Mechanizm działania escytalopramu

Escytalopram należy do grupy farmakoterapeutycznej leków przeciwdepresyjnych, określanych jako selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), sklasyfikowany pod kodem ATC: N06AB10. Jest to substancja czynna dostępna w tabletkach powlekanych Symescital w dawkach 5 mg i 10 mg (w postaci szczawianu).¹

Podstawowy mechanizm działania escytalopramu opiera się na selektywnym hamowaniu wychwytu zwrotnego serotoniny (5-HT). Charakteryzuje się dużym powinowactwem do pierwotnego miejsca wiązania na transporterze serotoniny. Dodatkowo substancja wiąże się z allosterycznym miejscem tego transportera, jednakże z powinowactwem około 1000 razy mniejszym niż do miejsca pierwotnego.²

Istotną cechą farmakodynamiczną escytalopramu jest jego wysoka selektywność wobec transportera serotoniny. Lek wykazuje niewielkie powinowactwo lub jego brak do różnych receptorów, w tym:

• Receptorów serotoninergicznych 5-HT1A i 5-HT2
• Receptorów dopaminergicznych D1 i D2
• Receptorów adrenergicznych α1, α2 i β
• Receptorów histaminowych H1
• Receptorów cholinergicznych muskarynowych
• Receptorów benzodiazepinowych
• Receptorów opioidowych

³

Zahamowanie wychwytu zwrotnego serotoniny stanowi jedyny prawdopodobny mechanizm działania, który może wyjaśniać obserwowane farmakologiczne i kliniczne efekty stosowania escytalopramu.⁴

Wpływ na elektrofizjologię serca

W badaniu elektrokardiograficznym z podwójnie ślepą próbą, kontrolowanym placebo, przeprowadzonym na zdrowych ochotnikach, wykazano wpływ escytalopramu na odstęp QTc. Zmiana odstępu QTc w stosunku do wartości wyjściowej (przy zastosowaniu korekty metodą Fridericia) wyniosła:

• 4,3 milisekundy (90% CI: 2,2, 6,4) przy dawce 10 mg na dobę
• 10,7 milisekundy (90% CI: 8,6, 12,8) przy dawce supraterapeutycznej 30 mg na dobę

⁵

Skuteczność kliniczna escytalopramu

Duże epizody depresyjne

Skuteczność escytalopramu w leczeniu dużych epizodów depresyjnych została potwierdzona w trzech z czterech krótkoterminowych (8-tygodniowych) badaniach klinicznych z podwójnie ślepą próbą, kontrolowanych placebo.⁶

W długoterminowym badaniu dotyczącym profilaktyki nawrotów depresji, uczestniczyło 274 pacjentów, którzy wykazali pozytywną odpowiedź na leczenie escytalopramem w dawce 10 mg lub 20 mg na dobę w początkowej 8-tygodniowej fazie otwartej. Następnie pacjentów tych przydzielono losowo do kontynuacji leczenia escytalopramem w tej samej dawce lub do grupy otrzymującej placebo przez okres do 36 tygodni. Wyniki jednoznacznie wykazały, że u pacjentów kontynuujących przyjmowanie escytalopramu czas do nawrotu choroby był znacząco dłuższy w porównaniu z pacjentami otrzymującymi placebo.⁷

Fobia społeczna

Escytalopram wykazał skuteczność w leczeniu fobii społecznej zarówno w trzech krótkoterminowych (12-tygodniowych) badaniach, jak również w 6-miesięcznym badaniu dotyczącym zapobiegania nawrotom tego zaburzenia u pacjentów odpowiadających na leczenie.⁸

Dodatkowo przeprowadzono 24-tygodniowe badanie mające na celu ustalenie optymalnego sposobu dawkowania escytalopramu w leczeniu fobii społecznej. Wyniki tego badania potwierdziły skuteczność leku stosowanego w dawkach 5 mg, 10 mg i 20 mg na dobę.⁹

Zaburzenie lękowe uogólnione

Skuteczność escytalopramu w dawkach 10 mg i 20 mg na dobę w leczeniu zaburzenia lękowego uogólnionego została potwierdzona we wszystkich czterech przeprowadzonych badaniach z podwójnie ślepą próbą, kontrolowanych placebo.¹⁰

Wyniki zbiorcze z trzech badań o podobnym schemacie, obejmujących łącznie 840 pacjentów (421 leczonych escytalopramem i 419 otrzymujących placebo), wykazały:

• Odpowiedź na leczenie uzyskało 47,5% pacjentów w grupie escytalopramu w porównaniu z 28,9% w grupie placebo
• Remisję osiągnęło 37,1% pacjentów w grupie escytalopramu wobec 20,8% w grupie placebo
• Działanie terapeutyczne było obserwowane już od pierwszego tygodnia leczenia

¹¹

Długotrwała skuteczność escytalopramu stosowanego w dawce 20 mg na dobę została potwierdzona w randomizowanym badaniu trwającym od 24 do 76 tygodni. Badanie to oceniało utrzymywanie się skuteczności terapeutycznej u 373 pacjentów, którzy uzyskali pozytywną odpowiedź na leczenie podczas początkowej 12-tygodniowej fazy otwartej.¹²

Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne

Skuteczność escytalopramu w leczeniu zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego została potwierdzona w randomizowanym badaniu klinicznym z podwójnie ślepą próbą. Po 12 tygodniach terapii pacjenci otrzymujący escytalopram w dawce 20 mg na dobę wykazali istotną statystycznie poprawę w zakresie całkowitej punktacji w skali Y-BOCS w porównaniu z grupą placebo.¹³

Po przedłużeniu leczenia do 24 tygodni, pacjenci stosujący escytalopram zarówno w dawce 10 mg, jak i 20 mg na dobę osiągali lepsze wyniki w porównaniu z pacjentami otrzymującymi placebo.¹⁴

Efektywność escytalopramu w zapobieganiu nawrotom zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego wykazano dla dawek 10 mg i 20 mg na dobę. Badanie przeprowadzono u pacjentów, którzy uprzednio wykazali pozytywną reakcję na escytalopram w 16-tygodniowej fazie otwartej, a następnie byli poddawani leczeniu w randomizowanej, kontrolowanej placebo fazie badania z podwójnie ślepą próbą, trwającej 24 tygodnie.¹⁵