Specjalne ostrzeżenia
Paroxinor

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania

Paroxinor, zawierający paroksetynę, wymaga zachowania szczególnych środków ostrożności ze względu na profil farmakologiczny i potencjalne zagrożenia związane z jego stosowaniem. Niniejsze opracowanie przedstawia szczegółowe informacje dotyczące bezpieczeństwa stosowania tego leku oraz środków ostrożności, które należy podjąć podczas terapii.¹

Inhibitory monoaminooksydazy (inhibitory MAO)

Rozpoczynanie terapii paroksetyną u pacjentów stosujących inhibitory MAO wymaga zachowania szczególnej ostrożności. Leczenie należy inicjować nie wcześniej niż dwa tygodnie po zakończeniu stosowania nieodwracalnego inhibitora MAO lub 24 godziny po przerwaniu terapii odwracalnym inhibitorem MAO. Dawkowanie paroksetyny należy zwiększać stopniowo, aby uzyskać optymalną odpowiedź terapeutyczną, co minimalizuje ryzyko wystąpienia potencjalnie niebezpiecznych interakcji.²

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Paroxinor nie powinien być stosowany u pacjentów poniżej 18. roku życia. Badania kliniczne wykazały, że u dzieci i młodzieży przyjmujących leki przeciwdepresyjne występuje zwiększone ryzyko zachowań samobójczych (próby samobójcze i myśli samobójcze) oraz wrogości (głównie agresji, zachowań buntowniczych i złości) w porównaniu do grupy otrzymującej placebo. Jeżeli, ze względu na kliniczną konieczność, zostanie podjęta decyzja o wdrożeniu leczenia, pacjent powinien być uważnie monitorowany pod kątem wystąpienia objawów samobójczych.³

Należy również podkreślić brak długoterminowych danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania paroksetyny u pacjentów pediatrycznych w kontekście wpływu na wzrost, dojrzewanie oraz rozwój poznawczy i behawioralny.⁴

Ryzyko samobójstwa i myśli samobójcze

Depresja jest związana ze zwiększonym ryzykiem występowania myśli samobójczych, samookaleczenia i samobójstwa. To podwyższone ryzyko utrzymuje się do momentu osiągnięcia znaczącej remisji choroby. Należy pamiętać, że poprawa stanu klinicznego może nie wystąpić w pierwszych tygodniach leczenia, a nawet w dłuższym okresie terapii. Z tego powodu konieczna jest ścisła obserwacja pacjentów do czasu stwierdzenia wyraźnej poprawy. Doświadczenie kliniczne wskazuje, że ryzyko samobójstwa może paradoksalnie wzrosnąć we wczesnych etapach zdrowienia.⁵

Inne zaburzenia psychiczne, w których stosowana jest paroksetyna, mogą również wiązać się z podwyższonym ryzykiem zachowań samobójczych. Ponadto, mogą one współwystępować z ciężką depresją. Podczas leczenia pacjentów z dodatkowymi chorobami psychicznymi należy zachować takie same środki ostrożności, jak w przypadku leczenia pacjentów z dużą depresją.⁶

Szczególną uwagę należy poświęcić pacjentom z wywiadem zachowań samobójczych lub wyraźnymi myślami samobójczymi przed rozpoczęciem leczenia, ponieważ w tej grupie występuje podwyższone ryzyko myśli lub prób samobójczych. Pacjenci ci wymagają ścisłego monitorowania w trakcie leczenia.⁷

Metaanaliza kontrolowanych placebo badań klinicznych dotyczących leków przeciwdepresyjnych stosowanych u dorosłych pacjentów z zaburzeniami psychicznymi wykazała zwiększone ryzyko zachowań samobójczych podczas stosowania leków przeciwdepresyjnych w porównaniu do placebo u pacjentów w wieku poniżej 25 lat.⁸

Farmakoterapii paroksetyną powinna towarzyszyć ścisła obserwacja pacjentów, zwłaszcza tych z grupy wysokiego ryzyka, szczególnie na początku leczenia i po zmianach dawkowania. Zarówno pacjentów, jak i ich opiekunów należy poinformować o konieczności zwracania uwagi na każdy objaw klinicznego nasilenia choroby, zachowań lub myśli samobójczych oraz nietypowych zmian w zachowaniu. W przypadku wystąpienia takich objawów konieczne jest niezwłoczne skontaktowanie się z lekarzem.⁹

