Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Ketokonazol

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania ketokonazolu

Ketokonazol, substancja czynna o szerokim spektrum działania przeciwgrzybiczego, wymaga zachowania szczególnych środków ostrożności podczas terapii. Stosowanie tej substancji wiąże się z koniecznością monitorowania pacjenta oraz świadomością potencjalnych zagrożeń związanych z jej stosowaniem, zarówno w postaci doustnej jak i miejscowej.¹

Hepatotoksyczność – ryzyko uszkodzenia wątroby

Hepatotoksyczność jest najpoważniejszym działaniem niepożądanym ketokonazolu podawanego doustnie. U pacjentów przyjmujących KETOKONAZOL POLFARMEX często obserwuje się niewielkie zwiększenie aktywności aminotransferaz, które w większości przypadków normalizuje się podczas kontynuowania leczenia lub po jego zakończeniu. Objawy toksycznego wpływu na wątrobę obserwowano zwykle po około 28 dniach terapii, chociaż sporadycznie mogą one wystąpić już na początku leczenia.²

W literaturze medycznej opisywano przypadki ciężkiej niewydolności wątroby związanej ze stosowaniem ketokonazolu. Jeżeli podczas terapii pojawią się objawy uszkodzenia wątroby, należy niezwłocznie przerwać leczenie i rozpocząć monitorowanie funkcji wątroby w odstępach tygodniowych przez co najmniej dwa miesiące lub do czasu normalizacji aktywności enzymów wątrobowych.³

U pacjentów z już istniejącymi zaburzeniami czynności wątroby może być konieczne zmniejszenie dawki leku. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów:

• z zaburzeniami czynności wątroby w wywiadzie
• z chorobą alkoholową
• przyjmujących jednocześnie inne leki o potencjalnym działaniu hepatotoksycznym

⁴

W przypadku pacjentów stosujących ketokonazol dłużej niż 14 dni, zaleca się:

1. Badanie czynności wątroby przed rozpoczęciem leczenia
2. Ponowne badanie po 2 tygodniach terapii
3. Następnie kontrolę comiesięczną

⁵

Pacjentów należy poinformować o możliwych objawach uszkodzenia wątroby, takich jak:

• Złe samopoczucie
• Podwyższona temperatura ciała
• Ciemny mocz
• Jasny stolec
• Żółtaczka

⁶

Interakcje z alkoholem – reakcja disulfiramowa

Podczas leczenia ketokonazolem nie należy spożywać alkoholu ze względu na ryzyko wystąpienia reakcji disulfiramowej. Objawia się ona zaczerwienieniem twarzy, pulsującym bólem głowy, nudnościami i wymiotami oraz trudnościami w oddychaniu. Objawy te ustępują samoistnie w ciągu kilku godzin.⁷

Wpływ na nadnercza

Wysokie dawki ketokonazolu mogą prowadzić do nasilenia niewydolności nadnerczy. Z tego powodu należy monitorować czynność nadnerczy u pacjentów:

• Z już istniejącą niewydolnością nadnerczy
• Okresowo narażonych na stres (np. ciężkie zabiegi chirurgiczne, intensywna terapia)

⁸

Istotne interakcje lekowe

Należy zachować szczególną ostrożność podczas jednoczesnego stosowania ketokonazolu z inhibitorami reduktazy HMG-CoA (statynami), ponieważ zwiększa się wówczas ryzyko wystąpienia miopatii i rabdomiolizy.⁹

Ograniczenia stosowania

Ketokonazol słabo przenika do ośrodkowego układu nerwowego (OUN), w związku z czym nie jest zalecany w leczeniu grzybiczych zapaleń opon mózgowo-rdzeniowych.¹⁰

W literaturze opisywano przypadki wystąpienia reakcji anafilaktycznych już po przyjęciu pierwszej dawki leku, co wskazuje na konieczność zachowania szczególnej ostrożności przy inicjacji terapii.¹¹

