Przeciwwskazania stosowania
Bupiwakaina

Przeciwwskazania stosowania bupiwakainy

Bupiwakaina, będąca miejscowym środkiem znieczulającym z grupy amidów, posiada szereg przeciwwskazań, które należy uwzględnić przed podjęciem decyzji o zastosowaniu tej substancji. Znajomość tych przeciwwskazań jest kluczowa dla bezpiecznego stosowania leków zawierających bupiwakainę i uniknięcia potencjalnie poważnych powikłań.¹

Nadwrażliwość i reakcje alergiczne

Podstawowym przeciwwskazaniem do stosowania bupiwakainy jest nadwrażliwość na substancję czynną lub na pozostałe składniki preparatu. Dotyczy to również nadwrażliwości na inne leki miejscowo znieczulające z grupy amidów, co występuje jako główne przeciwwskazanie we wszystkich preparatach zawierających bupiwakainę.^{1 2}

W przypadku preparatu Marcaine-Adrenaline 0,5%, należy również uwzględnić nadwrażliwość na metylo- i (lub) propyloparahydroksybenzoesan (metylo-/propyloparaben) lub jego metabolit, kwas paraaminobenzoesowy (PABA). Pacjenci z nadwrażliwością na estry miejscowych środków znieczulających lub ich metabolity powinni unikać stosowania leków zawierających bupiwakainę i parabeny. Dodatkowo u pacjentów stosujących ten preparat należy wziąć pod uwagę nadwrażliwość na pirosiarczan sodu.³

Przeciwwskazania związane ze stanem układu krążenia

Bupiwakaina jest przeciwwskazana u pacjentów we wstrząsie kardiogennym i hipowolemicznym. Stan ten jest wymieniony jako przeciwwskazanie zarówno dla bupiwakainy stosowanej do znieczulenia podpajęczynówkowego, jak i zewnątrzoponowego.^{1 2 4}

W przypadku preparatu Sanergy Heavy, jako przeciwwskazanie wymieniono dodatkowo niewydolność krążenia.⁴

Przeciwwskazania dotyczące techniki podania

Szczególnym przeciwwskazaniem dotyczącym techniki znieczulenia jest stosowanie bupiwakainy w odcinkowym znieczuleniu dożylnym (tzw. blokada Bier’a). Jest to bezwzględne przeciwwskazanie ze względu na ryzyko wystąpienia ostrej toksyczności układowej w przypadku nieumyślnego przedostania się leku do krwiobiegu.^{1 5 6 3}

W przypadku preparatu Marcaine-Adrenaline 0,5% dodatkowym przeciwwskazaniem jest podawanie roztworów bupiwakainy zawierających adrenalinę w obszarach zaopatrywanych przez tętnice końcowe (np. blokada prącia, blokada Obersta), gdyż może to powodować niedokrwienną martwicę tkanek.³

W przypadku preparatu Bupivacaini Noridem wymieniono również znieczulenie okołoszyjkowe w położnictwie jako przeciwwskazanie.⁵

Przeciwwskazania związane z układem nerwowym

Istotną grupę przeciwwskazań do stosowania bupiwakainy w znieczuleniu zewnątrzoponowym i podpajęczynówkowym stanowią ostre choroby ośrodkowego układu nerwowego, niezależnie od rodzaju stosowanego produktu znieczulającego. Obejmują one:

• zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych^{1 2}
• zapalenie istoty szarej rdzenia kręgowego^{1 2}
• krwawienie wewnątrzczaszkowe^{1 2}
• guzy mózgu i rdzenia kręgowego^{1 2}
• podostre zwyrodnienie rdzenia w przebiegu niedokrwistości złośliwej^{1 2}

^{7 8}

Przeciwwskazania związane ze zwężeniem kanału kręgowego i chorobami kręgosłupa

Bupiwakaina nie powinna być stosowana w znieczuleniu podpajęczynówkowym u pacjentów ze zwężeniem kanału rdzenia kręgowego oraz czynnymi chorobami kręgosłupa takimi jak:

• proces zapalny w obrębie kręgosłupa^{2 7}
• guzy kręgosłupa^{2 8}
• gruźlica kręgosłupa^{1 5}
• niedawne urazy kręgosłupa, np. złamania^{2 7}

W przypadku preparatu Sanergy Heavy wymienione jest jako przeciwwskazanie zapalenie stawów kręgosłupa.⁴

Przeciwwskazania związane z infekcjami

Posocznica (sepsa) wymieniana jest jako przeciwwskazanie do stosowania znieczulenia podpajęczynówkowego i zewnątrzoponowego z wykorzystaniem bupiwakainy.^{2 7 8 9 4}

Przeciwwskazane jest również wstrzykiwanie bupiwakainy w miejscach objętych stanem zapalnym lub infekcją, w tym:

• zakażenie ropne skóry w miejscu zamierzonego podania produktu lub w jego okolicy^{1 2 7}

^{5 4}

Przeciwwskazania związane z zaburzeniami krzepnięcia

Zaburzenia krzepnięcia lub aktualne leczenie lekami przeciwzakrzepowymi stanowią przeciwwskazanie do stosowania bupiwakainy w znieczuleniu zewnątrzoponowym i podpajęczynówkowym ze względu na zwiększone ryzyko krwawienia.^{1 2 7 5 8 9 4}

Tabela przeciwwskazań do stosowania bupiwakainy

Szczególne uwagi dotyczące przeciwwskazań

Różnice w przeciwwskazaniach między preparatami

Należy zwrócić uwagę, że zakres przeciwwskazań różni się w zależności od konkretnego preparatu zawierającego bupiwakainę oraz jego przeznaczenia:

• Preparaty do znieczulenia podpajęczynówkowego (Bupivacaine Spinal Grindeks, Bupivacaine WZF Spinal 0,5% Heavy, Marcaine Spinal 0,5% Heavy, Pankaine Spinal Heavy, Sanergy Heavy) mają szerszy zakres przeciwwskazań, obejmujący choroby układu nerwowego, kręgosłupa oraz zaburzenia krzepnięcia.²
• Preparaty do znieczulenia zewnątrzoponowego mają podobne przeciwwskazania jak preparaty do znieczulenia podpajęczynówkowego.¹
• Preparaty do znieczuleń przewodowych (np. Bupivacainum hydrochloricum WZF 0,5%) mają węższy zakres przeciwwskazań, obejmujący głównie nadwrażliwość oraz przeciwwskazanie do odcinkowego znieczulenia dożylnego.⁶

Przeciwwskazania a procedury medyczne

Należy pamiętać, że niektóre przeciwwskazania są związane z konkretną techniką znieczulenia, a nie z samą substancją czynną. Na przykład:

• Odcinkowe znieczulenie dożylne (blokada Bier’a) jest przeciwwskazaniem dla wszystkich preparatów bupiwakainy, niezależnie od ich przeznaczenia.^{1 5 6 3}
• Znieczulenie okołoszyjkowe w położnictwie jest przeciwwskazaniem specyficznym dla preparatu Bupivacaini Noridem.⁵

Dodatkowo, w przypadku preparatu Marcaine-Adrenaline 0,5% należy szczególnie uważać, by nie stosować tego leku w obszarach zaopatrywanych przez tętnice końcowe, takich jak przy blokadzie prącia czy blokadzie Obersta.³

Indywidualna ocena ryzyka

Przy podejmowaniu decyzji o zastosowaniu bupiwakainy zawsze należy dokonać indywidualnej oceny korzyści i ryzyka dla konkretnego pacjenta. Niektóre z wymienionych przeciwwskazań mogą mieć charakter względny, a decyzja o zastosowaniu leku powinna uwzględniać całościowy stan kliniczny pacjenta oraz dostępne alternatywy terapeutyczne.

Dla preparatu Marcaine-Adrenaline 0,5% w charakterystyce produktu leczniczego zaznaczono, że nie zidentyfikowano specyficznych przeciwwskazań dla dzieci i młodzieży, co sugeruje, że przeciwwskazania dla tej grupy wiekowej są takie same jak dla dorosłych.³