amnezja, śpiączka, zaburzenia czujności, zaburzenia równowagi | Rzadko | |
| Zaburzenia oka | Zaburzenia widzenia (w tym podwójne widzenie i niewyraźne widzenie) | Niezbyt często |
| Zaburzenia ucha i błędnika | Zawroty głowy pochodzenia błędnikowego | Rzadko |
| Zaburzenia naczyniowe | Niedociśnienie, nieznaczne obniżenie ciśnienia krwi | Rzadko |
| Zaburzenia układu oddechowego, klatki piersiowej i śródpiersia | Depresja oddechowa, bezdech, nasilenie bezdechu sennego, nasilenie obturacyjnej choroby płuc | Rzadko |
| Zaburzenia żołądkowo-jelitowe | Nudności | Niezbyt często |
| Zaburzone wydzielanie śliny | Niezbyt często | |
| Zaparcia | Rzadko | |
| Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych | Żółtaczka, zwiększenie stężenia bilirubiny, zwiększenie aktywności aminotransferaz wątrobowych, zwiększenie aktywności fosfatazy alkalicznej | Rzadko |
| Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej | Wysypka | Niezbyt często |
| Obrzęk naczynioruchowy, reakcje alergiczne skóry, łysienie | Rzadko | |
| Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej | Osłabienie mięśni | Często |
| Zaburzenia układu rozrodczego i piersi | Impotencja | Niezbyt często |
| Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania | Zmęczenie | Bardzo często |
| Hipotermia | Rzadko |
8 9
Szczegółowe niebezpieczeństwa związane z działaniami niepożądanymi
Depresja ośrodkowego układu nerwowego
Jednym z najpoważniejszych zagrożeń związanych ze stosowaniem lorazepamu jest depresja ośrodkowego układu nerwowego, której nasilenie jest zależne od dawki. Przy stosowaniu wysokich dawek istnieje ryzyko głębokiej sedacji, która może prowadzić nawet do śpiączki.10 11
Depresja oddechowa
Szczególnie niebezpiecznym działaniem niepożądanym lorazepamu jest depresja oddechowa, której nasilenie również zależy od zastosowanej dawki. U pacjentów z przewlekłymi chorobami układu oddechowego, takimi jak obturacyjna choroba płuc czy bezdech senny, stosowanie lorazepamu może prowadzić do zaostrzenia ich stanu.12 13
Ryzyko uzależnienia i zespół odstawienia
Lorazepam posiada potencjał uzależniający. Szczególnie narażeni są pacjenci z wywiadem nadużywania leków i/lub alkoholu.14 15
Nawet już po kilku dniach codziennego przyjmowania lorazepamu, po przerwaniu leczenia (zwłaszcza nagłym), mogą wystąpić objawy odstawienia, takie jak:16 17
- Zaburzenia snu i intensywne sny
- Nasilony lęk i stany napięcia (zjawiska z odbicia)
- Pobudzenie i wewnętrzny niepokój
- Ból głowy i depresja
- Splątanie i drażliwość
- Pocenie się, dysforia
- Zawroty głowy, utrata poczucia rzeczywistości (derealizacja)
- Zaburzenia zachowania
- Nadwrażliwość na bodźce (słuchowe, świetlne, dotykowe)
- Drętwienie i mrowienie kończyn
- Zaburzenia percepcji i mimowolne ruchy
- Objawy żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty, biegunka, utrata apetytu)
- Omamy/majaczenie
- Drgawki/napady padaczkowe
- Drżenie, skurcze jelit, bóle mięśni
- Stany pobudzenia
- Objawy układu krążenia (kołatanie serca, tachykardia)
- Napady paniki, hiperrefleksja
- Utrata pamięci krótkotrwałej i hipertermia
18
Ryzyko wystąpienia objawów odstawienia wzrasta wraz z czasem stosowania i dawką lorazepamu. Objawów tych można uniknąć poprzez stopniowe zmniejszanie dawki.19 20
Szczególne zagrożenia dla pacjentów z padaczką
U pacjentów z padaczką lub przyjmujących leki obniżające próg drgawkowy (np. leki przeciwdepresyjne), nagłe odstawienie lorazepamu może wyzwolić częstsze napady padaczkowe.21 22
Rozwijanie tolerancji
Zgłaszano przypadki rozwoju tolerancji w odniesieniu do uspokajającego działania lorazepamu i innych benzodiazepin, co może prowadzić do konieczności zwiększania dawki w celu uzyskania pożądanego efektu terapeutycznego.23 24
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn
Lorazepam ma duży wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn, szczególnie w przypadku interakcji z alkoholem. Sedacja, amnezja, zaburzenia koncentracji i zaburzenia czynności mięśni mogą niekorzystnie wpływać na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. Jeśli czas trwania snu jest niewystarczający, prawdopodobieństwo wystąpienia zaburzonej czujności może być zwiększone.25
Reakcje paradoksalne
Podczas stosowania lorazepamu mogą wystąpić tzw. reakcje paradoksalne, które obejmują: lęk, pobudzenie, urojenia, ekscytację, wrogość, agresję, gniew (furię), zaburzenia snu/bezsenność, pobudzenie seksualne, omamy oraz psychozy. Reakcje te występują najczęściej po spożyciu alkoholu, u pacjentów w podeszłym wieku i u pacjentów z chorobami psychicznymi.26 27 28
Zgłaszanie działań niepożądanych
Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.29
Al. Jerozolimskie 181C
02-222 Warszawa
Tel.: + 48 22 49 21 301
Faks: + 48 22 49 21 309
Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl
Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.30
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje
- Przeciwwskazania stosowania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania