Działania niepożądane leku Symbicort Turbuhaler (160 mikrogramów + 4,5 mikrograma)/dawkę inhalacyjną

Produkt leczniczy Symbicort Turbuhaler, zawierający budezonid (160 mikrogramów) i formoterol (4,5 mikrograma) w każdej dostarczonej dawce, może powodować działania niepożądane charakterystyczne dla obu substancji czynnych. Istotnym elementem monitorowania bezpieczeństwa farmakoterapii jest świadomość potencjalnych zagrożeń wynikających ze stosowania tego produktu leczniczego. ¹

Charakterystyka ogólna działań niepożądanych

Jednoczesne podanie budezonidu i formoterolu nie powoduje zwiększenia częstości występowania działań niepożądanych w porównaniu z monoterapią każdą z tych substancji. Najczęściej raportowane działania niepożądane to farmakologicznie przewidywalne reakcje typowe dla agonistów receptorów β2-adrenergicznych, takie jak drżenie i kołatanie serca. Reakcje te mają zazwyczaj łagodne nasilenie i ustępują samoistnie w ciągu kilku dni od rozpoczęcia leczenia. ²

Szczegółowa analiza ryzyka działań niepożądanych

Infekcje i problemy związane z układem oddechowym

Do często występujących działań niepożądanych należą zakażenia grzybicze jamy ustnej i gardła (kandydoza), które wynikają z osadzania się leku na błonie śluzowej. W celu zminimalizowania tego ryzyka zaleca się przepłukiwanie jamy ustnej wodą po każdej inhalacji dawki podtrzymującej leku. Zakażenia te zwykle dobrze reagują na miejscowe leczenie przeciwgrzybicze, bez konieczności przerywania terapii wziewnym glikokortykosteroidem. ³

U pacjentów z POChP często obserwuje się zapalenie płuc. Inne częste objawy ze strony układu oddechowego obejmują łagodne podrażnienie gardła, kaszel oraz dysfonię (w tym chrypkę). ⁴

Paradoksalny skurcz oskrzeli

Rzadkim, ale potencjalnie poważnym działaniem niepożądanym jest paradoksalny skurcz oskrzeli, który występuje u mniej niż 1 na 10 000 pacjentów. Objawia się on nasileniem świstów oskrzelowych i duszności bezpośrednio po przyjęciu dawki leku. Jest to stan wymagający natychmiastowej interwencji – należy przerwać stosowanie produktu Symbicort Turbuhaler i zastosować krótko działające wziewne leki rozszerzające oskrzela. Po wystąpieniu paradoksalnego skurczu oskrzeli konieczna jest ponowna ocena stanu pacjenta i ewentualna zmiana schematu leczenia. ⁵

Ogólnoustrojowe działania glikokortykosteroidów

Przy długotrwałym stosowaniu wziewnych glikokortykosteroidów, szczególnie w dużych dawkach, mogą wystąpić ogólnoustrojowe działania niepożądane. Prawdopodobieństwo ich wystąpienia jest jednak znacznie mniejsze niż po zastosowaniu glikokortykosteroidów doustnych. Potencjalne objawy ogólnoustrojowe obejmują:

• Zespół Cushinga lub objawy zbliżone do tego zespołu
• Zahamowanie czynności nadnerczy
• Spowolnienie wzrostu u dzieci i młodzieży
• Zmniejszenie gęstości mineralnej kości
• Zaćmę i jaskrę
• Zwiększoną podatność na infekcje
• Zaburzenie zdolności adaptacji do sytuacji stresowych

Nasilenie tych działań jest prawdopodobnie uzależnione od dawki leku, czasu ekspozycji, jednoczesnej i wcześniejszej ekspozycji na glikokortykosteroidy oraz indywidualnej wrażliwości pacjenta. ⁶

Zaburzenia metaboliczne

Stosowanie agonistów receptorów β2-adrenergicznych może prowadzić do zaburzeń metabolicznych, takich jak:

• Zwiększenie stężenia insuliny
• Zwiększenie stężenia wolnych kwasów tłuszczowych
• Zwiększenie stężenia glicerolu
• Zwiększenie stężenia związków ketonowych

Rzadko może wystąpić hipokaliemia, a bardzo rzadko – hiperglikemia. ⁷

Szczególne zalecenia dla dzieci

U dzieci otrzymujących długotrwale wziewne glikokortykosteroidy zaleca się regularną kontrolę wzrostu, ze względu na potencjalne ryzyko spowolnienia rozwoju somatycznego. ⁸

Tabela działań niepożądanych

Poniższa tabela przedstawia szczegółowy wykaz działań niepożądanych związanych ze stosowaniem budezonidu i formoterolu, pogrupowanych według klasyfikacji układów i narządów oraz częstości występowania: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000), bardzo rzadko (<1/10 000). ⁹

Niebezpieczeństwa związane z działaniami niepożądanymi

Zagrożenia o szczególnym znaczeniu klinicznym

Szczególną uwagę należy zwrócić na następujące działania niepożądane ze względu na ich potencjalnie poważne konsekwencje:

1. Paradoksalny skurcz oskrzeli – chociaż występuje bardzo rzadko, stanowi stan wymagający natychmiastowej interwencji medycznej. Objawia się nagłym nasileniem duszności i świstów oskrzelowych po inhalacji leku. Wymaga natychmiastowego podania szybko działającego leku rozszerzającego oskrzela i przerwania stosowania produktu Symbicort Turbuhaler. ¹⁰
2. Reakcje nadwrażliwości – od łagodnych objawów skórnych (wyprysk, pokrzywka, świąd) po ciężkie, zagrażające życiu reakcje (obrzęk naczynioruchowy, reakcja anafilaktyczna). Wymagają natychmiastowego przerwania leczenia w przypadku wystąpienia ciężkich objawów. ¹¹
3. Ogólnoustrojowe działania glikokortykosteroidów – mogą wystąpić przy długotrwałym stosowaniu dużych dawek i obejmują zespół Cushinga, zahamowanie czynności nadnerczy, spowolnienie wzrostu u dzieci, zmniejszenie gęstości mineralnej kości, zaćmę i jaskrę. ¹²
4. Zaburzenia sercowe – obejmujące kołatanie serca, tachykardię, zaburzenia rytmu serca, a bardzo rzadko dławicę piersiową i wydłużenie odstępu QTc. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z istniejącymi chorobami układu sercowo-naczyniowego. ¹³

Specjalne grupy pacjentów

Dzieci i młodzież – wymagają szczególnej uwagi ze względu na potencjalne ryzyko spowolnienia wzrostu przy długotrwałym stosowaniu wziewnych glikokortykosteroidów. Zaleca się regularną kontrolę wzrostu podczas terapii. Należy również monitorować zmiany zachowania, ponieważ u dzieci bardzo rzadko mogą wystąpić zaburzenia behawioralne. ¹⁴

Pacjenci z POChP – są bardziej narażeni na rozwój zapalenia płuc jako działania niepożądanego. ¹⁵

Zgłaszanie działań niepożądanych

Po wprowadzeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to bieżącą ocenę stosunku korzyści do ryzyka stosowania leku. Personel medyczny powinien zgłaszać wszystkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych lub bezpośrednio do podmiotu odpowiedzialnego. ¹⁶