Wskazania do stosowania
Dienogest

Wskazania do stosowania substancji czynnej dienogest. Kiedy i w jakich warunkach polecić pacjentowi stosowanie tej substancji?

Dienogest jest syntetycznym progestagenem o silnym działaniu progestagennym, który znajduje zastosowanie w kilku głównych obszarach terapeutycznych. Na podstawie charakterystyk produktów leczniczych zawierających dienogest można wyróżnić trzy podstawowe wskazania do stosowania tej substancji czynnej, które różnią się w zależności od preparatu i jego składu.^{1 2}

Leczenie endometriozy

Preparaty zawierające dienogest w monoterapii w dawce 2 mg są przeznaczone wyłącznie do leczenia endometriozy. Dotyczy to takich leków jak: Aridya, Diemono, Dienogest Stragen, Endofemine, Endovelle, Probella, Symdieno, Tubanis czy Zafrilla.^{3 4 5 6 7 8 9 10 11}

Endometrioza jest przewlekłym, często bolesnym schorzeniem ginekologicznym, które charakteryzuje się obecnością tkanki endometrialnej poza jamą macicy. Stosowanie dienogestu w monoterapii pozwala na skuteczne leczenie tego schorzenia poprzez hamowanie wpływu estrogenów na endometrium. Preparaty zawierające dienogest jako jedyną substancję czynną mają stałą dawkę 2 mg i są stosowane u kobiet z objawami endometriozy, które wymagają farmakologicznego leczenia tej choroby.^{12 13}

Antykoncepcja doustna

Dienogest w połączeniu z etynyloestradiolem stanowi składnik złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych. Preparaty zawierające dienogest w dawce 2 mg w połączeniu z etynyloestradiolem w dawce 0,03 mg, takie jak: Aidee, Astha, Atywia, Atywia Daily, Dionelle, Dorin, Jeanine i Sibilla, są wskazane przede wszystkim w antykoncepcji doustnej.^{14 15 16 17 18 19 20 21}

Także preparat Kelzy PR, zawierający dienogest w dawce 2 mg i etynyloestradiol w dawce 0,02 mg w formie tabletek o przedłużonym uwalnianiu, jest wskazany w doustnej antykoncepcji hormonalnej.²²

Przy przepisywaniu tych środków należy uwzględnić indywidualną ocenę czynników ryzyka u pacjentki, ze szczególnym uwzględnieniem ryzyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej. Decyzja o zastosowaniu preparatu powinna opierać się na porównaniu ryzyka wystąpienia powikłań zakrzepowo-zatorowych związanych z jego stosowaniem w odniesieniu do innych dostępnych złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych.^{23 24 25 26}

Leczenie trądziku o umiarkowanym nasileniu

Preparaty zawierające dienogest w dawce 2 mg w połączeniu z etynyloestradiolem w dawce 0,03 mg (Aidee, Astha, Atywia, Atywia Daily, Dionelle, Dorin, Jeanine i Sibilla) są również wskazane w leczeniu trądziku o umiarkowanym nasileniu, pod warunkiem spełnienia określonych kryteriów:^{27 28 29 30 31 32 33 34}

• Trądzik musi mieć nasilenie umiarkowane
• Wcześniejsze leczenie miejscowe lub antybiotykoterapia doustna zakończyły się niepowodzeniem
• Pacjentka zdecydowała się na stosowanie doustnego środka antykoncepcyjnego

^{35 36}

Oznacza to, że preparat można zastosować w leczeniu trądziku tylko wtedy, gdy pacjentka potrzebuje jednocześnie antykoncepcji i nie uzyskała satysfakcjonującej poprawy po wcześniejszych terapiach miejscowych lub ogólnych antybiotykami.^{37 38}

Leczenie silnego krwawienia menstruacyjnego

Preparat Qlaira, który zawiera dienogest w zmiennych dawkach (2 mg i 3 mg) w połączeniu z estradiolem walerianianu, jest wskazany zarówno w antykoncepcji doustnej, jak i w leczeniu silnego krwawienia menstruacyjnego bez zmian patologicznych o charakterze organicznym u kobiet zamierzających stosować antykoncepcję doustną.³⁹

Podobnie jak w przypadku innych złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych, decyzja o przepisaniu produktu Qlaira powinna zostać podjęta na podstawie indywidualnej oceny czynników ryzyka u pacjentki, ze szczególnym uwzględnieniem ryzyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej.⁴⁰

Hormonalna terapia zastępcza

Dienogest w dawce 2 mg w połączeniu z estradiolem walerianianem w dawce 1 mg (preparaty Juvinelle i Velbienne mini) jest wskazany w hormonalnej terapii zastępczej (HTZ) w leczeniu objawów wywołanych niedoborem estrogenu u kobiet będących ponad 1 rok po menopauzie.^{41 42}

Należy zaznaczyć, że doświadczenie dotyczące leczenia preparatami zawierającymi dienogest w ramach HTZ u kobiet w wieku powyżej 65 lat jest ograniczone.^{43 44}

Porównanie składów preparatów z dienogestem

Na rynku dostępne są różne preparaty zawierające dienogest, które różnią się składem, dawkami oraz zastosowaniem terapeutycznym. W tabeli poniżej przedstawiono porównanie składów tych preparatów:

Indywidualizacja leczenia dienogestem

Przy zalecaniu pacjentkom stosowania preparatów zawierających dienogest należy uwzględnić kilka istotnych czynników, które pomogą w indywidualizacji terapii:

Ocena czynników ryzyka zakrzepowo-zatorowego

W przypadku złożonych preparatów antykoncepcyjnych zawierających dienogest i składnik estrogenowy, decyzja o ich zastosowaniu powinna być poprzedzona indywidualną oceną czynników ryzyka u pacjentki, ze szczególnym uwzględnieniem ryzyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej. Należy porównać ryzyko związane ze stosowaniem konkretnego preparatu z ryzykiem dla innych złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych.^{45 46 47}

Dopasowanie preparatu do potrzeb pacjentki

Wybór preparatu zawierającego dienogest powinien być ściśle dostosowany do potrzeb pacjentki:

• Dla pacjentek z endometriozą – preparaty zawierające dienogest w monoterapii (Aridya, Diemono, Dienogest Stragen, Endofemine, Endovelle, Probella, Symdieno, Tubanis, Zafrilla)^{48 49}
• Dla pacjentek potrzebujących antykoncepcji – preparaty zawierające dienogest w połączeniu z etynyloestradiolem (Aidee, Astha, Atywia, Atywia Daily, Dionelle, Dorin, Jeanine, Sibilla, Kelzy PR)^{50 51 52}
• Dla pacjentek z umiarkowanym trądzikiem i potrzebujących antykoncepcji – preparaty zawierające dienogest w połączeniu z etynyloestradiolem (Aidee, Astha, Atywia, Atywia Daily, Dionelle, Dorin, Jeanine, Sibilla)^{53 54}
• Dla pacjentek z silnym krwawieniem menstruacyjnym i potrzebujących antykoncepcji – preparat Qlaira⁵⁵
• Dla pacjentek po menopauzie potrzebujących hormonalnej terapii zastępczej – preparaty Juvinelle i Velbienne mini^{56 57}

Uwzględnienie ograniczeń terapeutycznych

Przy zalecaniu stosowania dienogestu w połączeniu z estradiolem walerianianem w ramach hormonalnej terapii zastępczej należy pamiętać, że doświadczenie dotyczące leczenia kobiet w wieku powyżej 65 lat jest ograniczone.^{58 59}