Działania niepożądane
Pemetrexed Eugia 500 mg

Pemetreksed, stosowany w terapii onkologicznej, charakteryzuje się szerokim spektrum działań niepożądanych, które obejmują przede wszystkim mielosupresję manifestującą się jako neutropenia, leukopenia, niedokrwistość oraz trombocytopenia, występujące bardzo często (≥1/10). Toksyczność żołądkowo-jelitowa, w tym zapalenie jamy ustnej, nudności, wymioty i biegunka, również występuje często, wpływając na stan odżywienia i komfort pacjenta. Nefrotoksyczność objawia się zmniejszeniem klirensu kreatyniny i wzrostem stężenia kreatyniny we krwi (≥1/10), co wymaga monitorowania funkcji nerek. Ponadto, często obserwuje się wzrost aktywności aminotransferaz (ALT, AST), wskazujący na uszkodzenie wątroby, a także reakcje skórne, takie jak wysypka i łysienie. Rzadkie, ale poważne powikłania to zespół Stevensa-Johnsona, toksyczna martwica rozpływna naskórka oraz wstrząs anafilaktyczny, które stanowią zagrożenie życia i wymagają natychmiastowej interwencji.

Pobierz ChPL PDF Pemetrexed Eugia – Proszek do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji – 500 mg
  1. Profil bezpieczeństwa pemetreksedu – charakterystyka ogólna
    1. Najczęstsze działania niepożądane
  2. Szczegółowa analiza działań niepożądanych według układów
    1. Zaburzenia hematologiczne
    2. Zaburzenia żołądkowo-jelitowe
    3. Zaburzenia skórne i tkanki podskórnej
    4. Zaburzenia nerek i dróg moczowych
    5. Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych
    6. Zaburzenia układu nerwowego
    7. Zaburzenia układu immunologicznego
  3. Tabela działań niepożądanych pemetreksedu
  4. Monitorowanie bezpieczeństwa i zgłaszanie działań niepożądanych
    1. Szczególne grupy ryzyka
    2. Kolejne rozdziały
Wskazania
  1. niedrobnokomórkowy rak płuca
  2. złośliwy międzybłoniak opłucnej
Substancja czynna
  1. pemetreksed
Kategoria leku
  1. antymetabolity
  2. leki cytotoksyczne
  3. leki przeciwnowotworowe

Profil bezpieczeństwa pemetreksedu – charakterystyka ogólna

Pemetreksed jest lekiem stosowanym w leczeniu onkologicznym, który zarówno w monoterapii, jak i w skojarzeniu z innymi lekami może powodować szereg działań niepożądanych. Zrozumienie profilu bezpieczeństwa tego leku jest kluczowe dla właściwego prowadzenia terapii i monitorowania stanu pacjenta. 1

Najczęstsze działania niepożądane

Najczęściej raportowane działania niepożądane związane z leczeniem pemetreksedem można podzielić na kilka głównych kategorii:

  • Zahamowanie czynności szpiku kostnego – manifestujące się jako niedokrwistość, neutropenia, leukopenia i trombocytopenia
  • Toksyczność żołądkowo-jelitowa – obejmująca jadłowstręt, nudności, wymioty, biegunkę, zaparcia, zapalenie gardła, zapalenie błon śluzowych i zapalenie jamy ustnej
  • Zaburzenia ze strony nerek – przejawiające się nefrotoksycznością
  • Zaburzenia wątrobowe – zwiększona aktywność aminotransferaz
  • Reakcje skórne – łysienie, wysypka
  • Inne istotne zaburzenia – zmęczenie, odwodnienie, zakażenia, sepsa, neuropatia

W rzadkich przypadkach obserwowano również poważne reakcje skórne, takie jak zespół Stevensa-Johnsona i martwica rozpływna naskórka. 2

Szczegółowa analiza działań niepożądanych według układów

Działania niepożądane pemetreksedu zostały dokładnie udokumentowane podczas badań klinicznych i po wprowadzeniu leku do obrotu. Obejmują one szerokie spektrum zaburzeń, od łagodnych do zagrażających życiu. 3

