Właściwości farmakodynamiczne
Zarixa 2,5 mg

Właściwości farmakodynamiczne rywaroksabanu

Rywaroksaban, substancja czynna leku Zarixa 2,5 mg, należy do grupy farmakoterapeutycznej bezpośrednich inhibitorów czynnika Xa (kod ATC: B01AF01). Ten doustny antykoagulant charakteryzuje się wysoko wybiórczym mechanizmem działania, który wpływa na kaskadę krzepnięcia poprzez specyficzne hamowanie aktywności czynnika Xa. ¹

Mechanizm działania

Rywaroksaban działa poprzez selektywne i bezpośrednie hamowanie czynnika Xa, kluczowego elementu kaskady krzepnięcia. Poprzez taki mechanizm działania, przerywa zarówno wewnątrzpochodną, jak i zewnątrzpochodną drogę kaskady krzepnięcia krwi. W konsekwencji, hamuje on dwa istotne procesy: wytwarzanie trombiny oraz powstawanie zakrzepu. Warto podkreślić, że rywaroksaban nie hamuje bezpośrednio trombiny (aktywowanego czynnika II) oraz nie wykazano jego wpływu na płytki krwi. ²

Zależność działania od dawki

Badania u ludzi wykazały, że hamowanie aktywności czynnika Xa przez rywaroksaban ma charakter ściśle zależny od zastosowanej dawki. Ta zależność od dawki obserwowana jest również w przypadku wpływu na czas protrombinowy (PT). Podczas oznaczeń przeprowadzonych z użyciem odczynnika Neoplastin stwierdzono wysoką korelację między stężeniem rywaroksabanu w osoczu krwi a wartościami PT, gdzie współczynnik korelacji r wynosi 0,98. ³

Monitorowanie parametrów koagulologicznych

Należy podkreślić, że wyniki pomiarów czasu protrombinowego mogą różnić się w zależności od zastosowanego odczynnika. Istotne jest, aby wartości PT podawać w sekundach, ponieważ współczynnik INR (Międzynarodowy Współczynnik Znormalizowany) został skalibrowany i zwalidowany wyłącznie dla antykoagulantów z grupy kumaryn i nie powinien być stosowany do oceny działania innych leków przeciwzakrzepowych, w tym rywaroksabanu. ⁴

W przypadku stosowania rywaroksabanu obserwuje się również wydłużenie czasu częściowej tromboplastyny po aktywacji (APTT) oraz wartości testu HepTest, które również wykazują zależność od dawki. Jednakże parametry te nie są zalecane do rutynowej oceny działania farmakodynamicznego rywaroksabanu. W codziennej praktyce klinicznej nie ma potrzeby monitorowania parametrów układu krzepnięcia podczas standardowego leczenia rywaroksabanem. W sytuacjach, gdy istnieje kliniczna potrzeba określenia stężenia leku, można je zmierzyć za pomocą skalibrowanego ilościowego testu anty-Xa. ⁵

Odwracanie działania przeciwkrzepliwego

W ramach badań farmakologicznych oceniano możliwość odwracania działania farmakodynamicznego rywaroksabanu. Przeprowadzono badanie kliniczne z udziałem zdrowych osób dorosłych (n=22), w którym oceniano skuteczność jednokrotnych dawek (50 j.m./kg) dwóch różnych rodzajów koncentratów czynników zespołu protrombiny (PCC):

• Trójczynnikowy PCC (zawierający czynniki II, IX i X) – skracał średnie wartości PT (oznaczone z użyciem odczynnika Neoplastin) o około 1,0 sekundę w ciągu 30 minut od podania. ⁶
• Czteroczynnikowy PCC (zawierający czynniki II, VII, IX i X) – powodował skrócenie PT o około 3,5 sekundy w tym samym czasie, wykazując większą skuteczność w normalizacji czasu protrombinowego. ⁷

Interesujące jest, że pomimo mniejszego wpływu na PT, trójczynnikowy PCC wykazywał silniejsze i szybsze działanie w zakresie odwracania zmian w endogennym wytwarzaniu trombiny w porównaniu do czteroczynnikowego PCC. Informacja ta może mieć znaczenie kliniczne w sytuacjach wymagających szybkiego odwrócenia działania przeciwkrzepliwego rywaroksabanu. ⁸

Charakterystyka produktu Zarixa

Lek Zarixa 2,5 mg występuje w postaci kapsułek twardych. Każda kapsułka zawiera 2,5 mg rywaroksabanu jako substancji czynnej. Kapsułki mają rozmiar „3″ (wymiary: 15,9×5,8 mm), biały korpus i białe wieczko z czarnym nadrukiem „2,5” na korpusie. Wewnątrz kapsułki znajduje się biały lub prawie biały proszek. ⁹