Właściwości farmakodynamiczne leku Vizilatan

Vizilatan zawiera jako substancję czynną latanoprost w stężeniu 50 mikrogramów/ml. Jest to analog prostaglandyny F2α należący do grupy farmakoterapeutycznej leków okulistycznych, przeciwjaskrowych i zwężających źrenicę (kod ATC: S01EE01). Każda kropla zawiera około 1,5 mikrograma latanoprostu, który działa jako selektywny agonista receptorów prostanoidowych FP.¹

Mechanizm działania

Latanoprost obniża ciśnienie wewnątrzgałkowe (IOP) poprzez zwiększenie odpływu cieczy wodnistej. Efekt hipotensyjny rozpoczyna się po około 3-4 godzinach od podania, osiągając maksimum po 8-12 godzinach. Istotne jest, że obniżone ciśnienie wewnątrzgałkowe utrzymuje się przez co najmniej 24 godziny, co pozwala na stosowanie leku w dogodnym schemacie raz na dobę.²

Efekty farmakodynamiczne

Badania kliniczne potwierdziły skuteczność latanoprostu zarówno w monoterapii, jak i w leczeniu skojarzonym. Szczególnie istotne są wyniki badań potwierdzające efektywność latanoprostu w połączeniu z:

• antagonistami receptorów beta-adrenergicznych (tymolol) – wykazano skuteczność takiego połączenia w dłuższych badaniach³
• agonistami receptorów adrenergicznych (dipiwefryna) – krótkoterminowe badania (1-2 tygodnie) sugerują działanie addytywne⁴
• doustnymi inhibitorami anhydrazy węglanowej (acetazolamid) – obserwowano działanie addytywne⁵
• agonistami cholinergicznymi (pilokarpina) – wykazano przynajmniej częściowo addytywne działanie⁶

Warto podkreślić, że latanoprost nie wywiera znaczącego wpływu na produkcję cieczy wodnistej ani na barierę krew-ciecz wodnista, co odróżnia go od niektórych innych leków przeciwjaskrowych.⁷

Wpływ na krążenie wewnątrzgałkowe

Badania na modelach zwierzęcych (małpy) wykazały, że latanoprost stosowany w dawkach terapeutycznych nie wywiera istotnego wpływu na wewnątrzgałkowe krążenie krwi. Możliwe jest jednak wystąpienie łagodnego do umiarkowanego przekrwienia nadtwardówki podczas miejscowego stosowania preparatu.⁸

Ponadto, długotrwała terapia latanoprostem u małp po pozatorebkowym usunięciu soczewki nie wpływała na naczynia krwionośne siatkówki, co potwierdzono badaniami angiografii fluoresceinowej.⁹ W krótkotrwałym leczeniu pacjentów z pseudofakią latanoprost nie powodował przecieku fluoresceiny do tylnego odcinka oka, co dodatkowo potwierdza jego korzystny profil bezpieczeństwa w odniesieniu do struktur wewnątrzgałkowych.¹⁰

Wpływ ogólnoustrojowy

Istotnym aspektem bezpieczeństwa stosowania latanoprostu jest brak istotnego wpływu na układ sercowo-naczyniowy oraz oddechowy przy stosowaniu dawek terapeutycznych.¹¹ Jest to szczególnie ważne w kontekście leczenia pacjentów z chorobami współistniejącymi, u których bezpieczeństwo kardiologiczne i pulmonologiczne stanowi istotny czynnik przy wyborze terapii przeciwjaskrowej.

Skuteczność u dzieci i młodzieży

Skuteczność latanoprostu w populacji pediatrycznej (w wieku do 18 lat) została potwierdzona w 12-tygodniowym badaniu klinicznym z podwójnie ślepą próbą, porównującym latanoprost z tymololem. Badanie objęło 107 pacjentów z nadciśnieniem wewnątrzgałkowym oraz jaskrą wieku dziecięcego.¹² Kwalifikowano do niego noworodki urodzone po co najmniej 36 tygodniu ciąży.

Schemat dawkowania w grupach badanych przedstawiał się następująco:

• Latanoprost 50 mikrogramów/ml – podawany raz na dobę¹³
• Tymolol 0,5% (lub opcjonalnie 0,25% dla pacjentów poniżej 3 lat) – podawany dwa razy na dobę¹⁴

Pierwszorzędowym punktem końcowym badania było obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego po 12 tygodniach leczenia w porównaniu z wartością wyjściową. Średnie obniżenie IOP było zbliżone w obu grupach terapeutycznych i dotyczyło wszystkich badanych grup wiekowych:

• Od 0 do <3 lat¹⁵
• Od 3 do <12 lat¹⁶
• Od 12 do 18 lat¹⁷

Należy jednak zaznaczyć, że dane dla grupy wiekowej 0 do <3 lat oparto jedynie na 13 pacjentach leczonych latanoprostem, a dla podgrupy od 0 do <1 roku życia (4 dzieci) nie wykazano istotnej skuteczności.¹⁸ Brakuje również danych na temat stosowania u noworodków przedwcześnie urodzonych (przed 36 tygodniem ciąży).¹⁹

Efektywność obniżenia ciśnienia wewnątrzgałkowego była zbliżona w grupach leczonych latanoprostem i tymololem u pacjentów z jaskrą pierwotną wrodzoną (PCG).²⁰ Podobne wyniki uzyskano również w innych podgrupach pacjentów, takich jak młodzieńcza jaskra otwartego kąta przesączania czy jaskra w bezsoczewkowości.²¹

Hipotensyjny efekt wewnątrzgałkowy latanoprostu zaobserwowano już po pierwszym tygodniu leczenia i utrzymywał się przez cały 12-tygodniowy okres badania, co odpowiada obserwacjom u osób dorosłych.²²

Wyniki badania pediatrycznego – obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego

Wyniki w podgrupach rozpoznania klinicznego

SE: błąd standardowy średniej

Dane oszacowano na podstawie modelu analizy kowariancji (ang. analysis of covariance, ANCOVA).²³