Przedawkowanie
Inozyna pranobeks

Przedawkowanie inozyny pranobeksu

Inozyna pranobeks jest substancją czynną o stosunkowo niskiej toksyczności, co znajduje potwierdzenie w danych dostępnych z charakterystyk produktów leczniczych. Kompleks ten, składający się z inozyny oraz 4-acetamidobenzoesanu 2-hydroksypropylodimetyloamoniowego w stosunku molarnym 1:3, jest obecny w różnych preparatach farmaceutycznych dostępnych na rynku, w tym w syropach (AKVIR, Eloprine, Groprinosin, Inuprin, Isoprinosine, Neosine, Neotac, Pranosin, Virumed, Viruzine) oraz w tabletkach i proszkach do sporządzania roztworów doustnych.¹

Brak dokumentacji klinicznej przedawkowania

Analiza charakterystyk produktów leczniczych zawierających inozynę pranobeks wskazuje na brak udokumentowanych przypadków przedawkowania tej substancji u ludzi. W dokumentacji produktów leczniczych takich jak AKVIR, Eloprine, Groprinosin, Inuprin, Isoprinosine oraz Virumed jednoznacznie stwierdza się brak doświadczenia klinicznego dotyczącego skutków przedawkowania.^{2 3 4}

Dane z badań toksykologicznych na zwierzętach

Przewidywania dotyczące potencjalnych skutków przedawkowania inozyny pranobeksu opierają się głównie na badaniach toksyczności przeprowadzonych na modelach zwierzęcych. Wyniki tych badań sugerują, że przy przedawkowaniu tej substancji mało prawdopodobne jest wystąpienie ciężkich działań niepożądanych, z wyjątkiem wyraźnego zwiększenia stężenia kwasu moczowego w organizmie.^{5 6}

Potencjalne skutki przedawkowania

Na podstawie dostępnych danych z badań na zwierzętach, głównym i najbardziej prawdopodobnym skutkiem przedawkowania inozyny pranobeksu jest znaczne podwyższenie stężenia kwasu moczowego w organizmie.⁷ Może to prowadzić do rozwoju lub nasilenia objawów związanych z hiperurykemią, takich jak:

• Dna moczanowa
• Kamica nerkowa
• Zaburzenia czynności nerek

⁸

Postępowanie w przypadku przedawkowania

W przypadku przedawkowania inozyny pranobeksu zaleca się leczenie objawowe i stosowanie środków wspomagających czynności życiowe.^{9 10} Leczenie powinno koncentrować się na:

• Monitorowaniu stężenia kwasu moczowego
• Zapewnieniu odpowiedniego nawodnienia pacjenta
• Wsparciu funkcji nerek w celu ułatwienia wydalania nadmiaru kwasu moczowego
• W razie potrzeby podaniu leków obniżających poziom kwasu moczowego

¹¹

Szczególne przypadki – przedawkowanie produktów z jonami cynku

W przypadku produktów złożonych, zawierających oprócz inozyny pranobeksu również jony cynku (np. Neosine duo, Neosine plus), należy zwrócić uwagę na możliwe objawy przedawkowania związane z toksycznością cynku.¹²

W tych przypadkach do objawów przedawkowania mogą należeć:

• Metaliczny posmak na języku
• Bóle brzucha
• Nudności i wymioty
• Ospałość
• Ból głowy
• Niedokrwistość
• Zawroty głowy

¹³

Należy zaznaczyć, że przedawkowanie cynku występuje jedynie po przyjęciu dawki wielokrotnie wyższej niż dawka terapeutyczna produktu leczniczego.¹⁴ W leczeniu przedawkowania cynku zaleca się EDTA 4, który nasila wydalanie jonów cynku z moczem, a także leczenie objawowe.¹⁵

W ciężkich przypadkach zatrucia cynkiem należy pamiętać, że po podaniu doustnym u dorosłych 10-20 g cynku w postaci siarczanu może nastąpić zgon.¹⁶

Potencjalne niebezpieczeństwa związane z przedawkowaniem

Mimo stosunkowo bezpiecznego profilu inozyny pranobeksu w zalecanych dawkach terapeutycznych, przedawkowanie tej substancji może nieść za sobą określone zagrożenia dla zdrowia pacjenta.¹⁷

