Interakcje
Ketokonazol

Interakcje substancji ketokonazol z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Ketokonazol, jako pochodna imidazolu o działaniu przeciwgrzybiczym, wykazuje liczne, istotne klinicznie interakcje z wieloma grupami leków. Mechanizm interakcji związany jest głównie z hamowaniem układu cytochromu P450, co prowadzi do zwiększenia stężenia w osoczu wielu substancji leczniczych metabolizowanych przez ten układ enzymatyczny. ¹

Interakcje z lekami przeciwhistaminowymi i prokinetycznymi

Ketokonazol hamuje metabolizm i zwiększa stężenie w osoczu kilku leków przeciwhistaminowych, co może prowadzić do poważnych następstw klinicznych. Dotyczy to szczególnie: astemizolu, terfenadyny oraz mizolastyny. Jednoczesne stosowanie ketokonazolu z tymi lekami zwiększa ryzyko wystąpienia zagrażających życiu zaburzeń rytmu serca, w tym arytmii komorowych z torsade de pointes włącznie. ²

Podobne ryzyko występuje w przypadku jednoczesnego stosowania ketokonazolu z cyzaprydem, lekiem prokinetycznym stosowanym w zaburzeniach motoryki przewodu pokarmowego. ³

Wskazana jest szczególna ostrożność podczas jednoczesnego stosowania ketokonazolu z ebastyną, innym lekiem przeciwhistaminowym. ⁴

Interakcje z lekami immunosupresyjnymi

Ketokonazol znacząco zwiększa stężenie cyklosporyny w osoczu, co wymaga monitorowania stężenia tego leku i potencjalnej modyfikacji dawkowania. W trakcie jednoczesnego stosowania tych leków zalecane jest kontrolowanie stężenia cyklosporyny w osoczu i ewentualne zmniejszenie jej dawki. ⁵

Interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi

Ketokonazol nasila działanie przeciwzakrzepowe warfaryny, co może prowadzić do zwiększonego ryzyka krwawień. W trakcie jednoczesnego stosowania tych leków zalecane jest kontrolowanie czasu protrombinowego i dostosowanie dawki leku przeciwzakrzepowego. ⁶

Interakcje z lekami hipolipemizującymi

Ketokonazol hamuje metabolizm i zwiększa stężenie w osoczu inhibitorów reduktazy HMG-CoA, szczególnie symwastatyny i lowastatyny. Prowadzi to do zwiększonego ryzyka wystąpienia miopatii i rabdomiolizy. ⁷

Interakcje z benzodiazepinami

Ketokonazol nasila działanie nasenne i uspokajające benzodiazepin, głównie midazolamu i triazolamu. Efekt ten związany jest z hamowaniem ich metabolizmu przez układ cytochromu P450. ⁸

Szczególną ostrożność należy zachować również w przypadku jednoczesnego stosowania ketokonazolu z alprazolamem. ⁹

Interakcje z lekami przeciwpadaczkowymi

Istotna klinicznie interakcja występuje pomiędzy ketokonazolem a fenytoiną. Ketokonazol zwiększa stężenie fenytoiny, co może prowadzić do nasilenia jej działania i potencjalnej toksyczności. Jednocześnie fenytoina zmniejsza stężenie ketokonazolu w osoczu, co może osłabiać jego działanie przeciwgrzybicze. ¹⁰

Interakcje z lekami przeciwcukrzycowymi

Leki przeciwgrzybicze pochodne imidazolu, do których należy ketokonazol, mogą nasilać działanie doustnych leków przeciwcukrzycowych. U chorych na cukrzycę leczonych doustnymi lekami przeciwcukrzycowymi na początku leczenia ketokonazolem należy okresowo kontrolować stężenie glukozy we krwi, ze względu na ryzyko hipoglikemii. ¹¹

Interakcje z lekami kardiologicznymi

Ketokonazol może wchodzić w interakcje z kilkoma grupami leków stosowanych w kardiologii. Należą do nich:¹²

