Wpływ teofiliny na płodność, ciążę i laktację

Przy stosowaniu teofiliny u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych lub karmiących piersią, należy zachować szczególną ostrożność. Produkt leczniczy Theospirex (20 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań i infuzji dożylnych) zawiera substancję czynną, która może mieć istotny wpływ zarówno na organizm matki, jak i rozwijającego się płodu lub karmionego piersią niemowlęcia.¹

Stosowanie w okresie ciąży

Bezpieczeństwo stosowania teofiliny w okresie ciąży nie zostało jednoznacznie potwierdzone ze względu na brak odpowiednich badań klinicznych.² Z tego powodu należy przyjąć następujące zasady:

• W pierwszym trymestrze ciąży teofiliny nie należy stosować, chyba że jest to bezwzględnie konieczne.³
• W drugim i trzecim trymestrze stosowanie teofiliny jest dopuszczalne wyłącznie w sytuacjach, gdy potencjalne korzyści dla matki przewyższają możliwe ryzyko dla płodu.⁴

Przenikanie przez barierę łożyskową

Teofilina przenika przez barierę łożyskową, co może prowadzić do wystąpienia działania sympatykomimetycznego u płodu.⁵ Działanie sympatykomimetyczne może objawiać się tachykardią, niepokojem lub innymi objawami pobudzenia układu współczulnego u rozwijającego się płodu.

Zmiany parametrów farmakokinetycznych w ciąży

W trakcie rozwoju ciąży obserwuje się istotne zmiany w parametrach farmakokinetycznych teofiliny:

• Stopień wiązania teofiliny z białkami osocza może ulegać zmniejszeniu⁶
• Klirens leku może być obniżony⁷

W związku z powyższymi zmianami, wskazane może być zmniejszenie dawki teofiliny u kobiet ciężarnych, aby zapobiec wystąpieniu działań niepożądanych zarówno u matki, jak i u płodu.⁸

Stosowanie w końcowym okresie ciąży

Stosowanie teofiliny w końcowym okresie ciąży wymaga szczególnej uwagi, ponieważ może ona hamować kurczliwość macicy, co może mieć wpływ na przebieg porodu.⁹ Z tego powodu należy rozważyć stosunek korzyści do ryzyka związanego z kontynuacją leczenia teofiliną bezpośrednio przed porodem.

Monitorowanie noworodków

Noworodki, które były narażone na działanie teofiliny w okresie życia płodowego (in utero), powinny być poddane dokładnemu monitorowaniu po urodzeniu.¹⁰ Obserwacja powinna mieć na celu wykrycie ewentualnych objawów związanych z działaniem teofiliny, takich jak:

• Tachykardia
• Niepokój
• Drżenia
• Zaburzenia snu
• Inne objawy pobudzenia ośrodkowego układu nerwowego

Stosowanie w okresie karmienia piersią

Teofiliny nie należy stosować u kobiet karmiących piersią.¹¹ Jest to spowodowane faktem, że teofilina przenika do mleka matki i może wywoływać działania niepożądane u karmionych niemowląt.¹²

Stężenie teofiliny w mleku karmiącej matki może osiągać znaczące wartości, wynoszące od 60% do 90% stężenia leku we krwi matki.¹³ Tak wysokie stężenie może prowadzić do istotnej ekspozycji niemowlęcia na lek, co wiąże się z ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych, takich jak:

• Zaburzenia snu
• Drażliwość
• Tachykardia
• Wymioty
• Zaburzenia oddychania

Jeśli leczenie teofiliną jest konieczne, zaleca się zaprzestanie karmienia piersią na czas terapii i karmienie dziecka mlekiem modyfikowanym.