Wprowadzenie do właściwości farmakodynamicznych

Kwas traneksamowy to substancja czynna o istotnych właściwościach przeciwkrwotocznych. Należy do grupy farmakoterapeutycznej leków przeciwkrwotocznych, a dokładniej do podgrupy leków przeciwfibrynolitycznych, aminokwasów (kod ATC: B02A A02). Produkt leczniczy Tranexamic acid Baxter, dostępny w stężeniu 100 mg/ml w postaci klarownego, bezbarwnego roztworu do wstrzykiwań lub infuzji, wykazuje specyficzne działanie hamujące na układ fibrynolizy.¹

Mechanizm działania

Podstawowy mechanizm działania kwasu traneksamowego polega na hamowaniu fibrynolitycznej aktywności plazminy. Substancja ta wykazuje zdolność do tworzenia kompleksu z plazminogenem, przy czym kwas traneksamowy pozostaje związany z plazminogenem podczas jego przekształcenia w aktywną postać – plazminę. Kluczową konsekwencją tego procesu jest to, że kompleks kwasu traneksamowego z plazminą wykazuje słabsze działanie na aktywność fibryny niż sama wolna plazmina. Dzięki temu mechanizmowi kwas traneksamowy skutecznie ogranicza proces fibrynolizy i związaną z nim utratę krwi.²

Warto zaznaczyć, że badania przeprowadzone w warunkach in vitro wykazały dodatkowe działanie kwasu traneksamowego – w dużych dawkach substancja ta zmniejsza aktywność układu dopełniacza, co może stanowić dodatkowy mechanizm jego działania przeciwkrwotocznego.³

Właściwości farmakodynamiczne u dzieci i młodzieży

Właściwości farmakodynamiczne kwasu traneksamowego zostały również przebadane w populacji pediatrycznej, szczególnie u dzieci powyżej 1. roku życia poddawanych zabiegom kardiochirurgicznym. Przegląd piśmiennictwa obejmujący 12 badań klinicznych, w których uczestniczyło łącznie 1073 dzieci (w tym 631 otrzymujących kwas traneksamowy), dostarczył istotnych danych na temat skuteczności leku w tej grupie wiekowej.⁴

Badania wykazały, że populacja pediatryczna była zróżnicowana pod względem wieku, rodzaju zabiegu oraz zastosowanego schematu dawkowania. Jednak pomimo tej heterogenności, wyniki badań jednoznacznie wskazują na korzystne właściwości farmakodynamiczne kwasu traneksamowego w populacji pediatrycznej, objawiające się:

• Mniejszą utratą krwi podczas zabiegów kardiochirurgicznych w krążeniu pozaustrojowym (CPB)
• Zmniejszonym zapotrzebowaniem na produkty krwiopochodne u dzieci i młodzieży poddawanych tym zabiegom

Szczególnie wyraźne korzyści obserwowano u pacjentów z sinicą lub u pacjentów poddawanych wielokrotnym zabiegom kardiochirurgicznym, u których ryzyko krwawienia jest szczególnie wysokie.⁵

Schemat dawkowania u dzieci

Na podstawie przeprowadzonych badań klinicznych ustalono, że najbardziej optymalnym schematem dawkowania kwasu traneksamowego u dzieci podczas zabiegów kardiochirurgicznych jest następujący protokół:⁶

1. Pierwszy wlew w bolusie w dawce 10 mg/kg masy ciała – podawany po wprowadzeniu pacjenta do znieczulenia, a przed nacięciem skóry⁷
2. Wlew ciągły w dawce 10 mg/kg masy ciała na godzinę lub wstrzyknięcie do pompy krążenia pozaustrojowego w dawce dostosowanej do zastosowanej procedury pompy – dawkowanie może być przeprowadzone zarówno zgodnie z masą ciała pacjenta (10 mg/kg masy ciała na godzinę), jak i zgodnie z objętością pompy⁸
3. Ostatnie wstrzyknięcie w dawce 10 mg/kg masy ciała – podawane na zakończenie krążenia pozaustrojowego⁹

Należy podkreślić, że mimo iż badania były przeprowadzone na stosunkowo niewielkiej grupie pacjentów pediatrycznych, dostępne dane sugerują wyższość wlewu ciągłego kwasu traneksamowego nad innymi metodami podawania. Taki sposób aplikacji zapewnia utrzymanie terapeutycznego stężenia leku w osoczu przez cały czas trwania zabiegu chirurgicznego, co przekłada się na optymalny efekt przeciwkrwotoczny.¹⁰

Ograniczenia danych farmakodynamicznych u dzieci

Warto zaznaczyć istotne ograniczenie dostępnych danych farmakodynamicznych w populacji pediatrycznej. Nie przeprowadzono jak dotąd specyficznych badań oceniających zależność dawka-skutek dla kwasu traneksamowego u dzieci, ani też dedykowanych badań farmakokinetycznych w tej grupie wiekowej. Fakt ten wskazuje na potrzebę dalszych, bardziej szczegółowych badań w populacji pediatrycznej w celu optymalizacji stosowania kwasu traneksamowego u dzieci i młodzieży.¹¹

Charakterystyka produktu leczniczego

Produkt Tranexamic acid Baxter (100 mg/ml) to roztwór do wstrzykiwań lub do infuzji zawierający kwas traneksamowy jako substancję czynną. Jest to klarowny, bezbarwny roztwór bez widocznych cząstek stałych, o pH ustalonym w zakresie od 6,5 do 8,0. Produkt dostępny jest w fiolkach o pojemności 5 ml (zawierających 500 mg kwasu traneksamowego) oraz 10 ml (zawierających 1000 mg kwasu traneksamowego).¹²