• Antagoniści kanału wapniowego pochodne dihydropirydyny
• Werapamil
• Digoksyna
• Chinidyna

¹³

Szczególnie niebezpieczna jest interakcja z chinidzną, która może prowadzić do zagrażających życiu zaburzeń rytmu serca, w tym arytmii komorowych z torsade de pointes włącznie. ¹⁴

Interakcje z lekami przeciwpsychotycznymi

Jednoczesne stosowanie ketokonazolu z pimozydem zwiększa ryzyko wystąpienia zagrażających życiu zaburzeń rytmu serca (arytmie komorowe z torsade de pointes włącznie). ¹⁵

Interakcje z lekami przeciwwirusowymi

Należy zachować szczególną ostrożność podczas jednoczesnego stosowania ketokonazolu z inhibitorami proteazy HIV, takimi jak indynawir i sakwinawir. Interakcje te mogą prowadzić do zwiększenia stężenia inhibitorów proteazy w osoczu i nasilenia ich działań niepożądanych. ¹⁶

Interakcje z lekami onkologicznymi

Ketokonazol może wchodzić w istotne klinicznie interakcje z wieloma lekami stosowanymi w onkologii, w tym z:¹⁷

• Alkaloidami barwinka
• Busulfanem
• Docetakselem

¹⁸

Inne istotne interakcje lekowe

Ketokonazol może również wchodzić w interakcje z następującymi lekami:¹⁹

• Buspiron – ketokonazol może zwiększać stężenie buspironu w osoczu
• Alfentanyl – może dojść do nasilenia i przedłużenia działania tego silnego opioidu
• Syldenafil – zwiększone ryzyko działań niepożądanych syldenafilu

²⁰

Interakcje wpływające na wchłanianie ketokonazolu

Wchłanianie ketokonazolu zależy od kwaśnego środowiska w żołądku. Dlatego też leki zmniejszające kwaśność soku żołądkowego mogą istotnie ograniczać biodostępność ketokonazolu. Do leków tych należą:²¹

• Leki zobojętniające
• Leki przeciwcholinergiczne
• Antagoniści receptora H2
• Inhibitory pompy protonowej
• Sukralfat

²²

W przypadku konieczności jednoczesnego stosowania ketokonazolu z wymienionymi lekami, ketokonazol należy przyjmować co najmniej 2 godziny przed podaniem tych leków. Pacjentom z bezkwaśnością (np. niektórym pacjentom z AIDS) zaleca się przyjmowanie ketokonazolu z napojami typu „cola”, które zmniejszają pH w żołądku i poprawiają wchłanianie leku. ²³

Interakcje z lekami przeciwgruźliczymi

Ryfampicyna i izoniazyd znacząco zmniejszają stężenie ketokonazolu w osoczu. Z tego powodu jednoczesne podawanie tych leków i ketokonazolu nie jest zalecane. ²⁴

Interakcje ketokonazolu z alkoholem

Jednoczesne spożywanie alkoholu z ketokonazolem wiąże się ze zwiększonym ryzykiem uszkodzenia wątroby. Jest to szczególnie istotne u pacjentów stosujących ketokonazol długotrwale oraz u osób z chorobami wątroby w wywiadzie. ²⁵

Hepatotoksyczność ketokonazolu może zostać istotnie nasilona przez alkohol, co w skrajnych przypadkach może prowadzić do ostrego zapalenia wątroby i niewydolności wątroby. Dlatego też podczas leczenia ketokonazolem zaleca się całkowitą abstynencję od alkoholu. ²⁶

Tabela interakcji ketokonazolu

Interakcje ketokonazolu w formulacjach miejscowych

Należy zaznaczyć, że dla formulacji miejscowych ketokonazolu (szampony lecznicze, kremy) nie przeprowadzono badań dotyczących interakcji. Jednak ze względu na minimalną absorpcję ogólnoustrojową, ryzyko interakcji przy stosowaniu miejscowym jest nieznaczne. ^{27 28 29 30}