Dawkowanie i sposób podawania
Bupiwakaina

Bupiwakaina jest środkiem miejscowo znieczulającym, którego dawkowanie musi być precyzyjnie dostosowane do rodzaju znieczulenia, miejsca podania, wieku i stanu klinicznego pacjenta. Maksymalna dawka dobowa nie powinna przekraczać 400 mg, a w przypadku dawek powtarzanych zaleca się podawanie do 50 mg co 2 godziny. Dawkowanie u dorosłych zależy od techniki i obszaru znieczulenia, z podanymi wartościami stężeń od 1,25 mg/ml do 5 mg/ml oraz objętościami od kilku do kilkudziesięciu ml, co przekłada się na dawki od kilkunastu do 175 mg, z czasem działania od 1 do 8 godzin. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko toksyczności przy ciągłym wlewie lub powtarzanych bolusach, a także na możliwość miejscowego uszkodzenia nerwów. W znieczuleniu podpajęczynówkowym stosuje się specjalne preparaty, z dawkami od 7,5 do 20 mg i czasem działania 2-4 godziny, przy czym zakres blokady zależy od pozycji pacjenta i miejsca podania, a dawka nie powinna przekraczać 4 ml.

  1. Dawkowanie i sposób podawania bupiwakainy
    1. Zasady ogólne dawkowania
  2. Dawkowanie u dorosłych i młodzieży powyżej 12 lat
    1. Szczegółowe dawkowanie według rodzaju znieczulenia
    2. Dawkowanie przy znieczuleniu podpajęczynówkowym
  3. Dawkowanie u dzieci
    1. Dawkowanie u dzieci w wieku od 1 do 12 lat
    2. Dawkowanie przy znieczuleniu podpajęczynówkowym u dzieci
  4. Sposób podawania bupiwakainy
    1. Zasady bezpiecznego podawania
    2. Dawkowanie u szczególnych grup pacjentów
  5. Postępowanie w przypadku niepowodzenia znieczulenia
    1. Kolejne rozdziały

Dawkowanie i sposób podawania bupiwakainy

Bupiwakaina jest środkiem miejscowo znieczulającym, który wymaga precyzyjnego dawkowania zależnego od rodzaju znieczulenia, miejsca podania, wieku pacjenta oraz jego stanu klinicznego. Dawkowanie powinno być ustalane przez lekarza posiadającego odpowiednie doświadczenie oraz dokładne informacje na temat stanu zdrowia pacjenta.1

Zasady ogólne dawkowania

Należy zawsze stosować najniższą skuteczną dawkę bupiwakainy, powodującą efektywne znieczulenie. Maksymalna dawka dobowa nie powinna przekraczać 400 mg.2 W przypadku dawek powtarzanych można podawać do 50 mg bupiwakainy chlorowodorku w odstępach 2-godzinnych.3

Przy przedłużeniu znieczulenia poprzez ciągły wlew bądź przez powtarzane podawanie dużej dawki produktu leczniczego (bolus), należy rozważyć ryzyko toksycznego zwiększenia stężenia produktu leczniczego w osoczu lub miejscowego uszkodzenia nerwu.4 Podobnie, w przypadku stosowania przedłużonego znieczulenia poprzez wykorzystanie techniki znieczulenia ciągłego lub powtarzanych dawek należy rozważyć możliwość osiągnięcia toksycznego stężenia w osoczu lub wystąpienia miejscowego uszkodzenia nerwów.5

Dawkowanie u dorosłych i młodzieży powyżej 12 lat

Dawkowanie bupiwakainy u osób dorosłych jest zależne od rodzaju znieczulenia, techniki podania oraz obszaru, który ma podlegać znieczuleniu. Na ustalenie dawki wpływają również unaczynienie tkanek, liczba segmentów nerwowych do zablokowania oraz indywidualna tolerancja pacjenta.6

W przypadku znieczulenia większych nerwów, niezbędne jest podanie zwiększonego stężenia środka znieczulającego w celu pełniejszego znieczulenia wszystkich włókien nerwowych. Do znieczulenia mniejszych nerwów bądź uśmierzenia bólu (np. przy bólach porodowych), wystarczające będzie zastosowanie mniejszego stężenia.7

