Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Inozyna pranobeks

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności podczas stosowania inozyny pranobeksu

Inozyna pranobeks, substancja aktywna będąca kompleksem zawierającym inozynę oraz 4-acetamidobenzoesan 2-hydroksypropylodimetyloamoniowy w stosunku molarnym 1:3, wymaga szczególnej uwagi podczas stosowania ze względu na specyficzne działania biochemiczne oraz możliwe interakcje z metabolizmem pacjenta. Niniejszy artykuł prezentuje kompleksowe informacje dotyczące specjalnych ostrzeżeń i środków ostrożności, które należy uwzględnić podczas leczenia tą substancją, bazując na doświadczeniach klinicznych z różnymi preparatami zawierającymi inozyny pranobeks.¹

Wpływ na poziom kwasu moczowego

Inozyna pranobeks może powodować przemijające zwiększenie stężenia kwasu moczowego zarówno w surowicy, jak i w moczu. Efekt ten, choć zazwyczaj pozostaje w granicach wartości prawidłowych (górna granica wynosi odpowiednio 8 mg/dl lub 0,42 mmol/l), wymaga szczególnej uwagi u określonych grup pacjentów. Zjawisko to występuje zwłaszcza u mężczyzn oraz u osób w podeszłym wieku obu płci.²

Mechanizm zwiększenia stężenia kwasu moczowego jest związany z przemianami katabolicznymi inozynowego składnika produktu do kwasu moczowego, zachodzącymi w organizmie. Istotne jest, że efekt ten nie jest skutkiem polekowych zmian podstawowej czynności enzymu lub klirensu nerkowego.³

Grupy ryzyka wymagające szczególnej ostrożności

Ze względu na wpływ inozyny pranobeksu na poziom kwasu moczowego, produkt leczniczy należy stosować z ostrożnością u następujących grup pacjentów:

• Pacjenci ze stwierdzoną w wywiadzie dną moczanową⁴
• Pacjenci z hiperurykemią⁵
• Pacjenci z kamicą moczową⁶
• Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek⁷

Konieczność monitorowania parametrów

W trakcie leczenia pacjentów z grup ryzyka należy ściśle kontrolować stężenie kwasu moczowego.⁸ Podczas długotrwałego leczenia mogą tworzyć się kamienie nerkowe.⁹

Podczas leczenia długotrwałego (co najmniej 3 miesiące) u każdego pacjenta należy regularnie kontrolować:

• Stężenie kwasu moczowego w surowicy i w moczu¹⁰
• Czynność wątroby¹¹
• Morfologię krwi¹²
• Parametry czynności nerek¹³

Ryzyko wystąpienia reakcji nadwrażliwości

U niektórych pacjentów stosujących inozyny pranobeks mogą wystąpić ciężkie reakcje nadwrażliwości. Reakcje te mogą mieć charakter:

• Pokrzywki¹⁴
• Obrzęku naczynioruchowego¹⁵
• Anafilaksji¹⁶
• Wstrząsu anafilaktycznego¹⁷

W przypadku wystąpienia takich reakcji należy natychmiast przerwać podawanie produktu leczniczego zawierającego inozyny pranobeks.¹⁸

Ostrzeżenia związane z substancjami pomocniczymi

Preparaty z inozyną pranobeksem zawierają różne substancje pomocnicze, które mogą powodować dodatkowe ryzyko u określonych grup pacjentów. Poniżej przedstawiono najważniejsze ostrzeżenia dotyczące tych substancji.

Sacharoza

Większość preparatów w postaci syropu zawiera sacharozę. Ma to znaczenie dla następujących grup pacjentów:

• Pacjenci z rzadkimi dziedzicznymi zaburzeniami związanymi z nietolerancją fruktozy, zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy lub niedoborem sacharazy-izomaltazy nie powinni przyjmować produktu leczniczego¹⁹
• Pacjenci z cukrzycą – należy uwzględnić zawartość sacharozy w produktach²⁰

Warto zauważyć, że niektóre produkty zawierające sacharozę mogą wpływać szkodliwie na zęby.²¹

Konserwanty – parahydroksybenzoesany

Większość preparatów w postaci syropu zawiera metylu parahydroksybenzoesan (E 218) i propylu parahydroksybenzoesan (E 216), które mogą powodować reakcje alergiczne (również reakcje typu późnego).²²

Zawartość sodu

Zawartość sodu w preparatach z inozyną pranobeksem jest zróżnicowana:

• AKVIR FORTE o smaku malinowym zawiera 37,4 mg sodu na dawkę (30 ml syropu), co odpowiada 1,87% zalecanej przez WHO maksymalnej 2 g dobowej dawki sodu u osób dorosłych²³
• AKVIR o smaku malinowym zawiera 35,16 mg sodu na dawkę 60 ml syropu, co odpowiada 1,76% zalecanej przez WHO maksymalnej 2 g dobowej dawki sodu u osób dorosłych²⁴
• Neosine zawiera 10,3 mg sodu w 5 ml syropu, co przy dawce 20 ml syropu odpowiada 41,2 mg sodu (2,06% zalecanej przez WHO maksymalnej 2 g dobowej dawki sodu u osób dorosłych)²⁵

Niektóre produkty zawierają mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na standardową dawkę, co pozwala uznać je za „wolne od sodu” (np. INUPRIN, Pranosin forte, Neosine duo).²⁶

Etanol (alkohol)

Niektóre preparaty zawierają małe ilości etanolu jako składnik aromatów:

• AKVIR FORTE o smaku malinowym zawiera mniej niż 100 mg etanolu na dawkę²⁷
• Groprinosin zawiera około 2,5% v/v etanolu (20 mg etanolu w 1 ml syropu), co przy maksymalnej dawce dobowej dla dorosłych (80 ml syropu) odpowiada 1600 mg etanolu, czyli równowartość 40 ml piwa lub około 17 ml wina²⁸

Zawartość etanolu należy uwzględnić u pacjentów z chorobą wątroby, padaczką, kobiet w ciąży lub karmiących piersią oraz osób z chorobą alkoholową.²⁹

Glikol propylenowy

Niektóre syropy zawierają glikol propylenowy (E 1520), który wymaga uwagi szczególnie w określonych grupach pacjentów:

• Neosine zawiera 512 mg glikolu propylenowego w 5 ml syropu, co przy jednoczesnym podawaniu z innymi substratami dehydrogenazy alkoholowej (np. etanol) może powodować działania niepożądane u dzieci poniżej 5 lat³⁰
• Glikol propylenowy może przenikać do płodu i do mleka matki, co należy uwzględnić u kobiet w ciąży³¹
• Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby powinni pozostawać pod kontrolą lekarza ze względu na możliwość wystąpienia działań niepożądanych takich jak zaburzenia czynności nerek (ostra martwica kanalików nerkowych), ostra niewydolność nerek i zaburzenia czynności wątroby³²

Inne substancje pomocnicze

Niektóre preparaty mogą zawierać dodatkowe substancje pomocnicze, które wymagają uwagi:

• Maltitol (E 965) – występuje w niektórych syropach, np. Groprinosin Forte³³
• Sorbitol (E 420) – występuje np. w Virumed Junior³⁴
• Izomalt (E 953) – występuje np. w Groprinosin Forte (granulat)³⁵
• Skrobia pszeniczna – występuje np. w Isoprinosine i Neosine forte (tabletki). Choć zawiera gluten, zazwyczaj jest to ilość śladowa. Produkty z tą substancją mogą być bezpieczne dla osób z chorobą trzewną, ale nie powinny być stosowane przez pacjentów z alergią na pszenicę^{36 37}

Szczególne środki ostrożności w produktach z dodatkiem jonów cynku

Niektóre preparaty zawierające inozyny pranobeks są wzbogacone jonami cynku (np. Neosine duo, Neosine plus). W przypadku tych produktów, podczas leczenia zaleca się ostrożność przy jednoczesnym przyjmowaniu innych produktów leczniczych i/lub suplementów diety zawierających w swym składzie cynk.^{38 39}

Zalecenia dotyczące monitorowania długotrwałego leczenia

Należy podkreślić, że leczenie inozyną pranobeksem, szczególnie długotrwałe, wymaga regularnego monitorowania określonych parametrów. U pacjentów leczonych przez co najmniej 3 miesiące, należy regularnie kontrolować:⁴⁰

• Poziom kwasu moczowego – zarówno w surowicy, jak i w moczu
• Parametry czynności wątroby – ze względu na możliwy wpływ na metabolizm
• Morfologię krwi – dla oceny ogólnego stanu hematologicznego
• Parametry czynności nerek – szczególnie ważne ze względu na ryzyko tworzenia się kamieni nerkowych

Długotrwałe leczenie inozyną pranobeksem wiąże się z ryzykiem tworzenia się kamieni nerkowych, dlatego regularne monitorowanie wymienionych parametrów jest niezbędne dla zapewnienia bezpieczeństwa terapii.⁴¹