Przedawkowanie leku Rivaroxaban OLIMP (rywaroksaban)

Przedawkowanie rywaroksabanu stanowi poważny stan kliniczny, wymagający natychmiastowej interwencji medycznej i ścisłego monitorowania pacjenta. Zgłaszane przypadki przedawkowania u dorosłych sięgały nawet 1960 mg rywaroksabanu, co znacznie przekracza terapeutyczną dawkę 20 mg zawartą w tabletce powlekanej Rivaroxaban OLIMP. ¹

Mechanizm działania przy przedawkowaniu

Przy dawkach supraterapeutycznych wynoszących 50 mg lub więcej u dorosłych pacjentów występuje tzw. efekt pułapowy, oznaczający brak dalszego zwiększania średniej ekspozycji osocza. Jest to związane z ograniczonym wchłanianiem substancji czynnej. Należy jednak podkreślić, że brak jest danych dotyczących dawek supraterapeutycznych u dzieci. ²

Okres półtrwania rywaroksabanu wynosi około 5-13 godzin u dorosłych, co ma istotne znaczenie przy planowaniu postępowania w przypadku przedawkowania. U dzieci, według szacunków opartych na modelowaniu farmakokinetyki populacyjnej (popPK), okres półtrwania jest krótszy. ³

Objawy przedawkowania

Głównym zagrożeniem związanym z przedawkowaniem rywaroksabanu są powikłania krwotoczne, które mogą wystąpić w różnych lokalizacjach anatomicznych i z różnym nasileniem. Poza krwawieniami mogą występować również inne działania niepożądane. ⁴

Postępowanie w przypadku przedawkowania

Postępowanie w przypadku przedawkowania rywaroksabanu powinno być wielokierunkowe i dostosowane do stanu klinicznego pacjenta. ⁵

Zmniejszenie wchłaniania leku

W przypadku niedawnego zażycia nadmiernej dawki leku można rozważyć podanie węgla aktywnego w celu zmniejszenia wchłaniania rywaroksabanu z przewodu pokarmowego. ⁶

Postępowanie w przypadku krwawienia

Jeśli u pacjenta po przedawkowaniu rywaroksabanu wystąpią powikłania krwotoczne, należy opóźnić podanie kolejnej dawki leku lub całkowicie przerwać terapię, w zależności od oceny sytuacji klinicznej. ⁷

Postępowanie w przypadku krwawienia obejmuje następujące działania:

1. Leczenie objawowe – dostosowane do lokalizacji i nasilenia krwawienia:
   • Ucisk mechaniczny (np. w przypadku ciężkiego krwawienia z nosa)
   • Hemostaza chirurgiczna z procedurami opanowania krwawienia
   • Podawanie płynów i zapewnienie wsparcia hemodynamicznego
   • Przetoczenie produktów krwiopochodnych (koncentrat czerwonych krwinek lub świeżo mrożone osocze, w zależności od współistniejącej niedokrwistości lub koagulopatii)
   • Przetoczenie płytek krwi

   ⁸

2. Specyficzne odwrócenie działania rywaroksabanu – w przypadku braku skuteczności powyższych środków:
   • Podanie specyficznego środka odwracającego działanie inhibitora Xa (andeksanet alfa), który znosi farmakodynamiczne działanie rywaroksabanu u dorosłych (brak ustalonego działania u dzieci)
   • Zastosowanie specyficznych środków prokoagulacyjnych:
     • Koncentrat czynników zespołu protrombiny (PCC)
     • Koncentrat aktywowanych czynników zespołu protrombiny (aPCC)
     • Rekombinowany czynnik VIIa (r-FVIIa) – w zależności od stopnia zmniejszania się krwawienia można rozważyć ponowne podanie i stopniowe zwiększanie dawki

   ⁹

Należy podkreślić, że doświadczenie kliniczne w stosowaniu środków prokoagulacyjnych u pacjentów przyjmujących rywaroksaban jest bardzo ograniczone, zarówno u dorosłych, jak i u dzieci. Zalecenia opierają się głównie na ograniczonych danych nieklinicznych. ¹⁰

Nieskuteczne metody leczenia przedawkowania

Niektóre metody terapeutyczne nie mają potwierdzonej skuteczności w przypadku przedawkowania rywaroksabanu:

• Siarczan protaminy i witamina K – nie wpływają na przeciwzakrzepowe działanie rywaroksabanu ¹¹
• Kwas traneksamowy – ograniczone doświadczenia u dorosłych przyjmujących rywaroksaban ¹²
• Kwas aminokapronowy i aprotynina – brak doświadczeń u dorosłych przyjmujących rywaroksaban ¹³
• Desmopresyna – brak podstaw naukowych oraz doświadczenia potwierdzającego korzyści ¹⁴
• Dializa – prawdopodobnie nieskuteczna ze względu na wysoki stopień wiązania rywaroksabanu z białkami osocza ¹⁵

Konsultacja specjalistyczna

W przypadku wystąpienia poważnych krwawień należy, w zależności od dostępności na szczeblu lokalnym, skonsultować się ze specjalistą ds. krzepnięcia krwi. ¹⁶

Szczególne uwagi dotyczące dzieci

Dostępne dane dotyczące przedawkowania rywaroksabanu u dzieci są bardzo ograniczone. Nie ma doświadczenia dotyczącego stosowania środków przeciwkrwotocznych, takich jak kwas traneksamowy, kwas aminokapronowy czy aprotynina, u dzieci otrzymujących rywaroksaban. ¹⁷

Ponadto andeksanet alfa, specyficzny środek odwracający działanie rywaroksabanu, nie ma ustalonego działania u dzieci. ¹⁸