Szczegółowe dawkowanie według rodzaju znieczulenia

Poniżej przedstawione są zalecenia dotyczące dawkowania dla najczęściej stosowanych metod znieczulenia z użyciem bupiwakainy. Objętość podanego leku decyduje o wielkości obszaru objętego działaniem znieczulającym.8

Rodzaj znieczulenia Stężenie [mg/ml] Objętość [ml] Dawka [mg] Początek działania [min] Czas trwania znieczulenia [godz.]
ZNIECZULENIE DO ZABIEGU OPERACYJNEGO
Znieczulenie zewnątrzoponowe lędźwiowe – chirurgiczne 2,5 30-60 75-150 10-20 3-5
Znieczulenie zewnątrzoponowe lędźwiowe – do cięcia cesarskiego 5,0 15-30 75-150 15-30 2-3
Znieczulenie zewnątrzoponowe piersiowe – chirurgiczne 2,5 5-15 12,5-37,5 10-15 1,5-2
5,0 5-10 25-50 10-15 2-3
Znieczulenie zewnątrzoponowe ogonowe 2,5 20-30 50-75 20-30 1-2
5,0 20-30 100-150 15-30 2-3
Znieczulenie większych nerwów (np. splot ramienny, udowy, nerw kulszowy) 5,0 10-35 50-175 15-30 4-8
Znieczulenie regionalne (np. znieczulenie mniejszych nerwów, znieczulenie nasiękowe) 2,5 <60 <150 1-3 3-4
5,0 ≤30 ≤150 1-10 3-8
UŚMIERZENIE OSTREGO BÓLU
Znieczulenie zewnątrzoponowe lędźwiowe – powtarzane wstrzyknięcia (np. uśmierzenie bólu pooperacyjnego) 2,5 6-15 (w odstępach 30 min) 15-37,5 (w odstępach 30 min) 2-5 1-2
Znieczulenie zewnątrzoponowe lędźwiowe – ciągły wlew 2,5 5-7,5 ml/h 12,5-18,8 mg/h – –
Znieczulenie ciągłe podczas porodu 1,25 5-10 ml/h 6,25-12,5 mg/h – –
Znieczulenie zewnątrzoponowe piersiowe – ciągły wlew 2,5 4-7,5 ml/h 10-18,8 mg/h – –
Znieczulenie wewnątrzstawowe (np. po artroskopii kolana) 2,5 ≤40 ≤100 5-10 2-4 (po okresie wypłukania)
Znieczulenie regionalne (np. znieczulenie mniejszych nerwów i znieczulenie nasiękowe) 2,5 ≤60 ≤150 1-3 3-4

9

Dawkowanie przy znieczuleniu podpajęczynówkowym

W przypadku znieczulenia podpajęczynówkowego (rdzeniowego) stosuje się specjalne preparaty bupiwakainy, takie jak Bupivacaine Spinal czy Bupivacaine WZF Spinal. Dawkowanie zależy od poziomu znieczulenia, rodzaju zabiegu oraz czasu jego trwania. Należy pamiętać, że przy podaniu podpajęczynówkowym, zakres segmentów znieczulonych może być trudny do przewidzenia, zwłaszcza przy zastosowaniu roztworu izobarycznego.10

Wyższy poziom znieczulenia Miejsce wstrzyknięcia Pozycja pacjenta Dawka (ml/mg) Początek działania (min) Czas trwania działania (godz.) Wskazania
L1 L3/4/5 Leżąca 2-3 ml / 10-15 mg 5-8 2-3 Zabiegi chirurgiczne kończyn dolnych i krocza
Th10 L3/4/5 Leżąca 3-4 ml / 15-20 mg 5-8 3-4 Zabiegi chirurgiczne biodra i dolnej części podbrzusza

11

W przypadku Bupivacaine WZF Spinal 0,5% Heavy lub innych hiperbarycznych rozworów bupiwakainy (np. Sanergy Heavy), zalecane dawkowanie przy znieczuleniu podpajęczynówkowym jest następujące:1213

  • Do zabiegów chirurgicznych w obrębie kończyn dolnych i stawu biodrowego oraz w obrębie jamy brzusznej (także do cięcia cesarskiego): 2-4 ml (10-20 mg) bupiwakainy. Początek działania po 5-8 minutach, czas działania 2-3 godziny dla kończyn dolnych i stawu biodrowego oraz 45-60 minut dla jamy brzusznej.
  • Do zabiegów urologicznych: 1,5-3 ml (7,5-15 mg) bupiwakainy. Początek działania po 5-8 minutach, czas działania 2-3 godziny.

