Wskazania do stosowania
Bupiwakaina

Wprowadzenie do bupiwakainy

Bupiwakaina jest amidowym lekiem miejscowo znieczulającym o długim czasie działania, stosowanym w różnych rodzajach znieczulenia i sytuacjach klinicznych. Jako substancja czynna występuje najczęściej w postaci bupiwakainy chlorowodorku (bezwodnego lub jednowodnego), w stężeniach 2,5 mg/ml lub 5 mg/ml, w zależności od wskazań i produktu leczniczego. Preparaty zawierające bupiwakainę są dostępne w formie roztworów do wstrzykiwań, które mogą być izobaryczne lub hiperbaryczne (z dodatkiem glukozy), a niektóre zawierają także adrenalinę.¹

Podstawowe wskazania do stosowania bupiwakainy

Bupiwakaina jest stosowana w różnych rodzajach znieczuleń w zależności od formy preparatu, stężenia i sposobu podania. Ogólne wskazania dla tej substancji obejmują:^{2 3}

• Znieczulenie nasiękowe
• Znieczulenie nerwów obwodowych
• Znieczulenie zewnątrzoponowe
• Znieczulenie podpajęczynówkowe (rdzeniowe)
• Leczenie ostrego bólu, w tym bólu porodowego

^{4 5}

Grupy wiekowe pacjentów

Wskazania do stosowania bupiwakainy różnią się w zależności od grupy wiekowej:⁶

• Dorośli i młodzież powyżej 12 lat – wszystkie rodzaje znieczuleń, w tym nasiękowe, obwodowe, zewnątrzoponowe i podpajęczynówkowe
• Dzieci od 1. roku życia do 12 lat – głównie w leczeniu ostrego bólu
• Niemowlęta od urodzenia – niektóre produkty (np. Marcaine Spinal 0,5% Heavy, Sanergy Heavy) są wskazane do znieczulenia podpajęczynówkowego u dzieci w każdym wieku

^{7 8 9}

Znieczulenie nasiękowe i obwodowe

Bupiwakaina jest wskazana do stosowania w znieczuleniu nasiękowym (infiltracyjnym) oraz znieczuleniu nerwów obwodowych, szczególnie gdy pożądany jest długi czas działania znieczulającego. W tych wskazaniach najczęściej stosowane są preparaty takie jak Bupivacaine Grindeks, Bupivacainum hydrochloricum WZF 0,5%, Bupivacaini Noridem czy Marcaine-Adrenaline 0,5%.^{10 11}

Preparat Marcaine-Adrenaline 0,5% zawierający dodatkowo adrenalinę (5 μg/ml) jest szczególnie przydatny w znieczuleniach nasiękowych i obwodowych, gdyż adrenalina poprzez zwężenie naczyń krwionośnych wydłuża czas działania bupiwakainy oraz zmniejsza ryzyko krwawienia śródoperacyjnego.¹²

Szczególne zalety w znieczuleniu nasiękowym

W znieczuleniu nasiękowym i obwodowym bupiwakaina jest szczególnie korzystna, gdy:¹³

• Potrzebny jest długi czas działania znieczulającego
• Istnieją przeciwwskazania do stosowania adrenaliny (wówczas stosuje się preparaty bez adrenaliny)
• Nie jest pożądana silna blokada motoryczna (ruchowa)
• W znieczuleniu pooperacyjnym

¹⁴

Znieczulenie zewnątrzoponowe

Bupiwakaina jest wskazana do stosowania w znieczuleniu zewnątrzoponowym przy różnych procedurach chirurgicznych oraz w leczeniu bólu, w tym bólu porodowego. W tym wskazaniu szczególnie przydatne są preparaty Bupivacaine Grindeks, Bupivacainum hydrochloricum WZF 0,5%, Bupivacaini Noridem oraz Marcaine-Adrenaline 0,5%.^{15 16}

Znieczulenie porodowe

Szczególnym wskazaniem do zastosowania bupiwakainy jest znieczulenie zewnątrzoponowe w czasie porodu. Bupiwakaina jest zalecana w tym wskazaniu ze względu na to, że zapewnia silniejszą blokadę czuciową niż ruchową, co umożliwia rodzącej kobiecie zachowanie zdolności ruchu przy jednoczesnym znacznym zmniejszeniu bólu.^{17 18}

Bupivacaine Grindeks jest szczególnie zalecany w znieczuleniu przy porodzie, gdy nie jest pożądana silna blokada motoryczna.¹⁹

Znieczulenie podpajęczynówkowe

Znieczulenie podpajęczynówkowe (rdzeniowe) jest jednym z głównych wskazań do stosowania bupiwakainy, szczególnie w formie preparatów hiperbarycznych (z dodatkiem glukozy) lub izobarycznych, przeznaczonych specjalnie do tego typu znieczulenia. Do tej grupy należą:

• Bupivacaine Spinal Grindeks
• Bupivacaine WZF Spinal 0,5% Heavy
• Marcaine Spinal 0,5% Heavy
• Pankaine Spinal Heavy
• Sanergy Heavy