Zaburzenia metabolizmu kwasu moczowego

Głównym niebezpieczeństwem związanym z przedawkowaniem inozyny pranobeksu jest znaczący wzrost stężenia kwasu moczowego w organizmie.¹⁸ Konsekwencje hiperurykemii mogą obejmować:

• Napad dny moczanowej – charakteryzujący się ostrym, silnym bólem stawów, obrzękiem i zaczerwienieniem, najczęściej dotyczącym stawu śródstopno-paliczkowego dużego palca stopy
• Nefropatia moczanowa – odkładanie się kryształów moczanu sodu w nerkach, co może prowadzić do przewlekłej choroby nerek
• Kamica nerkowa – tworzenie się kamieni moczanowych w układzie moczowym

¹⁹

Ryzyko dla pacjentów z istniejącymi schorzeniami

Pacjenci z określonymi schorzeniami mogą być bardziej narażeni na powikłania związane z przedawkowaniem inozyny pranobeksu. Szczególną ostrożność należy zachować u osób z:

• Istniejącą hiperurykemią – przedawkowanie może dodatkowo pogorszyć stan i nasilić objawy
• Dną moczanową – zwiększone ryzyko wystąpienia ostrego napadu
• Zaburzeniami czynności nerek – zmniejszona zdolność eliminacji kwasu moczowego może prowadzić do jego nadmiernej kumulacji
• Kamicą nerkową w wywiadzie – zwiększone ryzyko ponownego tworzenia się kamieni moczanowych

²⁰

Szczególne ryzyko związane z przedawkowaniem produktów złożonych

W przypadku przedawkowania produktów zawierających zarówno inozynę pranobeks, jak i jony cynku (np. Neosine duo, Neosine plus), dodatkowe niebezpieczeństwa obejmują toksyczność cynku.²¹

Ostre zatrucie cynkiem może prowadzić do:

• Zaburzeń żołądkowo-jelitowych – bóle brzucha, nudności, wymioty
• Zaburzeń neurologicznych – ból głowy, zawroty głowy, ospałość
• Zaburzeń hematologicznych – niedokrwistość

²²

W skrajnych przypadkach, po przyjęciu bardzo dużych dawek cynku (10-20 g w postaci siarczanu) może nastąpić zgon.²³

Diagnostyka i leczenie przedawkowania

Rozpoznanie przedawkowania

Diagnoza przedawkowania inozyny pranobeksu opiera się na wywiadzie (informacja o przyjęciu nadmiernej dawki leku), objawach klinicznych oraz badaniach laboratoryjnych. Kluczowym parametrem do monitorowania jest stężenie kwasu moczowego w surowicy krwi, które w przypadku przedawkowania będzie istotnie podwyższone.²⁴

Postępowanie terapeutyczne

Zgodnie z informacjami zawartymi w charakterystykach produktów leczniczych, leczenie przedawkowania inozyny pranobeksu powinno być objawowe i wspomagające czynności życiowe.^{25 26}

Zalecane postępowanie może obejmować:

• Odpowiednie nawodnienie – zwiększenie podaży płynów w celu przyspieszenia wydalania kwasu moczowego przez nerki
• Alkalizacja moczu – podawanie wodorowęglanu sodu w celu zwiększenia rozpuszczalności kwasu moczowego i zapobiegania krystalizacji w drogach moczowych
• Leki urykozuryczne – zwiększające wydalanie kwasu moczowego z moczem (np. probenecyd)
• Inhibitory oksydazy ksantynowej – zmniejszające produkcję kwasu moczowego (np. allopurynol)
• Monitorowanie czynności nerek – regularna ocena parametrów nerkowych w celu wczesnego wykrycia ewentualnych zaburzeń

²⁷

Postępowanie w przypadku przedawkowania cynku

W przypadku przedawkowania produktów zawierających zarówno inozynę pranobeks, jak i jony cynku, poza leczeniem objawowym zaleca się stosowanie EDTA, który zwiększa wydalanie jonów cynku z moczem.²⁸ Dodatkowo należy monitorować parametry życiowe pacjenta i leczyć zaburzenia żołądkowo-jelitowe oraz inne objawy związane z toksycznością cynku.

Tabela objawów przedawkowania

* Objawy występujące wyłącznie przy przedawkowaniu produktów zawierających zarówno inozynę pranobeks, jak i jony cynku (np. Neosine duo, Neosine plus).²⁹