14

Należy podkreślić, że zakres znieczulenia po zastosowaniu bupiwakainy zależy od wielu czynników, takich jak objętość podanego leku, pozycja pacjenta podczas wykonywania znieczulenia oraz ułożenie pacjenta po podaniu leku.15

Na przykład, przy podaniu 3 ml roztworu do przestrzeni podpajęczynówkowej pomiędzy L3 i L4 można uzyskać różny poziom znieczulenia w zależności od pozycji pacjenta:16

  • Jeżeli podczas wykonywania znieczulenia pacjent będzie siedział – zostaną zablokowane wszystkie segmenty poniżej poziomu Th7-Th10.
  • Jeżeli produkt będzie podawany pacjentowi w pozycji leżącej na boku, a po wykonaniu wstrzyknięcia pacjent będzie położony na plecach – zostaną zablokowane wszystkie segmenty poniżej poziomu Th4-Th7.

Nie zaleca się podawania dawki większej niż 4 ml bupiwakainy w przypadku znieczulenia podpajęczynówkowego, gdyż nie przeprowadzono odpowiednich badań dotyczących bezpieczeństwa większych objętości.171819

Dawkowanie u dzieci

Dawkowanie u dzieci w wieku od 1 do 12 lat

Procedury znieczulenia regionalnego u dzieci powinny być przeprowadzane wyłącznie przez wykwalifikowanych klinicystów, dobrze znających tę grupę pacjentów oraz technikę przeprowadzania znieczulenia.2021

Przy dawkowaniu bupiwakainy u dzieci należy uwzględnić, że u dzieci z dużą masą ciała często konieczne jest zmniejszenie dawki, którą ustala się w oparciu o należną masę ciała.22

Poniższa tabela przedstawia zalecane dawkowanie bupiwakainy u dzieci w wieku od 1 do 12 lat:23

Rodzaj znieczulenia Stężenie [mg/ml] Objętość [ml/kg mc.] Dawka [mg/kg mc.] Początek działania [min] Czas trwania działania [godz.]
Zewnątrzoponowe krzyżowe 2,5 0,6-0,8 1,5-2 20-30 2-6
Zewnątrzoponowe lędźwiowe
Zewnątrzoponowe piersiowe

24

Należy pamiętać, że u dzieci dawkę całkowitą wyznacza się na podstawie rzeczywistej masy ciała, maksymalnie do 2 mg/kg masy ciała.2526

Jeżeli objętość produktu, którą należy podać dziecku (z wyliczenia), jest większa niż 20 ml, należy podać roztwór o stężeniu 0,20% zamiast 0,25% w wyliczonej objętości.27

Dawkowanie przy znieczuleniu podpajęczynówkowym u dzieci

W przypadku znieczulenia podpajęczynówkowego u dzieci, dawkowanie bupiwakainy jest zależne od masy ciała. Różnica pomiędzy dorosłymi a dziećmi objawia się względnie dużą objętością płynu mózgowo-rdzeniowego u noworodków i niemowląt. Z tego powodu, by uzyskać taki sam stopień blokady jak w przypadku dorosłych, niezbędne jest użycie względnie wyższej dawki produktu leczniczego na kilogram masy ciała dziecka.28

Masa ciała (kg) Dawka (mg/kg mc.)
< 5 kg 0,40-0,50 mg/kg mc.
5-15 kg 0,30-0,40 mg/kg mc.
15-40 kg 0,25-0,30 mg/kg mc.

