Właściwości farmakodynamiczne
Vendal retard 200 mg

Właściwości farmakodynamiczne leku Vendal retard

Vendal retard zawiera jako substancję czynną morfiny chlorowodorek (Morphini hydrochloridum) w tabletkach powlekanych o przedłużonym uwalnianiu. Lek ten należy do grupy farmakoterapeutycznej naturalnych alkaloidów opium, oznaczonej kodem ATC: N02AA01.¹

Mechanizm działania na poziomie receptorowym

Morfina wykazuje działanie agonistyczne na receptory opioidowe zlokalizowane w ośrodkowym układzie nerwowym. Jej aktywność biologiczna opiera się głównie na oddziaływaniu z receptorami μ (mi), a w mniejszym stopniu z receptorami κ (kappa). Ta selektywność receptorowa determinuje spektrum farmakologiczne leku.²

Działanie za pośrednictwem receptorów opioidowych

Szczegółowy mechanizm działania morfiny obejmuje:

• Działanie poprzez receptory μ – odpowiedzialne za znieczulenie nadkręgowe, depresję oddechową oraz euforię³
• Działanie poprzez receptory κ – odpowiedzialne za znieczulenie kręgowe, zwężenie źrenic (miozę) oraz uspokojenie polekowe⁴

Działanie na układ nerwowy obwodowy

Morfina oddziałuje bezpośrednio na sploty nerwowe zlokalizowane w ścianach jelit, co prowadzi do zahamowania perystaltyki i w konsekwencji do wystąpienia zaparć. Jest to efekt obwodowy, niezależny od centralnego działania przeciwbólowego.⁵

Wpływ na ośrodkowy układ nerwowy

Poza działaniem przeciwbólowym, morfina wywołuje szereg innych efektów na ośrodkowy układ nerwowy, w tym:

• Nudności i wymioty – będące wynikiem bezpośredniego działania na ośrodek wymiotny⁶
• Uwalnianie hormonu antydiuretycznego (ADH) – wpływającego na gospodarkę wodno-elektrolitową organizmu⁷
• Depresję oddechową – szczególnie istotną u pacjentów z obniżoną zdolnością wentylacyjną⁸

Uwarunkowania efektywności terapeutycznej

Skuteczność działania przeciwbólowego morfiny jest uzależniona od wielu czynników fizjologicznych. U pacjentów w podeszłym wieku obserwuje się nasilenie działania przeciwbólowego morfiny, co wymaga uwzględnienia w doborze dawkowania.⁹

Szczególne grupy pacjentów

Należy zachować szczególną ostrożność przy stosowaniu morfiny u pacjentów z określonymi schorzeniami:

• Pacjenci z chorobami płuc – ze względu na ryzyko niewydolności oddechowej spowodowanej depresyjnym działaniem na ośrodek oddechowy¹⁰
• Pacjenci z zapaleniem mózgu – u których działanie morfiny może być znacząco nasilone, co wymaga modyfikacji dawkowania¹¹
• Pacjenci przyjmujący inne leki o działaniu depresyjnym na OUN – ze względu na ryzyko addytywnego efektu hamującego na funkcję oddechową¹²

Dostępne dawki i postaci farmaceutyczne

Vendal retard jest dostępny w postaci tabletek powlekanych o przedłużonym uwalnianiu, w pięciu różnych dawkach: 10 mg, 30 mg, 60 mg, 100 mg oraz 200 mg morfiny chlorowodorku. Tabletki różnią się wyglądem zewnętrznym, co ułatwia ich identyfikację:¹³

Należy zaznaczyć, że wartość terapeutyczna i właściwości farmakodynamiczne morfiny jako silnego opioidu są szczególnie istotne w leczeniu bólu o nasileniu od umiarkowanego do silnego, zwłaszcza w przypadku bólu przewlekłego, gdy formulacja o przedłużonym uwalnianiu zapewnia długotrwałą kontrolę dolegliwości bólowych.¹⁴