Interakcje
Izoniazyd

Interakcje substancji z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Izoniazyd jest substancją wykazującą liczne interakcje z innymi produktami leczniczymi, głównie ze względu na jego zdolność do hamowania niektórych enzymów cytochromu P450, co może prowadzić do zmiany metabolizmu jednocześnie stosowanych leków. Z tego powodu zaleca się zachowanie szczególnej ostrożności przy przepisywaniu izoniazydu w połączeniu z innymi lekami, szczególnie tymi metabolizowanymi przez cytochrom P450. W przypadku rozpoczęcia lub zakończenia terapii izoniazydem może być konieczne dostosowanie dawek innych stosowanych leków w celu utrzymania ich optymalnego stężenia terapeutycznego we krwi.¹

Interakcje z lekami przeciwgruźliczymi

Jednoczesne podawanie innych leków przeciwgruźliczych z izoniazydem jest powszechną praktyką mającą na celu ograniczenie występowania oporności prątków na leczenie. Nie stwierdzono występowania krzyżowej oporności między izoniazydem a takimi lekami przeciwgruźliczymi jak ryfampicyna czy etambutol.²

Szczególnie istotna jest interakcja izoniazydu z ryfampicyną. Jednoczesne stosowanie tych dwóch leków zwiększa częstość występowania działania hepatotoksycznego. Mechanizm tej interakcji jest związany z indukcją enzymów wątrobowych przez ryfampicynę, co wpływa na metabolizm izoniazydu.³

Kwas p-aminosalicylowy (PAS) może zwiększać stężenie izoniazydu w osoczu i wydłużać jego okres półtrwania w fazie eliminacji poprzez konkurowanie o enzymy acetylujące. W przypadku jednoczesnego stosowania kwasu p-aminosalicylowego z ryfampicyną i izoniazydem, może dochodzić do zmniejszenia stężenia ryfampicyny we krwi, dlatego zaleca się zachowanie 8-godzinnej przerwy między przyjęciem tych leków.⁴⁵

Interakcje z lekami przeciwpadaczkowymi

Izoniazyd hamuje metabolizm leków przeciwpadaczkowych w wątrobie, co może prowadzić do nasilenia ich działania oraz potencjalnej toksyczności. Dotyczy to w szczególności następujących leków:

• Fenytoiny – izoniazyd i ryfampicyna zmieniają metabolizm fenytoiny, co może wymagać monitorowania stężenia fenytoiny we krwi i dostosowania jej dawki⁶⁷
• Prymidonu⁸
• Kwasu walproinowego⁹
• Karbamazepiny – izoniazyd podawany jednocześnie z karbamazepiną powoduje zwiększenie jej stężenia we krwi, co może doprowadzić do ciężkiego uszkodzenia wątroby¹⁰¹¹
• Etosuksymidu – izoniazyd hamuje metabolizm etosuksymidu, co może prowadzić do zwiększenia jego toksyczności¹²¹³

Interakcje z lekami psychotropowymi

Izoniazyd może wchodzić w interakcje z następującymi lekami psychotropowymi:

• Pochodne 1,4-benzodiazepiny (np. diazepam, triazolam) – izoniazyd hamuje ich metabolizm, co może prowadzić do zwiększenia ich toksyczności¹⁴¹⁵

Interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi

Izoniazyd hamuje metabolizm doustnych leków przeciwzakrzepowych, szczególnie pochodnych kumaryny, co nasila ich działanie i może zwiększać ryzyko toksyczności. W przypadku jednoczesnego stosowania izoniazydu i leków przeciwzakrzepowych wskazane jest codzienne oznaczanie czasu protrombinowego i odpowiednie dostosowanie dawki leku przeciwzakrzepowego.¹⁶¹⁷

Interakcje z lekami przeciwwirusowymi

Obserwuje się zwiększone ryzyko dystalnej neuropatii czuciowej u pacjentów przyjmujących równocześnie stawudynę i izoniazyd.¹⁸