<sup data-drug="Bupivacaine Spinal Grindeks" data-section="Dawkowanie i sposób podawania" title="Masa ciała (kg) – Dawka (mg/kg mc.) 29<sup data-drug="Bupivacaine WZF Spinal 0,5% Heavy" data-section="Dawkowanie i sposób podawania" title="Tabela: Zalecane dawkowanie u noworodków, niemowląt i dzieci – Masa ciała (kg) – Dawka (mg/kg mc.) 30<sup data-drug="Sanergy Heavy" data-section="Dawkowanie i sposób podawania" title="Zalecenia dawkowania u noworodków, niemowląt i dzieci – Masa ciała (kg): 31

Nie ustalono bezpieczeństwa stosowania i skuteczności bupiwakainy u dzieci poniżej 1. roku życia – dostępne dane są ograniczone.32

Sposób podawania bupiwakainy

Sposób podawania bupiwakainy jest zależny od rodzaju znieczulenia i rodzaju produktu leczniczego. Bupiwakaina może być podawana:3334

  • Nadtwardówkowo (zewnątrzoponowo) – w odcinku lędźwiowym, piersiowym lub krzyżowym
  • Podpajęczynówkowo (rdzeniowo) – dla produktów przeznaczonych do tego typu znieczulenia
  • Okołonerwowo – do znieczulenia dużych nerwów lub splotów nerwowych
  • Nasiękowe – do znieczulenia małych nerwów i tkanek
  • Dostawowo – do znieczulenia wewnątrzstawowego

Zasady bezpiecznego podawania

W celu uniknięcia przypadkowego donaczyniowego podania produktu, przed i w trakcie wstrzyknięcia zaleca się uważną aspirację.35 Główną dawkę należy wstrzykiwać powoli, z szybkością od 25 do 50 mg/min, przy zwiększaniu dawki trzeba uważnie obserwować funkcje życiowe pacjenta i utrzymywać kontakt słowny z pacjentem.36

Przy znieczuleniu zewnątrzoponowym zalecane jest podanie dawki próbnej w objętości od 3 do 5 ml roztworu bupiwakainy z adrenaliną.37 Niezamierzone podanie donaczyniowe może spowodować krótkotrwałe przyspieszenie akcji serca, natomiast przypadkowe podanie dooponowe – objawy znieczulenia rdzeniowego.38

W przypadku znieczulenia podpajęczynówkowego wstrzyknięcie należy wykonywać tylko po dokładnym zidentyfikowaniu przestrzeni podpajęczynówkowej poprzez nakłucie lędźwiowe (klarowny płyn mózgowo-rdzeniowy wypływa przez igłę rdzeniową lub jest widoczny podczas aspirowania).39 Zalecane miejsce wstrzyknięcia znajduje się poniżej poziomu L3.4041

W przypadku wystąpienia objawów toksyczności, należy natychmiast przerwać podawanie produktu.42

Dawkowanie u szczególnych grup pacjentów

U pacjentów w podeszłym wieku oraz u kobiet w zaawansowanej ciąży, dawkę produktu należy zmniejszyć.4344

Roztwór bupiwakainy jest często stosowany w znieczuleniu zewnątrzoponowym w połączeniu z odpowiednimi opioidami podawanymi w celu uśmierzenia bólu (w tym podczas porodu). Dawka całkowita wynosi ≤ 400 mg na dobę.45

W przypadku, gdy pacjent stosuje jednocześnie dodatkowe dawki bupiwakainy w innym celu, nie należy przekraczać limitu 150 mg pojedynczej dawki.46

Postępowanie w przypadku niepowodzenia znieczulenia

W przypadku niepowodzenia znieczulenia podpajęczynówkowego, nową próbę wykonania znieczulenia należy podejmować dokonując wkłucia na innym poziomie kręgosłupa i używając mniejszej objętości produktu.4748

Jedną z przyczyn braku efektu znieczulającego może być zła dystrybucja produktu w przestrzeni podpajęczynówkowej (może ona ulec poprawie przy zmianie pozycji pacjenta).4950

Jeżeli uzyskany poziom znieczulenia wydaje się niewystarczający, zmiana pozycji pacjenta dokonana w ciągu dwudziestu minut od podania wstrzyknięcia może poprawić dystrybucję środka miejscowo znieczulającego w przestrzeni podpajęczynówkowej, np. pozycja Trendelenburga lub pochylenie w prawo/lewo.51

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl