Działania niepożądane
Theospirex 20 mg/ml

Lek Theospirex (20 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań i infuzji dożylnych) zawierający teofilinę wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które mogą dotyczyć wielu układów i narządów. Najczęściej obserwowane są objawy ze strony ośrodkowego układu nerwowego (pobudzenie, bóle głowy, drgawki), układu sercowo-naczyniowego (zaburzenia rytmu serca, napadowa tachykardia, hipotensja), przewodu pokarmowego (nudności, wymioty, krwawe wymioty, nasilenie refluksu) oraz układu moczowego (diureza, białkomocz, erytrocyturia, zespół SIADH). Działania niepożądane występują z różną częstością, od bardzo często (≥1/10) do niezbyt często (≥1/1 000 do ≤1/100), a ich nasilenie jest ściśle związane ze stężeniem teofiliny w osoczu, zwłaszcza powyżej 20 mg/l, z istotnym wzrostem ryzyka toksyczności przy stężeniach >25 mg/l. Wśród poważnych powikłań wymienia się drgawki, komorowe zaburzenia rytmu serca, nagły spadek ciśnienia tętniczego oraz krwawienia z przewodu pokarmowego, które stanowią bezpośrednie zagrożenie życia.

Pobierz ChPL PDF Theospirex – Roztwór do wstrzykiwań i infuzji – 20 mg/ml
  1. Działania niepożądane leku Theospirex
    1. Objawy toksyczności teofiliny
    2. Szczegółowa charakterystyka działań niepożądanych
    3. Niebezpieczeństwa związane z poszczególnymi układami
    4. Zaburzenia neurologiczne i psychiczne
    5. Powikłania kardiologiczne
    6. Powikłania ze strony przewodu pokarmowego
    7. Zaburzenia czynności nerek
    8. Zaburzenia metaboliczne
    9. Reakcje nadwrażliwości
    10. Podsumowanie ryzyka
    11. Kolejne rozdziały
Wskazania
  1. astma oskrzelowa
  2. przewlekła obturacyjna choroba płuc
  3. stan astmatyczny
Substancja czynna
  1. teofilina
Kategoria leku
  1. ksantyny
  2. leki rozszerzające oskrzela

Działania niepożądane leku Theospirex

Podczas stosowania leku Theospirex (20 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań i infuzji dożylnych), zawierającego jako substancję czynną teofilinę, mogą wystąpić liczne działania niepożądane o różnym nasileniu i częstotliwości występowania. Poniżej przedstawiono szczegółową charakterystykę profilu bezpieczeństwa tego produktu leczniczego.1

Objawy toksyczności teofiliny

Warto podkreślić, że działania niepożądane mogą być bardziej nasilone u pacjentów z nadwrażliwością na teofilinę lub w przypadku przedawkowania, gdy stężenie teofiliny w osoczu przekracza 20 mg/l. Szczególnie niebezpieczna sytuacja występuje przy stężeniach przekraczających 25 mg/l, kiedy mogą pojawić się objawy działania toksycznego o znacznym nasileniu.2

Do najpoważniejszych objawów toksyczności teofiliny należą:3

Szczegółowa charakterystyka działań niepożądanych

Poniżej przedstawiono tabelaryczny wykaz działań niepożądanych związanych ze stosowaniem leku Theospirex, uwzględniający klasyfikację układów i narządów, częstość występowania oraz szczegółowy opis objawów.

Układ/narząd Częstość występowania Działania niepożądane Opis
Zaburzenia układu immunologicznego Niezbyt często
(≥1/1 000 do ≤1/100)		 Reakcje nadwrażliwości, pokrzywka, uogólniony świąd, obrzęk naczynioruchowy Reakcje alergiczne mogące manifestować się jako zmiany skórne (pokrzywka, świąd) lub potencjalnie zagrażający życiu obrzęk naczynioruchowy
Zaburzenia układu nerwowego i zaburzenia psychiczne Bardzo często
(≥1/10)		 Pobudzenie ośrodkowego układu nerwowego, bóle głowy, drażliwość, niepokój, bezsenność, zawroty głowy, wzmożenie odruchów, drżenie kończyn i napady drgawek Spektrum objawów neurologicznych i psychicznych od łagodnych (bezsenność, drażliwość) do ciężkich (napady drgawkowe), będących wynikiem stymulującego działania teofiliny na OUN
Zaburzenia serca Bardzo często
(≥1/10)		 Zaburzenia rytmu serca, napadowa tachykardia, skurcze dodatkowe i arytmia komorowa, kołatanie serca Szeroki zakres zaburzeń kardiologicznych, od subiektywnego odczucia kołatania serca do potencjalnie groźnych arytmii komorowych
Zaburzenia naczyniowe Bardzo często
(≥1/10)		 Obniżenie ciśnienia tętniczego Hipotensja będąca wynikiem działania naczyniorozszerzającego teofiliny
Zaburzenia układu oddechowego, klatki piersiowej i śródpiersia Bardzo często
(≥1/10)		 Przyspieszenie oddechu Tachypnoe – zwiększona częstość oddechów, związana z ośrodkowym działaniem teofiliny
Zaburzenia żołądka i jelit Bardzo często
(≥1/10)		 Podrażnienie błony śluzowej przewodu pokarmowego, nudności, wymioty, ból w nadbrzuszu, biegunka, brak apetytu, jadłowstręt, krwawe wymioty, nasilenie refluksu żołądkowo-przełykowego Objawy wynikające z drażniącego wpływu teofiliny na błonę śluzową przewodu pokarmowego. Nasilenie refluksu w nocy związane z rozkurczem zwieracza przełyku. W ciężkich przypadkach mogą wystąpić krwawe wymioty.
Zaburzenia nerek i dróg moczowych Bardzo często
(≥1/10)		 Zwiększone wydalanie moczu, białkomocz, zwiększenie liczby erytrocytów w moczu, zespół nieprawidłowego wydzielania hormonu antydiuretycznego (SIADH) Działanie moczopędne teofiliny powodujące diurezę. Możliwe uszkodzenie nerek manifestujące się jako białkomocz i erytrocyturia. SIADH jako rzadsze powikłanie.
Badania diagnostyczne Bardzo często
(≥1/10)		 Zwiększenie stężenia glukozy w surowicy krwi, hipokaliemia, zwiększenie stężenia kreatyniny w surowicy, zmiany stężenia elektrolitów we krwi, hiperurykemia Zaburzenia biochemiczne mogące wpływać na inne układy i narządy. Szczególnie istotna jest hipokaliemia, która może nasilać zaburzenia rytmu serca.