Wykazano, że jednoczesne przyjmowanie zalcytabiny z izoniazydem podwójnie zwiększa klirens nerkowy izoniazydu u osób zakażonych HIV.¹⁹

Interakcje z lekami przeciwgrzybiczymi

Izoniazyd może zmniejszać stężenie ketokonazolu i itrakonazolu w osoczu, co może prowadzić do zmniejszenia ich skuteczności terapeutycznej.²⁰

Interakcje z induktorami enzymów wątrobowych

Silne induktory enzymów wątrobowych, takie jak barbiturany, mogą zwiększać szybkość metabolizmu izoniazydu, co prowadzi do zmniejszenia jego stężenia w osoczu i potencjalnego obniżenia skuteczności terapeutycznej. Z tego względu nie zaleca się stosowania tych leków w trakcie leczenia izoniazydem.²¹

Interakcje z glikokortykosteroidami

Jednoczesne podawanie prednizolonu może spowodować obniżenie stężenia izoniazydu w osoczu, co może potencjalnie wpływać na skuteczność terapeutyczną.²²

Interakcje z lekami zobojętniającymi

Leki zobojętniające kwas solny w żołądku, zawierające glin, zmniejszają wchłanianie izoniazydu. W związku z tym zaleca się przyjmowanie izoniazydu co najmniej 1 godzinę przed przyjęciem leków zobojętniających.²³²⁴

Interakcje z lekami anestezjologicznymi

Długotrwałe stosowanie izoniazydu przed zabiegiem chirurgicznym może przedłużać działanie alfentanylu poprzez hamowanie enzymów wątrobowych. Dodatkowo, środki znieczulenia ogólnego mogą zwiększać hepatotoksyczność izoniazydu.²⁵

Inne interakcje lekowe

Izoniazyd może zwiększać stężenie teofiliny w osoczu, co może prowadzić do nasilenia jej działania i potencjalnej toksyczności.²⁶²⁷

Jednoczesne stosowanie cykloseryny i disulfiramu może zwiększyć toksyczność izoniazydu w obrębie ośrodkowego układu nerwowego.²⁸

Pirydoksyna (witamina B6) zmniejsza działanie toksyczne izoniazydu. Podczas przyjmowania izoniazydu zaleca się jednoczesne stosowanie pirydoksyny, gdyż w trakcie leczenia większymi dawkami izoniazydu może wystąpić niedobór witaminy B6 w organizmie, co może prowadzić do zwiększenia częstości występowania niektórych działań niepożądanych.²⁹

Interakcje z alkoholem

Alkohol nasila toksyczność izoniazydu, w tym jego działanie hepatotoksyczne. Wpływ nadmiernego spożycia alkoholu (stężenie w osoczu w dawce 1 g/l utrzymujące się przez 12 godzin) na metabolizm izoniazydu (300 mg/dzień przez 2 dni) badano u 10 zdrowych ochotników w kontrolowanym badaniu w układzie naprzemiennym. Wykazano, że metabolizm izoniazydu i jego metabolitu, acetyloizoniazydu, nie uległy istotnej modyfikacji po jednorazowym przyjęciu alkoholu.³⁰

Metabolizm izoniazydu może być jednak zwiększony u osób długotrwale pijących alkohol, choć działanie to nie zostało dokładnie określone w badaniach klinicznych. W trakcie stosowania izoniazydu nie należy spożywać napojów alkoholowych.³¹

Interakcje z pokarmami

Izoniazyd wykazuje pewne działanie hamujące monoaminooksydazę (MAO), co może prowadzić do interakcji z pokarmem zawierającym tyraminę, takim jak ser czy czerwone wino. Może także dochodzić do hamowania oksydazy diaminowej, co skutkuje nadmierną odpowiedzią organizmu (np. w postaci bólu głowy, pocenia się, kołatania serca, uderzeń krwi do głowy, niedociśnienia) na pokarmy zawierające histaminę (np. bonito, tuńczyk, inne ryby tropikalne).³²

Pacjenci leczeni izoniazydem powinni unikać spożywania pokarmów zawierających tyraminę i histaminę.³³

Tabela interakcji