Działania niepożądane
Brzoza

Działania niepożądane substancji brzoza

Brzoza (łac. Betula sp.) stanowi składnik wielu produktów leczniczych, głównie w formie wyciągów z liści, soków lub alergoidów pyłku. Jako substancja aktywna, brzoza może powodować szereg działań niepożądanych, których znajomość jest kluczowa dla prawidłowego leczenia i monitorowania stanu pacjentów. Działania niepożądane różnią się w zależności od postaci farmaceutycznej, drogi podania oraz indywidualnej wrażliwości pacjenta.^{1 2 3 4}

Reakcje alergiczne

Jednym z najczęstszych typów działań niepożądanych związanych z brzozą są reakcje alergiczne. Brzoza jest znanym alergenem, szczególnie w formie pyłku, który może wywołać reakcje zarówno miejscowe jak i ogólnoustrojowe. W preparatach zawierających alergeny brzozy, takich jak Perosall D czy Pollinex Tree, stosowanych w immunoterapii alergenowej, reakcje te mogą wystąpić jako efekt zamierzony początkowo, a następnie być stopniowo redukowane w miarę trwania terapii.^{5 6}

W przypadku preparatów ziołowych zawierających ekstrakt z liści brzozy, takich jak Nefrobonisol czy Urosan fix, również mogą występować reakcje nadwrażliwości, choć z mniejszą częstotliwością. Objawy mogą obejmować wysypkę skórną o różnym nasileniu, a w przypadku wystąpienia takich reakcji należy natychmiast przerwać stosowanie preparatu.^{7 8}

Zaburzenia układu oddechowego

Stosowanie produktów zawierających alergeny brzozy może prowadzić do nasilenia objawów ze strony układu oddechowego, szczególnie u pacjentów z istniejącymi chorobami tego układu. W trakcie immunoterapii alergenowej (Perosall D, Pollinex Tree) mogą wystąpić takie objawy jak nasilony nieżyt nosa, kichanie, kaszel czy skurcz oskrzeli.^{9 10}

W cięższych przypadkach, szczególnie przy stosowaniu preparatów do immunoterapii swoistej, może dojść do nasilonego świszczącego oddechu lub duszności, które wymagają natychmiastowej interwencji medycznej.¹¹

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

Preparaty zawierające brzozę, szczególnie w formie wyciągów z liści, mogą powodować zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego. Objawy te występują najczęściej przy doustnym stosowaniu preparatów ziołowych zawierających wyciągi z brzozy, takich jak Urosan fix.¹²

Podobne objawy mogą również wystąpić po stosowaniu preparatów do immunoterapii podjęzykowej, takich jak Perosall D, gdzie mogą pojawić się bóle brzucha czy biegunka.¹³

U osób nadwrażliwych na związki goryczowe zawarte w niektórych preparatach z brzozą mogą wystąpić dodatkowe dolegliwości żołądkowe związane z nadkwaśnością.¹⁴

Zaburzenia oka

W trakcie immunoterapii alergenowej preparatami zawierającymi brzozę (jak Perosall D) może dojść do nasilenia objawów alergicznych ze strony oczu, w tym nasilenia nieżytu spojówek.^{15 16}

Reakcje miejscowe i ogólnoustrojowe przy immunoterapii

W przypadku immunoterapii iniekcyjnej (Pollinex Tree) mogą wystąpić miejscowe reakcje w miejscu wstrzyknięcia, takie jak zaczerwienienie, obrzęk, świąd czy stwardnienie podskórne.¹⁷

Przy immunoterapii podjęzykowej (Perosall D) mogą występować objawy miejscowe w jamie ustnej i gardle, takie jak świąd w gardle, pieczenie w jamie ustnej czy obrzęk warg.¹⁸

W rzadkich przypadkach immunoterapia może prowadzić do poważnych reakcji ogólnoustrojowych, włącznie z wstrząsem anafilaktycznym, który jest stanem zagrożenia życia.¹⁹

Reakcje późne

Immunoterapia zawierająca alergeny brzozy może w rzadkich przypadkach prowadzić do wystąpienia późnych reakcji, takich jak objawy choroby posurowiczej. Objawy te mogą obejmować gorączkę, bóle stawów, pokrzywkę i obrzęk węzłów chłonnych, pojawiające się po kilku dniach od podania preparatu.²⁰

Inne działania niepożądane

Po zastosowaniu preparatów zawierających brzozę może wystąpić uczucie zmęczenia, szczególnie po iniekcjach stosowanych w immunoterapii swoistej.²¹

U pacjentów z egzemą atopową może dojść do jej nasilenia podczas immunoterapii alergenowej.²²

Tabela działań niepożądanych związanych z brzozą

Postępowanie w przypadku wystąpienia działań niepożądanych

W przypadku wystąpienia działań niepożądanych związanych ze stosowaniem preparatów zawierających brzozę, należy podjąć odpowiednie działania zależne od rodzaju i nasilenia objawów:^{23 24}

• W przypadku reakcji alergicznych w postaci wysypki po zastosowaniu preparatów ziołowych, należy natychmiast przerwać stosowanie produktu²⁵
• W przypadku reakcji miejscowych po immunoterapii podjęzykowej, które są najczęściej krótkotrwałe i ustępują samoistnie, zaleca się obserwację pacjenta²⁶
• W przypadku poważnych reakcji ogólnoustrojowych, szczególnie po immunoterapii iniekcyjnej, wymagana jest natychmiastowa interwencja medyczna, a w przypadku wstrząsu anafilaktycznego – leczenie ratunkowe²⁷

Monitorowanie działań niepożądanych

Istotną kwestią w kontekście bezpieczeństwa farmakoterapii z wykorzystaniem preparatów zawierających brzozę jest monitorowanie i zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu, zgłaszanie działań niepożądanych umożliwia nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu.^{28 29 30 31}

Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.³²