Leki w grupie
„leki przeciwzapalne do nosa”
Leki przeciwzapalne do nosa to grupa preparatów stosowanych głównie w leczeniu alergicznego nieżytu nosa, zapalenia zatok oraz innych stanów zapalnych błony śluzowej nosa. Ich działanie polega na hamowaniu reakcji zapalnej poprzez blokowanie uwalniania mediatorów zapalenia oraz zmniejszanie przepuszczalności naczyń krwionośnych, co prowadzi do redukcji obrzęku, wydzieliny oraz świądu i kichania.
Najważniejszą podgrupą leków przeciwzapalnych do nosa są glikokortykosteroidy donosowe (GKS), które stanowią złoty standard w leczeniu alergicznego nieżytu nosa. Do najczęściej stosowanych substancji czynnych należą: mometazon (Nasonex, Nasometin, Pronasal), flutykazon (Flixonase, Avamys), budezonid (Rhinocort, Tafen Nasal), beklometazon (Beclonasal) oraz flunisolid i triamcynolon.
Drugą istotną podgrupą są donosowe leki przeciwhistaminowe, które blokują receptory histaminowe H1 w błonie śluzowej nosa. Głównym przedstawicielem tej grupy jest azelastyna (Allergodil, Astelin), a także olopatadyna (Opatanol). Dostępne są również preparaty łączone, zawierające zarówno glikokortykosteroid, jak i lek przeciwhistaminowy, np. flutykazon z azelastyną (Dymista).
Do leków przeciwzapalnych stosowanych donosowo można również zaliczyć kromony (kromoglikan sodowy – Cromogen, Cusicrom), które stabilizują błonę komórek tucznych, zapobiegając uwalnianiu mediatorów zapalenia, choć są one rzadziej stosowane ze względu na mniejszą skuteczność.
Największą zaletą donosowych leków przeciwzapalnych, szczególnie GKS, jest ich wysoka skuteczność przy minimalnym ryzyku działań ogólnoustrojowych. Działają one miejscowo, co pozwala na uzyskanie wysokiego stężenia leku w miejscu zapalenia przy jednoczesnym ograniczeniu ekspozycji ogólnoustrojowej. Ponadto, GKS donosowe mają stosunkowo szybki początek działania (12-24h) i mogą być stosowane długotrwale.
Wśród potencjalnych zagrożeń związanych ze stosowaniem tych leków należy wymienić miejscowe działania niepożądane, takie jak podrażnienie błony śluzowej, krwawienia z nosa, uczucie suchości oraz, rzadziej, perforacja przegrody nosowej. Przy długotrwałym stosowaniu GKS w wysokich dawkach istnieje niewielkie ryzyko działań ogólnoustrojowych, w tym wpływu na oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, zwłaszcza u dzieci. Leki przeciwhistaminowe donosowe mogą powodować uczucie goryczy w ustach oraz senność (w mniejszym stopniu niż podawane doustnie).