Zaburzenia hematologiczne

Mielosupresja jest jednym z najbardziej istotnych działań niepożądanych pemetreksedu. Obejmuje ona neutropenię, leukopenię i zmniejszenie stężenia hemoglobiny, które występują bardzo często. Mogą one prowadzić do poważnych komplikacji, takich jak gorączka neutropeniczna czy zwiększone ryzyko infekcji. Zmniejszenie liczby płytek krwi również jest częstym działaniem niepożądanym, mogącym prowadzić do zaburzeń krzepnięcia. W rzadkich przypadkach może wystąpić pancytopenia. 4

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

Pemetreksed wywołuje szereg objawów ze strony przewodu pokarmowego. Bardzo często występują zapalenie jamy ustnej, jadłowstręt, nudności i wymioty. Często raportowane są również biegunka, zaparcia, ból brzucha i niestrawność. Do rzadszych, ale poważnych powikłań należą krwotoki z przewodu pokarmowego i odbytnicy, perforacja jelit, zapalenie błony śluzowej przełyku czy zapalenie okrężnicy. 5

Zaburzenia skórne i tkanki podskórnej

Reakcje skórne występują często podczas leczenia pemetreksedem. Najczęściej obserwowane są wysypka i łysienie. Inne częste objawy to łuszczenie skóry, hiperpigmentacja i świąd. W rzadkich, ale poważnych przypadkach mogą rozwinąć się ciężkie reakcje skórne, takie jak zespół Stevensa-Johnsona czy toksyczna martwica rozpływna naskórka, które stanowią zagrożenie dla życia. Po wprowadzeniu leku na rynek zgłaszano także przypadki pemfigoidu, pęcherzowego zapalenia skóry, nabytego pęcherzowego oddzielania się naskórka oraz innych poważnych reakcji dermatologicznych. 6

Zaburzenia nerek i dróg moczowych

Nefrotoksyczność jest istotnym działaniem niepożądanym pemetreksedu. Bardzo często obserwuje się zmniejszenie klirensu kreatyniny i zwiększenie stężenia kreatyniny we krwi. Niezbyt często może wystąpić niewydolność nerek i zmniejszenie wartości wskaźnika filtracji kłębuszkowej. Rzadko zgłaszane są przypadki nefrogennej moczówki prostej i martwicy cewek nerkowych. 7

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

Pemetreksed może powodować zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych. Często obserwuje się zwiększenie aktywności aminotransferazy alaninowej (ALT) i aminotransferazy asparaginianowej (AST). W rzadkich przypadkach może wystąpić zapalenie wątroby. 8

Zaburzenia układu nerwowego

Leczenie pemetreksedem wiąże się z ryzykiem wystąpienia zaburzeń neurologicznych. Często zgłaszane są zaburzenia smaku, rzadziej neuropatia nerwów ruchowych, neuropatia nerwów czuciowych i zawroty głowy. Niezbyt często pacjenci doświadczają poważniejszych incydentów neurologicznych, takich jak incydent naczyniowo-mózgowy, udar niedokrwienny czy krwotok wewnątrzczaszkowy. 9

Zaburzenia układu immunologicznego

W trakcie leczenia pemetreksedem niezbyt często obserwuje się reakcje nadwrażliwości. W rzadkich przypadkach może wystąpić wstrząs anafilaktyczny, stanowiący bezpośrednie zagrożenie życia. 10