Akatyzja/niepokój psychoruchowy

Stosowanie paroksetyny może prowadzić do rozwoju akatyzji, charakteryzującej się uczuciem wewnętrznego niepokoju oraz pobudzeniem psychomotorycznym, objawiającym się niemożnością spokojnego siedzenia lub stania, co zwykle wiąże się z subiektywnie odczuwanym dyskomfortem. Największe prawdopodobieństwo wystąpienia tego objawu obserwuje się w pierwszych kilku tygodniach leczenia. U pacjentów, u których wystąpi akatyzja, zwiększanie dawki może być szkodliwe i prowadzić do nasilenia objawów.¹⁰

Zespół serotoninowy/złośliwy zespół neuroleptyczny

W rzadkich przypadkach podczas leczenia paroksetyną mogą wystąpić objawy zespołu serotoninowego lub objawy przypominające złośliwy zespół neuroleptyczny, szczególnie przy jednoczesnym stosowaniu innych leków o działaniu serotoninergicznym i/lub neuroleptycznym. Te potencjalnie zagrażające życiu zespoły charakteryzują się następującymi objawami:

• hipertermia (przegrzanie organizmu)
• sztywność mięśni
• mioklonie (mimowolne skurcze mięśni)
• niestabilność autonomicznego układu nerwowego z możliwością szybkich zmian parametrów podstawowych czynności życiowych
• zmiany stanu psychicznego, w tym splątanie, drażliwość i skrajne pobudzenie postępujące do majaczenia i śpiączki

W przypadku wystąpienia takich objawów, należy natychmiast przerwać stosowanie paroksetyny i wdrożyć objawowe leczenie podtrzymujące. Ze względu na ryzyko wystąpienia zespołu serotoninowego, paroksetyny nie należy łączyć z prekursorami serotoniny, takimi jak L-tryptofan czy oksytryptan.¹¹

Mania

Podobnie jak w przypadku innych leków przeciwdepresyjnych, paroksetynę należy stosować z ostrożnością u pacjentów z manią w wywiadzie. W przypadku wejścia pacjenta w fazę maniakalną należy przerwać stosowanie paroksetyny.¹²

Zaburzenia czynności nerek lub wątroby

U pacjentów z ciężkim zaburzeniem czynności nerek lub z zaburzeniem czynności wątroby zaleca się zachowanie szczególnej ostrożności podczas stosowania paroksetyny. Może być konieczne dostosowanie dawkowania ze względu na zmienioną farmakokinetykę leku u tych pacjentów.¹³

Cukrzyca

U pacjentów z cukrzycą stosowanie selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), w tym paroksetyny, może wpływać na wyrównanie glikemii. Może wystąpić konieczność modyfikacji dawkowania insuliny i/lub doustnych leków przeciwcukrzycowych. Ponadto, istnieją badania sugerujące możliwość zwiększenia stężenia glukozy we krwi podczas jednoczesnego stosowania paroksetyny i prawastatyny.¹⁴

Padaczka

Podobnie jak inne leki przeciwdepresyjne, paroksetyna powinna być stosowana z ostrożnością u pacjentów z padaczką ze względu na potencjalne ryzyko obniżenia progu drgawkowego.¹⁵

Drgawki

Drgawki wystąpiły u mniej niż 0,1% pacjentów leczonych paroksetyną. W przypadku wystąpienia drgawek należy natychmiast przerwać podawanie leku i rozważyć alternatywną terapię.¹⁶

Leczenie elektrowstrząsami

Istnieje ograniczone doświadczenie kliniczne dotyczące jednoczesnego stosowania paroksetyny i terapii elektrowstrząsowej. Należy zachować szczególną ostrożność podczas łączenia tych metod leczniczych i monitorować pacjenta pod kątem potencjalnych interakcji.¹⁷

Jaskra

Paroksetyna, podobnie jak inne leki z grupy SSRI, może niezbyt często powodować rozszerzenie źrenic. Dlatego należy ją stosować ostrożnie u pacjentów z jaskrą z wąskim kątem przesączania lub z jaskrą w wywiadzie, ze względu na ryzyko wywołania ostrego napadu jaskry.¹⁸

Choroby serca

U pacjentów z chorobami serca należy stosować typowe środki ostrożności, uwzględniając potencjalny wpływ paroksetyny na parametry układu sercowo-naczyniowego, takie jak częstość akcji serca czy ciśnienie tętnicze.¹⁹

Hiponatremia

Hiponatremię (obniżenie poziomu sodu we krwi) zgłaszano rzadko, głównie u pacjentów w podeszłym wieku. Należy zachować ostrożność u pacjentów predysponowanych do hiponatremii, na przykład z powodu przyjmowania określonych leków lub z marskością wątroby. Hiponatremia zazwyczaj ustępuje po przerwaniu podawania paroksetyny.²⁰

Krwawienia

Podczas stosowania leków z grupy SSRI zgłaszano przypadki krwawień skórnych: wybroczyn i plamicy. Opisywano również inne rodzaje krwawień, np. z przewodu pokarmowego i dróg rodnych. Pacjenci w podeszłym wieku mogą być szczególnie narażeni na zwiększone ryzyko krwawień niezwiązanych z miesiączkowaniem.²¹

Należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów przyjmujących jednocześnie:

• Doustne leki przeciwzakrzepowe
• Produkty lecznicze wpływające na czynność płytek krwi
• Inne leki zwiększające ryzyko krwawienia, takie jak:
  • Atypowe leki przeciwpsychotyczne (np. klozapina)
  • Pochodne fenotiazyny
  • Większość trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych
  • Kwas acetylosalicylowy
  • Niesteroidowe leki przeciwzapalne
  • Inhibitory cyklooksygenazy typu 2

Zwiększone ryzyko dotyczy również pacjentów ze skłonnością do krwawień lub stanami, które mogą predysponować do wystąpienia krwawienia.²²

Warto zaznaczyć, że leki z grupy SSRI i SNRI mogą zwiększać ryzyko wystąpienia krwotoku poporodowego.²³

Zaburzenia czynności seksualnych

Selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) oraz inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI), w tym paroksetyna, mogą powodować wystąpienie objawów zaburzeń czynności seksualnych. Należy pamiętać, że zgłaszano przypadki długotrwałych zaburzeń czynności seksualnych, w których objawy utrzymywały się pomimo przerwania stosowania leków z grupy SSRI/SNRI.²⁴

Interakcje z tamoksyfenem

Paroksetyna jest silnym inhibitorem izoenzymu CYP2D6, co może prowadzić do zmniejszenia stężenia endoksyfenu, jednego z najważniejszych aktywnych metabolitów tamoksyfenu. W związku z tym, jeżeli jest to możliwe, należy unikać jednoczesnego podawania paroksetyny podczas terapii tamoksyfenem, aby nie obniżać skuteczności leczenia przeciwnowotworowego.²⁵

Objawy obserwowane podczas odstawiania paroksetyny

Po przerwaniu stosowania paroksetyny często występują objawy odstawienia, szczególnie jeśli leczenie przerwano nagle. W badaniach klinicznych zdarzenia niepożądane po przerwaniu podawania leku wystąpiły u 30% pacjentów przyjmujących paroksetynę w porównaniu do 20% pacjentów otrzymujących placebo.²⁶

Należy podkreślić, że wystąpienie objawów odstawienia nie oznacza, że stosowanie produktu leczniczego jest związane z rozwojem uzależnienia. Ryzyko objawów odstawienia może zależeć od wielu czynników, w tym od czasu trwania leczenia, dawki oraz szybkości zmniejszania dawki.²⁷

Po zakończeniu stosowania paroksetyny zgłaszano następujące objawy odstawienia:

• Zawroty głowy
• Zaburzenia czucia (w tym parestezje, uczucia porażenia prądem i szumy uszne)
• Zaburzenia snu (w tym intensywne sny)
• Pobudzenie lub lęk
• Nudności
• Drżenie
• Splątanie
• Pocenie się
• Bóle głowy
• Biegunka
• Kołatanie serca
• Niestabilność emocjonalna
• Drażliwość
• Zaburzenia widzenia

U większości pacjentów objawy te mają nasilenie łagodne do umiarkowanego, jednak u niektórych mogą być ciężkie. Typowo pojawiają się w ciągu pierwszych kilku dni po przerwaniu leczenia. W bardzo rzadkich przypadkach takie objawy zgłaszano również u pacjentów, którzy przypadkowo pominęli dawkę leku.²⁸

Objawy odstawienia zwykle ustępują samoistnie w ciągu 2 tygodni, jednak u niektórych pacjentów mogą utrzymywać się dłużej (2-3 miesiące lub więcej). W związku z tym zaleca się stopniowe zmniejszanie dawki paroksetyny przed zakończeniem leczenia, przez okres kilku tygodni lub miesięcy, w zależności od indywidualnych potrzeb pacjenta.²⁹

Substancje pomocnicze

Paroxinor zawiera laktozę (jednowodną). Pacjenci z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy nie powinni stosować tego leku.³⁰

Produkt leczniczy zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na tabletkę, co oznacza, że jest praktycznie „wolny od sodu”.³¹

Podsumowanie najważniejszych ostrzeżeń i środków ostrożności