^{20 21}

Rodzaje zabiegów w znieczuleniu podpajęczynówkowym

Bupiwakaina w znieczuleniu podpajęczynówkowym jest wskazana do zabiegów chirurgicznych w następujących obszarach:^{22 23}

1. Zabiegi w obrębie kończyn dolnych, w tym stawu biodrowego, trwające od 1,5 do 3 godzin
2. Zabiegi urologiczne trwające od 1,5 do 3 godzin
3. Zabiegi w obrębie jamy brzusznej, w tym cięcie cesarskie, trwające od 45 minut do 3 godzin (w zależności od preparatu)

^{24 25}

Charakterystyka działania w znieczuleniu podpajęczynówkowym

^{26 27}

Szczególne sytuacje kliniczne

Przypadki przeciwwskazań do adrenaliny

W przypadkach, gdy stosowanie adrenaliny jest przeciwwskazane, zalecane jest użycie preparatów bez adrenaliny, takich jak Bupivacaine Grindeks. Dotyczy to zwłaszcza pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego, nadciśnieniem tętniczym, tyreotoksykozą, cukrzycą lub przy znieczuleniu obszarów z ograniczonym ukrwieniem (np. palce, uszy).²⁸

Przewaga blokady czuciowej nad ruchową

Preparaty bupiwakainy są szczególnie zalecane w sytuacjach, gdy pożądana jest silniejsza blokada czuciowa niż blokada ruchowa. Ta charakterystyka substancji jest korzystna w:^{29 30}

• Leczeniu bólu porodowego
• Leczeniu ostrego bólu pooperacyjnego
• Sytuacjach wymagających zachowania pewnego stopnia motoryki

Dobór preparatu w zależności od wskazań

Wybór odpowiedniego preparatu bupiwakainy powinien opierać się na specyficznych wskazaniach i charakterystyce zabiegu:³¹

Preparaty do znieczulenia podpajęczynówkowego

Do znieczulenia podpajęczynówkowego należy stosować wyłącznie preparaty specjalnie do tego przeznaczone, takie jak:

• Bupivacaine Spinal Grindeks – roztwór izobaryczny, wskazany do znieczulenia podpajęczynówkowego trwającego 2-4 godziny
• Bupivacaine WZF Spinal 0,5% Heavy – roztwór hiperbaryczny (z glukozą), odpowiedni do zabiegów trwających 2-3 godziny (kończyny dolne) lub 45-60 minut (jama brzuszna)
• Marcaine Spinal 0,5% Heavy – roztwór hiperbaryczny do zabiegów urologicznych, w obrębie kończyn dolnych i jamy brzusznej
• Pankaine Spinal Heavy – roztwór hiperbaryczny, wskazany do zabiegów trwających 1,5-3 godziny
• Sanergy Heavy – roztwór hiperbaryczny, wskazany do zabiegów trwających 2-3 godziny (kończyny dolne, urologia) lub 45-60 minut (jama brzuszna)

^{32 33 34}

Preparaty z adrenaliną i bez adrenaliny

Gdy pożądane jest przedłużone działanie znieczulające i nie ma przeciwwskazań do stosowania adrenaliny, można zastosować Marcaine-Adrenaline 0,5%. W przypadku przeciwwskazań do stosowania adrenaliny, należy wybrać preparat bez adrenaliny, np. Bupivacaine Grindeks lub Bupivacainum hydrochloricum WZF 0,5%.^{35 36}

Czas trwania zabiegu

Dobór preparatu powinien uwzględniać przewidywany czas trwania zabiegu:³⁷

• Zabiegi krótsze (45-60 minut) w obrębie jamy brzusznej – preparaty hiperbaryczne (Bupivacaine WZF Spinal 0,5% Heavy, Sanergy Heavy)
• Zabiegi dłuższe (1,5-3 godziny) w obrębie kończyn dolnych i urologii – zarówno preparaty hiperbaryczne jak i izobaryczne
• Zabiegi bardzo długie (powyżej 3 godzin) – zwykle wymaga się uzupełniających metod znieczulenia

^{38 39}

Wnioski praktyczne

Bupiwakaina jako substancja czynna ma szerokie spektrum zastosowań w anestezjologii. Jej wybór powinien być podyktowany:⁴⁰

• Rodzajem planowanego zabiegu i techniki znieczulenia
• Przewidywanym czasem trwania procedury
• Potrzebą przewagi blokady czuciowej nad ruchową
• Obecnością przeciwwskazań do stosowania adrenaliny
• Wiekiem pacjenta i jego stanem klinicznym

⁴¹

Należy podkreślić, że bupiwakaina jest substancją o długim czasie działania znieczulającego, co czyni ją szczególnie przydatną w procedurach, gdzie zależy nam na przedłużonym działaniu przeciwbólowym. Jednocześnie, dzięki charakterystycznej dla bupiwakainy przewadze blokady czuciowej nad ruchową, substancja ta jest niezwykle przydatna w znieczuleniu porodowym oraz w terapii bólu pooperacyjnego.^{42 43}