Nie określono zasad bezpiecznego stosowania ketokonazolu u dzieci poniżej 2 lat, dlatego w tej grupie wiekowej zaleca się szczególną ostrożność.¹²

Zawartość laktozy

Produkt leczniczy KETOKONAZOL POLFARMEX zawiera laktozę, dlatego nie powinien być stosowany u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy (typu Lapp) lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.¹³

Środki ostrożności przy stosowaniu ketokonazolu w postaciach miejscowych

Szampony lecznicze z ketokonazolem

Przy stosowaniu szamponów leczniczych zawierających ketokonazol (Nizax Activ, Nizoral, Sinazol, Zoxin-med) należy przestrzegać następujących środków ostrożności:

Kontakt z oczami

Należy bezwzględnie unikać kontaktu szamponu z oczami, gdyż może to prowadzić do podrażnienia. W przypadku przypadkowego przedostania się produktu do oczu należy jak najszybciej przemyć je dużą ilością wody.^{14 15 16 17}

Stosowanie po miejscowym leczeniu kortykosteroidami

W przypadku wcześniejszego długotrwałego miejscowego leczenia kortykosteroidami, należy zachować szczególną ostrożność podczas zmiany terapii na leczenie ketokonazolem. Aby uniknąć efektu odbicia (nasilenia objawów choroby po odstawieniu kortykosteroidów), zaleca się stopniowe odstawianie kortykosteroidów w ciągu 2-3 tygodni. Szampony lecznicze z ketokonazolem powinny być stosowane dopiero po upływie 2 tygodni od zakończenia miejscowego leczenia kortykosteroidami.^{18 19 20 21}

Zbyt szybkie odstawienie kortykosteroidów może spowodować szereg niepożądanych reakcji, takich jak zaczerwienienie i swędzenie skóry.²²

Wpływ na wypadanie włosów

Należy poinformować pacjentów, że łojotokowemu zapaleniu skóry i łupieżowi często towarzyszy zwiększone wypadanie włosów. Podczas stosowania szamponu z ketokonazolem (Zoxin-med) wypadanie włosów może się nasilić.²³

Substancje pomocnicze mogące wywoływać reakcje alergiczne

Szampony lecznicze z ketokonazolem zawierają różne substancje pomocnicze, które mogą powodować reakcje alergiczne:

• Nizax Activ – zawiera kompozycję zapachową (zawierającą między innymi: alkohol benzylowy, cytral, izoeugenol, salicylan benzylu, geraniol, linalol, cytronellol, aldehyd heksylocynamonowy, d-limonen) oraz czerwień koszenilową (E 124)²⁴
• Nizoral – zawiera alkohol cetylowy i alkohol stearylowy, które mogą powodować miejscową reakcję skórną (np. kontaktowe zapalenie skóry)²⁵
• Sinazol – zawiera barwnik azorubinę (E 122), która może powodować reakcje alergiczne²⁶
• Zoxin-med – zawiera czerwień koszenilową (E 124), która może powodować reakcje alergiczne²⁷

Reakcje nadwrażliwości

W przypadku wystąpienia reakcji nadwrażliwości objawiającej się m.in. zaczerwienieniem oraz swędzeniem skóry w miejscu kontaktu z szamponem, należy natychmiast zaprzestać stosowania produktu leczniczego.²⁸

Kremy z ketokonazolem

Przy stosowaniu kremów zawierających ketokonazol (Nizoral krem) należy unikać kontaktu produktu leczniczego z oczami.²⁹

W przypadku uprzedniego, miejscowego leczenia łojotokowego zapalenia skóry kortykosteroidami, przed zastosowaniem kremu z ketokonazolem, należy stopniowo – w ciągu 2 tygodni – wycofywać się z leczenia kortykosteroidami, gdyż w przypadku nagłego zaprzestania ich stosowania obserwowano nasilenie objawów choroby.³⁰

Krem z ketokonazolem (Nizoral) zawiera glikol propylenowy, który może powodować podrażnienie skóry.³¹