Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Fluoksetyna

Wpływ fluoksetyny na płodność, ciążę i laktację

Fluoksetyna, jako selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), wymaga szczególnej uwagi przy stosowaniu u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych oraz karmiących piersią. Lekarze przepisujący leki zawierające fluoksetynę (Andepin, Bioxetin, Fluoksetyna EGIS, Fluoxetin Polpharma, Fluoxetine Aurovitas, Fluoxetine Vitabalans, Fluxemed, Seronil) powinni dokładnie rozważyć stosunek korzyści do ryzyka i przekazać pacjentkom kompleksowe informacje dotyczące bezpieczeństwa terapii.¹

Wpływ na ciążę

Stosowanie fluoksetyny w okresie ciąży wiąże się z określonymi ryzykami, które lekarz powinien szczegółowo omówić z pacjentką.² Zasadniczo fluoksetyna nie powinna być stosowana w okresie ciąży, chyba że stan kliniczny kobiety wymaga leczenia i uzasadnia potencjalne zagrożenie dla płodu.³

Ryzyko wad rozwojowych

Wyniki badań epidemiologicznych wskazują na zwiększone ryzyko wad układu sercowo-naczyniowego związanych ze stosowaniem fluoksetyny w pierwszym trymestrze ciąży. Mechanizm powstawania tych wad nie jest znany. Dane sugerują, że ryzyko urodzenia dziecka z wadą sercowo-naczyniową po ekspozycji na fluoksetynę wynosi około 2/100, w porównaniu do spodziewanego wskaźnika w populacji ogólnej wynoszącego około 1/100.⁴

Przetrwałe nadciśnienie płucne noworodka

Istnieje również zwiększone ryzyko przetrwałego nadciśnienia płucnego noworodka (PPHN) przy stosowaniu inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny, zwłaszcza w trzecim trymestrze ciąży. Zaobserwowano około 5 przypadków PPHN na 1000 ciąż po ekspozycji na SSRI, podczas gdy w populacji ogólnej wskaźnik ten wynosi 1-2 przypadki na 1000 ciąż.⁵

Objawy u noworodków

Stosowanie fluoksetyny w późnym okresie ciąży, zwłaszcza w ostatnim trymestrze lub tuż przed porodem, może prowadzić do wystąpienia objawów u noworodków, takich jak:⁶

• drażliwość
• drżenie
• hipotonia (zmniejszone napięcie mięśni)
• uporczywy płacz
• problemy ze ssaniem
• zaburzenia snu

⁷

Objawy te mogą wskazywać na działania serotoninergiczne lub zespół odstawienia u noworodka. Czas pojawienia się tych objawów oraz czas ich trwania mogą być związane z długim okresem półtrwania fluoksetyny (4-6 dni) i jej aktywnego metabolitu, norfluoksetyny (4-16 dni).⁸

Ryzyko krwotoku poporodowego

Dane obserwacyjne wskazują na występowanie zwiększonego (mniej niż dwukrotnie) ryzyka krwotoku poporodowego po narażeniu na działanie leków z grupy SSRI lub SNRI w ciągu miesiąca przed porodem.⁹

Przerwanie leczenia w ciąży

Należy unikać nagłego przerwania terapii fluoksetyną w czasie ciąży ze względu na możliwość wystąpienia objawów odstawiennych zarówno u matki, jak i u płodu.¹⁰

Wpływ na karmienie piersią

Fluoksetyna i jej aktywny metabolit norfluoksetyna przenikają do mleka kobiecego.¹¹ U niektórych niemowląt karmionych piersią przez matki przyjmujące fluoksetynę odnotowano działania niepożądane.¹²

Stężenie fluoksetyny w mleku i organizmie dziecka

Odnotowano przypadki istotnego przenikania fluoksetyny i norfluoksetyny do organizmu dziecka karmionego piersią. W jednym z udokumentowanych przypadków stężenie fluoksetyny i norfluoksetyny we krwi dziecka wynosiło 70,4 ng/ml, podczas gdy u matki stwierdzono stężenie tych substancji na poziomie 295,0 ng/ml. W tym przypadku nie zaobserwowano działań niepożądanych u dziecka.¹³

W innym przypadku stwierdzono stężenie 340 ng/ml fluoksetyny i 208 ng/ml norfluoksetyny u dziecka karmionego piersią przez matkę leczoną fluoksetyną. U tego dziecka wystąpiły objawy takie jak płacz, zaburzenia snu, wymioty oraz obfity i wodnisty stolec.¹⁴

Zalecenia dotyczące karmienia piersią

Jeżeli leczenie fluoksetyną jest konieczne u kobiety karmiącej piersią, lekarz powinien:¹⁵

• rozważyć przerwanie karmienia piersią
• w przypadku decyzji o kontynuacji karmienia piersią, przepisać najmniejszą skuteczną dawkę fluoksetyny
• monitorować dziecko pod kątem potencjalnych działań niepożądanych

¹⁶

Wpływ na płodność

Badania przeprowadzone na zwierzętach wykazały, że fluoksetyna może wpływać na jakość nasienia.¹⁷ Z opisów przypadków stosowania u ludzi niektórych leków z grupy SSRI wynika, że wpływ na jakość nasienia jest przemijający.¹⁸

Dotychczas nie zaobserwowano trwałego wpływu fluoksetyny na płodność u ludzi.¹⁹

Podsumowanie informacji dla lekarza

Lekarz przepisujący fluoksetynę kobietom w wieku rozrodczym, ciężarnym lub karmiącym piersią, powinien przekazać pacjentce następujące informacje:^{20 21}

• Istnieje zwiększone ryzyko wad sercowo-naczyniowych u dzieci matek przyjmujących fluoksetynę w pierwszym trymestrze ciąży
• Stosowanie fluoksetyny w trzecim trymestrze ciąży może zwiększać ryzyko przetrwałego nadciśnienia płucnego u noworodka
• U noworodków matek przyjmujących fluoksetynę w późnym okresie ciąży mogą wystąpić objawy serotoninergiczne lub odstawienne
• Leczenie fluoksetyną w ciąży powinno być podejmowane tylko wtedy, gdy korzyści dla matki przewyższają potencjalne ryzyko dla płodu
• Należy unikać nagłego przerwania leczenia w czasie ciąży
• Fluoksetyna przenika do mleka kobiecego i może wpływać na dziecko karmione piersią
• W przypadku konieczności leczenia fluoksetyną, należy rozważyć przerwanie karmienia piersią
• Jeśli karmienie piersią jest kontynuowane podczas leczenia, należy stosować najmniejszą skuteczną dawkę fluoksetyny i monitorować dziecko
• Fluoksetyna może przemijająco wpływać na jakość nasienia, ale nie wykazano trwałego wpływu na płodność u mężczyzn

²²