Właściwości farmakokinetyczne
Inozyna pranobeks

Inozyna pranobeks – właściwości farmakokinetyczne

Inozyna pranobeks, substancja o działaniu przeciwwirusowym i immunomodulującym, stanowi kompleks zawierający inozynę oraz 4-acetamidobenzoesan 2-hydroksypropylodimetyloamoniowy (w stosunku molarnym 1:3). Każda z tych składowych charakteryzuje się odrębnymi właściwościami farmakokinetycznymi, co determinuje profil farmakokinetyczny całego związku. Poniżej przedstawiono szczegółową charakterystykę poszczególnych etapów procesu farmakokinetycznego inozyny pranobeksu, bazując na danych dostępnych dla preparatów zawierających tę substancję.¹²

Wchłanianie

Po podaniu doustnym inozyna pranobeks wykazuje korzystne parametry wchłaniania. Substancja wchłania się natychmiast i praktycznie całkowicie (≥90%) z przewodu pokarmowego do krwioobiegu. Dane farmakokinetyczne wskazują na wysoką biodostępność składników aktywnych po podaniu doustnym, co potwierdza efektywność tej drogi podania leku. W badaniach na małpach z gatunku Rhesus wykazano, że po podaniu doustnym w moczu stwierdza się 94-100% wartości składników N,N-dimetyloamino-2-propanolu (DIP) oraz kwasu p-acetamidobenzoesowego (PAcBA) obserwowanych po podaniu dożylnym, co potwierdza skuteczne wchłanianie po podaniu doustnym.³⁴

Dystrybucja

Po wchłonięciu inozyna pranobeks ulega dystrybucji w organizmie. Badania z użyciem znakowanego radioaktywnie materiału, przeprowadzone na małpach, pozwoliły określić narządy, w których następuje dystrybucja substancji. Największe stężenia substancji wykrywano, w kolejności malejącej aktywności promieniotwórczej, w następujących narządach: nerki, płuca, wątroba, serce, śledziona, jądra, trzustka, mózg i mięśnie szkieletowe. Taki profil dystrybucji wskazuje na dobrą penetrację leku do tkanek, w tym również do narządów, w których mogą rozwijać się zakażenia wirusowe.⁵⁶

Metabolizm

Metabolizm inozyny pranobeksu obejmuje przemiany biochemiczne poszczególnych składowych kompleksu. W badaniach farmakokinetycznych u ludzi po podaniu doustnym jednego grama inozyny pranobeksu zaobserwowano charakterystyczne stężenia składowych w osoczu: DIP osiągał stężenie 3,7 µg/ml po 2 godzinach od podania, natomiast PAcBA – 9,4 µg/ml po 1 godzinie. Badania dotyczące tolerancji dawki u ludzi wykazały, że maksymalne zwiększenie stężenia kwasu moczowego (będącego wskaźnikiem przemian inozyny) nie miało przebiegu liniowego i wahało się w zakresie ±10% między 1 a 3 godziną po podaniu.⁷⁸

Głównym metabolitem składowej DIP u ludzi jest N-tlenek, natomiast PAcBA przekształcany jest głównie do o-acyloglukuronidu. Składowa inozynowa podlega procesowi degradacji puryn, w wyniku którego powstaje kwas moczowy. Z tego powodu badania z zastosowaniem substancji znakowanej radioaktywnie nie są właściwe do oceny metabolizmu inozynowej części cząsteczki u ludzi.⁹¹⁰

Eliminacja

Eliminacja inozyny pranobeksu zachodzi głównie drogą nerkową. W warunkach stanu równowagi podczas dawkowania 4 g na dobę, 24-godzinne wydalanie PAcBA oraz jego głównego metabolitu z moczem wynosiło w przybliżeniu 85% podanej dawki. Z kolei 95% radioaktywności związanej z DIP odzyskiwano z moczem w postaci niezmienionego DIP oraz N-tlenku DIP.¹¹¹²

W badaniach na zwierzętach wykazano, że po doustnym podaniu tabletek do 70% dawki inozyny może być odzyskane z moczu w postaci kwasu moczowego, a pozostała część w formie typowych metabolitów purynowych – ksantyny i hipoksantyny.¹³¹⁴

Okres półtrwania

Poszczególne składowe inozyny pranobeksu charakteryzują się różnymi okresami półtrwania w fazie eliminacji. Dla DIP okres ten wynosi 3,5 godziny, natomiast dla PAcBA jest znacznie krótszy i wynosi 50 minut. Różnice te wynikają z odmiennych właściwości fizykochemicznych obu składników oraz różnic w ich metabolizmie i wydalaniu.¹⁵¹⁶

Biodostępność

Parametry biodostępności inozyny pranobeksu wskazują na korzystny profil farmakokinetyczny substancji. W warunkach stanu równowagi odzyskiwanie z moczem składowej PAcBA oraz jej metabolitu wynosiło ≥90% spodziewanej wartości. Dla składowej DIP oraz jej metabolitu odsetek odzyskiwania z moczem wynosił ≥76%. Wartości pola pod krzywą stężenia w osoczu w funkcji czasu (AUC) potwierdzają dobrą biodostępność składowych po podaniu doustnym – dla DIP wynosi ≥88%, a dla PAcBA ≥77%.¹⁷¹⁸

Parametry farmakokinetyczne w ujęciu tabelarycznym

¹⁹

Aspekty szczególne farmakokinetyki inozyny pranobeksu

Metabolizm składowej inozynowej

Badania farmakokinetyczne składowej inozynowej z wykorzystaniem znakowania radioaktywnego napotykają na ograniczenia metodologiczne u ludzi. Wynika to z faktu, że inozyna podlega metabolizmowi w procesie fizjologicznej degradacji puryn do kwasu moczowego. W badaniach na zwierzętach wykazano, że po podaniu doustnym tabletek do 70% dawki inozyny zostaje wydalona z moczem w postaci kwasu moczowego. Pozostałą część stanowią typowe metabolity purynowe – ksantyna i hipoksantyna.²⁰²¹

Zmiany stężenia kwasu moczowego

W badaniach nad tolerancją dawki inozyny pranobeksu u ludzi obserwowano zmiany stężenia kwasu moczowego w surowicy, które są wskaźnikiem metabolizmu składowej inozynowej. Maksymalne zwiększenie stężenia kwasu moczowego nie wykazywało liniowej zależności od dawki i wahało się w zakresie ±10% między 1 a 3 godziną po podaniu. Obserwacja ta ma znaczenie kliniczne, szczególnie u pacjentów ze schorzeniami związanymi z metabolizmem kwasu moczowego, takimi jak dna moczanowa czy kamica nerkowa.²²²³

Dystrybucja do narządów i tkanek

Badania na modelach zwierzęcych z wykorzystaniem znakowanego radioaktywnie inozyny pranobeksu pozwoliły określić profil dystrybucji substancji w organizmie. Umożliwiło to identyfikację narządów, w których substancja osiąga największe stężenia. Wykazano, że dystrybucja obejmuje kluczowe narządy, które mogą być miejscem replikacji wirusów, co jest istotne z punktu widzenia mechanizmu działania leku jako substancji przeciwwirusowej. Obecność leku w nerkach, płucach, wątrobie, sercu oraz innych narządach i tkankach potwierdza szerokie spektrum działania inozyny pranobeksu w zakażeniach wirusowych różnych układów.²⁴²⁵