Działania niepożądane
Rivaroxaban Reddy 10 mg

Wprowadzenie do działań niepożądanych leku Rivaroxaban Reddy

Rivaroxaban Reddy 10 mg (tabletki powlekane) zawiera substancję czynną rywaroksaban, która jest doustnym, bezpośrednim inhibitorem czynnika Xa. Profil bezpieczeństwa rywaroksabanu został szczegółowo oceniony w programie badań klinicznych obejmujących trzynaście kluczowych badań fazy III, w których lek podawano łącznie 69 608 dorosłym pacjentom oraz 488 pacjentom pediatrycznym w badaniach fazy II i III. Bezpieczeństwo stosowania leku wymaga szczególnej uwagi ze względu na mechanizm działania, który może prowadzić do zwiększonego ryzyka krwawień.¹

Najczęstsze działania niepożądane

Najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi podczas stosowania rywaroksabanu są krwawienia. Wśród nich dominują krwawienia z nosa (4,5%) oraz krwotoki z przewodu pokarmowego (3,8%). Częstość występowania krwawień zależy od wskazania klinicznego, dawkowania oraz czasu trwania terapii. Profil bezpieczeństwa leku odzwierciedla jego mechanizm działania przeciwzakrzepowego, który nieuchronnie wiąże się z ryzykiem powikłań krwotocznych.²

Krwawienia jako główne działanie niepożądane

Ryzyko krwawień stanowi najistotniejsze działanie niepożądane związane ze stosowaniem rywaroksabanu. Częstość występowania krwawień różni się w zależności od wskazania klinicznego. Przykładowo, w przypadku profilaktyki żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ) u pacjentów po alloplastyce stawów, krwawienia występują u 6,8% pacjentów, natomiast w przypadku leczenia zakrzepicy żył głębokich (ZŻG) i zatorowości płucnej (ZP) odsetek ten wzrasta do 23%.³

Szczegółowa charakterystyka działań niepożądanych

Działania niepożądane rywaroksabanu obejmują szeroki zakres objawów dotyczących różnych układów i narządów. Poniżej przedstawiono szczegółową charakterystykę najważniejszych działań niepożądanych wraz z ich częstością występowania i istotnością kliniczną.

Zaburzenia krwi i układu chłonnego

Wśród zaburzeń krwi i układu chłonnego dominuje niedokrwistość, która może być efektem jawnego lub utajonego krwawienia. U pacjentów stosujących rywaroksaban obserwuje się również nadpłytkowość oraz trombocytopenię. Niedokrwistość występuje z różną częstością w zależności od wskazania – od 0,15 na 100 pacjentolat w profilaktyce zdarzeń zakrzepowych u pacjentów z chorobą wieńcową/chorobą tętnic obwodowych (CAD/PAD) do 5,9% pacjentów w przypadku profilaktyki ŻChZZ po alloplastyce stawów.⁴

Zaburzenia układu immunologicznego

Do niezbyt częstych działań niepożądanych zaliczono reakcje alergiczne, alergiczne zapalenie skóry, obrzęk naczynioruchowy i obrzęk alergiczny. Bardzo rzadko mogą wystąpić reakcje anafilaktyczne, włącznie ze wstrząsem anafilaktycznym, które stanowią poważne zagrożenie dla pacjenta i wymagają natychmiastowej interwencji medycznej.⁵

Zaburzenia układu nerwowego

Często występującymi działaniami niepożądanymi ze strony układu nerwowego są zawroty głowy i ból głowy. Niezbyt często dochodzi do krwotoku mózgowego i śródczaszkowego oraz omdleń, które stanowią poważne powikłania mogące prowadzić do trwałych deficytów neurologicznych lub nawet zgonu.⁶

Zaburzenia układu sercowo-naczyniowego

W zakresie układu sercowo-naczyniowego obserwowano tachykardię, niedociśnienie tętnicze oraz krwiaki. U pacjentów z ciężką niedokrwistością pokrwotoczną mogą wystąpić objawy niedokrwienia mięśnia sercowego, takie jak ból w klatce piersiowej lub dławica piersiowa.⁷

Zaburzenia układu oddechowego

Krwawienia z nosa (4,5%) oraz krwioplucie to najczęstsze działania niepożądane dotyczące układu oddechowego. Rzadziej obserwuje się eozynofilowe zapalenie płuc.⁸

Zaburzenia żołądka i jelit

Układ pokarmowy jest szczególnie narażony na działania niepożądane związane z rywaroksabanem. Do często zgłaszanych objawów należą: krwawienie z dziąseł, krwotok z przewodu pokarmowego (w tym krwotok z odbytnicy), bóle brzucha, niestrawność, nudności, zaparcia, biegunka i wymioty. Niezbyt często pacjenci zgłaszają suchość błony śluzowej jamy ustnej.⁹