Niebezpieczeństwa związane z poszczególnymi układami

Działania niepożądane teofiliny mogą dotyczyć wielu układów organizmu, a ich nasilenie zależy od stężenia leku w osoczu, indywidualnej wrażliwości pacjenta oraz chorób współistniejących.4

Zaburzenia neurologiczne i psychiczne

Działania niepożądane dotyczące ośrodkowego układu nerwowego należą do najczęściej obserwowanych i mogą manifestować się szerokim spektrum objawów – od stosunkowo łagodnych, jak niepokój czy bezsenność, po potencjalnie zagrażające życiu napady drgawkowe. Szczególnie narażeni są pacjenci z wywiadem padaczki lub innymi schorzeniami neurologicznymi.5

Powikłania kardiologiczne

Teofilina wywiera istotny wpływ na układ sercowo-naczyniowy, co może manifestować się różnorodnymi zaburzeniami rytmu serca. Szczególne niebezpieczeństwo stanowią arytmie komorowe, które mogą prowadzić do zatrzymania krążenia. Ryzyko to jest zwiększone u pacjentów z chorobami serca, zaburzeniami elektrolitowymi (zwłaszcza hipokaliemią) oraz przy jednoczesnym stosowaniu innych leków wpływających na przewodnictwo i rytm pracy serca.6

Powikłania ze strony przewodu pokarmowego

Objawy z przewodu pokarmowego należą do najczęstszych działań niepożądanych teofiliny. W najcięższych przypadkach może dojść do krwawych wymiotów, co stanowi poważne powikłanie wymagające natychmiastowej interwencji. Pacjenci z chorobą wrzodową, refluksem żołądkowo-przełykowym lub innymi schorzeniami przewodu pokarmowego są szczególnie narażeni na wystąpienie tych powikłań.7

Zaburzenia czynności nerek

Teofilina wykazuje działanie moczopędne, co prowadzi do zwiększonego wydalania moczu. Dodatkowo może powodować uszkodzenie nerek manifestujące się białkomoczem oraz zwiększoną liczbą erytrocytów w moczu. Rzadkim, ale poważnym powikłaniem jest zespół nieprawidłowego wydzielania hormonu antydiuretycznego (SIADH), który może prowadzić do hiponatremii i zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej.8

Zaburzenia metaboliczne

Teofilina może powodować szereg zaburzeń metabolicznych, z których najistotniejsze to:9

  • Hiperglikemia – zwiększone stężenie glukozy we krwi, szczególnie niebezpieczne u pacjentów z cukrzycą
  • Hipokaliemia – obniżenie stężenia potasu w surowicy, mogące nasilać zaburzenia rytmu serca
  • Hiperurykemia – zwiększone stężenie kwasu moczowego, które może nasilać objawy dny moczanowej
  • Zwiększenie stężenia kreatyniny – wskazujące na upośledzenie czynności nerek

Reakcje nadwrażliwości

Reakcje nadwrażliwości na teofilinę występują niezbyt często, jednak mogą mieć poważny przebieg. Obrzęk naczynioruchowy stanowi potencjalnie zagrażające życiu powikłanie, które wymaga natychmiastowej interwencji.10

Podsumowanie ryzyka

Lek Theospirex, zawierający teofilinę, charakteryzuje się szerokim spektrum działań niepożądanych, które mogą dotyczyć wielu układów organizmu. Szczególną uwagę należy zwrócić na objawy przedawkowania, które pojawiają się przy stężeniach teofiliny w osoczu przekraczających 20 mg/l, a zwłaszcza powyżej 25 mg/l. Występujące wówczas drgawki, zaburzenia rytmu serca, hipotensja oraz krwawienia z przewodu pokarmowego stanowią bezpośrednie zagrożenie dla życia pacjenta i wymagają natychmiastowego wdrożenia odpowiedniego postępowania.11

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl