Właściwości farmakodynamiczne mometazonu furoinianu

Mometazonu furoinian, substancja czynna produktu leczniczego Pronasal, należy do grupy farmakoterapeutycznej leków zmniejszających przekrwienie i innych preparatów stosowanych do nosa, podgrupy kortykosteroidów (kod ATC: R01 AD09). Jest to glikokortykosteroid przeznaczony do stosowania miejscowego w błonie śluzowej nosa, który wykazuje działanie przeciwzapalne w dawkach niewpływających na funkcje ogólnoustrojowe organizmu.¹

Mechanizm działania

Główny mechanizm terapeutyczny mometazonu furoinianu opiera się na hamowaniu uwalniania mediatorów reakcji alergicznej, co przekłada się na działanie przeciwalergiczne i przeciwzapalne leku. Badania wykazały, że mometazonu furoinian znacząco hamuje uwalnianie leukotrienów z leukocytów u pacjentów z alergią, co stanowi kluczowy element w kontrolowaniu procesu zapalnego.²

W badaniach na kulturach komórkowych mometazonu furoinian wykazał potencjał hamujący w stosunku do wielu mediatorów zapalnych i prozapalnych cytokin, w tym:

• Interleukiny (IL) – silne hamowanie syntezy i uwalniania IL-1, IL-5, IL-6
• Czynnik martwicy nowotworów alfa (TNF-alfa) – znacząca redukcja uwalniania
• Leukotrieny – potężne hamowanie ich wytwarzania
• Cytokiny Th2 – bardzo silne hamowanie wytwarzania IL-4 i IL-5 przez ludzkie komórki T CD4+

³

Efekty farmakodynamiczne

Pronasal (mometazonu furoinian) wykazuje działanie przeciwzapalne zarówno we wczesnej, jak i późnej fazie reakcji alergicznej, co zostało potwierdzone w badaniach z zastosowaniem testu prowokacji donosowej z alergenami. Skuteczność przeciwzapalna dokumentowana jest przez redukcję aktywności histaminy i eozynofilów w porównaniu z placebo, a także zmniejszenie liczby eozynofilów, neutrofilów oraz adhezyjnych białek komórek nabłonka w porównaniu do wartości początkowych.⁴

Początek działania terapeutycznego

W badaniach klinicznych u pacjentów z sezonowym alergicznym zapaleniem błony śluzowej nosa wykazano, że u 28% osób stosujących Pronasal zaobserwowano klinicznie istotny początek działania leku w ciągu 12 godzin od podania pierwszej dawki. Mediana czasu do złagodzenia objawów u połowy badanej populacji wynosiła 35,9 godziny, co potwierdza stosunkowo szybki początek efektu terapeutycznego.⁵

Badania kliniczne u dzieci i młodzieży

Bezpieczeństwo stosowania mometazonu furoinianu u dzieci było przedmiotem specjalnych badań klinicznych. W kontrolowanym placebo badaniu klinicznym, w którym dzieciom (n=49) podawano mometazonu furoinian w aerozolu do nosa w dawce 100 mikrogramów na dobę przez jeden rok, nie stwierdzono spowolnienia wzrostu u badanych pacjentów.⁶

Istnieją jednak ograniczone dane dotyczące bezpieczeństwa i skuteczności mometazonu furoinianu w aerozolu do nosa w populacji dzieci w wieku od 3 do 5 lat, co uniemożliwia ustalenie odpowiedniego zakresu dawkowania w tej grupie wiekowej. W badaniu obejmującym 48 dzieci w wieku od 3 do 5 lat, które otrzymywały donosowo mometazonu furoinian w dawkach 50, 100 lub 200 mikrogramów na dobę przez 14 dni, nie zaobserwowano znaczących różnic w porównaniu z placebo w średnim stężeniu kortyzolu w osoczu w odpowiedzi na test stymulacji tetrakozaktydem.⁷

Europejska Agencja Leków uchyliła obowiązek dołączania wyników badań produktu leczniczego Pronasal i produktów pokrewnych we wszystkich podgrupach populacji dzieci i młodzieży w leczeniu sezonowego i całorocznego alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa.⁸

Charakterystyka farmakologiczna produktu

Pronasal dostępny jest w postaci aerozolu do nosa, zawiesiny, zawierającej mometazonu furoinian w stężeniu 50 mikrogramów na dawkę. Każde naciśnięcie pompki (0,1 ml) dostarcza 50 mikrogramów mometazonu furoinianu, co odpowiada 52 mikrogramom mometazonu furoinianu jednowodnego, przy czym całkowita masa jednego naciśnięcia wynosi 100 mg.⁹

Preparat ma postać białej lub prawie białej, nieprzezroczystej zawiesiny o pH w zakresie od 4,3 do 4,9 i osmolarności od 270 do 330 mOsm/kg. Wśród substancji pomocniczych o znanym działaniu warto wymienić chlorek benzalkoniowy, którego każde naciśnięcie (0,1 ml) pompki dostarcza 20 mikrogramów.¹⁰