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

Stosowanie rywaroksabanu może prowadzić do zwiększenia aktywności aminotransferaz, co obserwuje się często u pacjentów. Niezbyt często dochodzi do zaburzeń czynności wątroby, zwiększenia stężenia bilirubiny, podwyższenia aktywności fosfatazy alkalicznej i gamma-glutamylotransferazy (GGT). Rzadko występują: żółtaczka, zwiększenie stężenia sprzężonej bilirubiny, cholestaza i zapalenie wątroby, które mogą prowadzić do uszkodzenia komórek wątroby.¹⁰

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

Pacjenci stosujący rywaroksaban mogą doświadczać świądu (w tym uogólnionego), wysypki, siniaków oraz krwotoków skórnych i podskórnych. Niezbyt często występuje pokrzywka. Do bardzo rzadkich, ale potencjalnie zagrażających życiu działań niepożądanych należą: zespół Stevensa-Johnsona, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka oraz zespół DRESS (zespół nadwrażliwości polekowej z eozynofilią i objawami ogólnymi).¹¹

Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe

W zakresie układu mięśniowo-szkieletowego obserwowano ból kończyn, wylewy krwi do stawów oraz krwawienia domięśniowe. Ciężkim powikłaniem może być zespół ciasnoty przedziałów powięziowych, który występuje wtórnie do krwawienia i wymaga pilnej interwencji chirurgicznej.¹²

Zaburzenia nerek i dróg moczowych

Często występują krwotoki z układu moczowo-płciowego (w tym krwiomocz i nadmierne krwawienie miesiączkowe) oraz zaburzenia czynności nerek, przejawiające się zwiększeniem stężenia kreatyniny i mocznika we krwi. Rzadziej dochodzi do niewydolności nerek/ostrej niewydolności nerek, wtórnej do krwawienia wystarczającego do spowodowania hipoperfuzji, a także do nefropatii związanej z antykoagulantami.¹³

Specyfika krwawień jako głównego działania niepożądanego

Ze względu na mechanizm działania, rywaroksaban może prowadzić do zwiększonego ryzyka utajonego lub jawnego krwawienia z dowolnej tkanki lub narządu, które może skutkować niedokrwistością pokrwotoczną. Objawy, nasilenie i konsekwencje krwawienia zależą od jego lokalizacji, rozległości oraz nasilenia. Warto podkreślić, że w badaniach klinicznych podczas długotrwałego leczenia rywaroksabanem, w porównaniu z antagonistami witaminy K (VKA), częściej obserwowano krwawienia z błon śluzowych (np. krwawienie z nosa, dziąseł, przewodu pokarmowego, układu moczowo-płciowego) oraz niedokrwistość.¹⁴

Czynniki zwiększające ryzyko krwawień

Ryzyko krwawienia może być zwiększone u pacjentów z:

• Niekontrolowanym ciężkim nadciśnieniem tętniczym
• Jednoczesnym stosowaniem leków wpływających na hemostazę
• Kobiet w wieku poniżej 55 lat (w kontekście nadmiernych krwawień miesiączkowych)

U kobiet krwawienie menstruacyjne może mieć większe nasilenie i/lub być dłuższe niż zwykle.¹⁵

Objawy powikłań krwotocznych

Objawy sugerujące powikłania krwotoczne obejmują:

• Osłabienie
• Bladość
• Zawroty głowy
• Ból głowy
• Obrzęk niewiadomego pochodzenia
• Duszność
• Wstrząs niewiadomego pochodzenia

W następstwie niedokrwistości mogą wystąpić objawy niedokrwienia mięśnia sercowego, takie jak ból w klatce piersiowej lub dławica piersiowa.¹⁶

Powikłania wtórne do ciężkiego krwawienia

W przypadku stosowania rywaroksabanu zgłaszano następujące powikłania wtórne do ciężkiego krwawienia:

• Zespół ciasnoty przedziałów powięziowych – stan wymagający pilnej interwencji chirurgicznej
• Niewydolność nerek – wynikająca z obniżonej perfuzji
• Nefropatia związana z antykoagulantami – specyficzne uszkodzenie nerek

Oceniając stan każdego pacjenta przyjmującego rywaroksaban, należy zawsze uwzględniać możliwość wystąpienia krwotoku.¹⁷

Tabela działań niepożądanych

Tabela częstości krwawień i anemii w zależności od wskazania

Monitorowanie i postępowanie w przypadku działań niepożądanych

Ze względu na ryzyko krwawień, zaleca się odpowiedni nadzór kliniczny pacjentów przyjmujących rywaroksaban. W uzasadnionych przypadkach należy rozważyć wykonanie badań laboratoryjnych hemoglobiny/hematokrytu w celu wykrywania utajonego krwawienia i określenia ilościowego znaczenia klinicznego jawnego krwawienia.¹⁸

Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania leku. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa, tel.:+ 48 22 49 21 301, faks: + 48 22 49 21 309, strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl. Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.¹⁹