Charakterystyka farmakokinetyczna medroksyprogesteronu octanu

Medroksyprogesteronu octan, składnik aktywny preparatu PROVERA dostępnego w dawkach 5 mg i 10 mg, charakteryzuje się specyficznymi właściwościami farmakokinetycznymi, które determinują jego działanie w organizmie. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis procesów wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu oraz eliminacji tego związku, istotnych z punktu widzenia praktyki klinicznej.¹

Proces wchłaniania

Medroksyprogesteronu octan po podaniu doustnym charakteryzuje się szybkim wchłanianiem. Maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) osiągane jest w czasie od 2 do 4 godzin po przyjęciu leku. Ważnym czynnikiem wpływającym na biodostępność medroksyprogesteronu octanu jest obecność pokarmu podczas przyjmowania leku.²

Badania wykazały, że przyjmowanie dawki 10 mg bezpośrednio przed posiłkiem lub po nim powoduje istotne zwiększenie parametrów farmakokinetycznych:³

• Zwiększenie stężenia maksymalnego (Cmax) o 50-70%
• Zwiększenie pola pod krzywą stężenie-czas (AUC) o 18-33%

Co istotne, pokarm nie wpływa na okres półtrwania medroksyprogesteronu octanu, który pozostaje niezmieniony. Oznacza to, że obecność pokarmu zwiększa biodostępność leku, nie modyfikując jednak dynamiki jego eliminacji z organizmu.⁴

Dystrybucja w organizmie

Po wchłonięciu, medroksyprogesteronu octan podlega szerokiej dystrybucji w organizmie. Charakterystyczne dla tego związku jest wysokie wiązanie z białkami osocza, sięgające około 90%. Wiązanie zachodzi głównie z albuminami, natomiast lek nie wykazuje powinowactwa do globuliny wiążącej hormony płciowe (SHBG).⁵

Z klinicznego punktu widzenia istotne jest, że to właśnie niezwiązana frakcja medroksyprogesteronu octanu (około 10%) jest odpowiedzialna za modulowanie odpowiedzi farmakologicznej organizmu. Ten wolny lek może przenikać przez bariery biologiczne i oddziaływać z odpowiednimi receptorami w tkankach docelowych.⁶

Metabolizm wątrobowy

Medroksyprogesteronu octan po podaniu doustnym podlega intensywnemu metabolizmowi pierwszego przejścia w wątrobie. Procesy biotransformacji obejmują głównie:⁷

• Hydroksylację pierścienia A struktury steroidowej
• Hydroksylację łańcucha bocznego
• Następcze reakcje sprzęgania (koniugacji)

W wyniku tych procesów powstaje co najmniej 16 różnych metabolitów medroksyprogesteronu octanu, które następnie są wydalane z organizmu.⁸

Badania wykazały, że w metabolizmie medroksyprogesteronu octanu kluczową rolę odgrywa układ enzymatyczny cytochromu P450, a w szczególności jego izoforma CYP3A4. Tożsamość tego enzymu została ustalona w badaniach na ludzkich mikrosomach wątrobowych.⁹

Eliminacja i okres półtrwania

Medroksyprogesteronu octan charakteryzuje się okresem półtrwania wynoszącym od 12 do 17 godzin w fazie eliminacji po podaniu doustnym. Jest to parametr istotny dla ustalenia odpowiedniego schematu dawkowania leku.¹⁰

Główną drogą eliminacji metabolitów medroksyprogesteronu octanu jest wydalanie nerkowe. Większość metabolitów jest wydalana z moczem w postaci koniugatów z kwasem glukuronowym, a jedynie niewielka część w formie siarczanów.¹¹

Badania u pacjentek ze stłuszczeniem wątroby wykazały, że po zastosowaniu dawki 10 mg lub 100 mg, średni odsetek dawki wykrywany w 24-godzinnej zbiórce moczu w postaci niezmienionego medroksyprogesteronu octanu wynosił odpowiednio 7,3% i 6,4%. Oznacza to, że większość leku jest wydalana w postaci metabolitów, a tylko niewielka część w formie niezmienionej.¹²