Tabela działań niepożądanych pemetreksedu

Układ/narząd Działanie niepożądane Częstość występowania Opis i potencjalne zagrożenia
Zaburzenia krwi i układu chłonnego Neutropenia, leukopenia, zmniejszenie stężenia hemoglobiny Bardzo często (≥1/10) Mielosupresja zwiększająca ryzyko infekcji i zmęczenia
Gorączka neutropeniczna, zmniejszenie liczby płytek krwi Często (≥1/100 do <1/10) Zwiększone ryzyko zakażeń i krwawień
Pancytopenia Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) Jednoczesne zmniejszenie liczby wszystkich komórek krwi
Zaburzenia żołądka i jelit Zapalenie jamy ustnej, jadłowstręt, wymioty, biegunka, nudności Bardzo często (≥1/10) Zaburzają odżywianie, powodują odwodnienie i dyskomfort
Niestrawność, zaparcie, ból brzucha Często (≥1/100 do <1/10) Wpływają na jakość życia pacjenta
Krwotok z odbytnicy, krwotok z przewodu pokarmowego, perforacja jelit, zapalenie błony śluzowej przełyku Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) Mogą stanowić zagrożenie życia, wymagają pilnej interwencji
Zapalenie okrężnicy Rzadko (≥1/10000 do <1/1000) Wymaga odpowiedniego leczenia farmakologicznego
Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej Wysypka, łysienie Bardzo często (≥1/10) Wpływają na wygląd pacjenta i jego samopoczucie
Łuszczenie skóry, hiperpigmentacja, świąd Często (≥1/100 do <1/10) Powodują dyskomfort i mogą wpływać na jakość życia
Zespół Stevensa-Johnsona, toksyczna martwica rozpływna naskórka Rzadko (≥1/10000 do <1/1000) Poważne, zagrażające życiu reakcje skórne wymagające natychmiastowej interwencji
Zaburzenia nerek i dróg moczowych Zmniejszenie klirensu kreatyniny, zwiększenie stężenia kreatyniny we krwi Bardzo często (≥1/10) Wskazują na zaburzenia czynności nerek, wymagają monitorowania
Niewydolność nerek, zmniejszenie wartości wskaźnika filtracji kłębuszkowej Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) Znaczne upośledzenie funkcji nerek, może wymagać modyfikacji dawki
Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych Zwiększenie aktywności aminotransferazy alaninowej i asparaginianowej Często (≥1/100 do <1/10) Wskazują na uszkodzenie wątroby, wymagają monitorowania
Zapalenie wątroby Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) Poważniejsze uszkodzenie wątroby, może wymagać przerwania leczenia
Zaburzenia układu immunologicznego Nadwrażliwość Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) Reakcje alergiczne wymagające leczenia
Wstrząs anafilaktyczny Rzadko (≥1/10000 do <1/1000) Stan zagrożenia życia wymagający natychmiastowej interwencji
Zakażenia i zarażenia pasożytnicze Zakażenia, zapalenie gardła Często (≥1/100 do <1/10) Związane z immunosupresją, wymagają leczenia przeciwdrobnoustrojowego
Sepsa Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) Zagrożenie życia, wymaga natychmiastowej interwencji medycznej
Zaburzenia ogólne Uczucie zmęczenia, gorączka, ból, obrzęk, ból w klatce piersiowej, zapalenie błon śluzowych Bardzo często/często Wpływają na codzienne funkcjonowanie i jakość życia pacjenta

Monitorowanie bezpieczeństwa i zgłaszanie działań niepożądanych

Monitorowanie bezpieczeństwa stosowania pemetreksedu jest kluczowe dla zapewnienia optymalnej opieki nad pacjentem. Należy regularnie kontrolować parametry morfologii krwi, funkcji nerek i wątroby oraz obserwować pacjenta pod kątem wystąpienia objawów toksyczności. 11

Zgodnie z obowiązującymi przepisami, po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania leku. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych lub bezpośrednio do podmiotu odpowiedzialnego. 12

Szczególne grupy ryzyka

Niektóre grupy pacjentów mogą być szczególnie narażone na wystąpienie działań niepożądanych pemetreksedu:

  • Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek
  • Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby
  • Pacjenci z upośledzoną funkcją szpiku kostnego
  • Pacjenci w podeszłym wieku
  • Pacjenci poddawani jednocześnie radioterapii

W przypadku tych grup szczególnie istotne jest regularne monitorowanie parametrów laboratoryjnych i klinicznych oraz odpowiednie dostosowanie dawkowania leku. 13

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl