Właściwości farmakokinetyczne
Olanzaran 10 mg

Właściwości farmakokinetyczne olanzapiny

Poniżej przedstawiono szczegółowy opis właściwości farmakokinetycznych olanzapiny, substancji czynnej zawartej w produkcie leczniczym Olanzaran. Dane dotyczą zarówno preparatu Olanzaran 5 mg, jak i Olanzaran 10 mg w postaci tabletek.¹

Wchłanianie

Olanzapina wykazuje dobrą absorpcję po podaniu doustnym, a maksymalne stężenie w osoczu osiąga w czasie od 5 do 8 godzin po podaniu. Istotnym aspektem jest brak wpływu pokarmu na proces wchłaniania leku, co daje możliwość przyjmowania preparatu niezależnie od posiłków. W dostępnych badaniach nie porównywano bezwzględnej dostępności biologicznej olanzapiny po podaniu doustnym i dożylnym.²

Dystrybucja

W zakresie stężeń terapeutycznych od 7 do 1000 ng/ml, olanzapina wiąże się z białkami osocza w wysokim stopniu – około 93%. Głównie łączy się z albuminami oraz α1-kwaśnymi-glikoproteinami, co wpływa na jej dystrybucję w organizmie.³

Metabolizm

Biotransformacja olanzapiny zachodzi głównie w wątrobie poprzez dwa podstawowe procesy: sprzęganie i utlenianie. Głównym metabolitem występującym w krwiobiegu jest 10-N-glukuronid, który charakteryzuje się tym, że nie przenika przez barierę krew-mózg. W procesie metabolizmu biorą udział enzymy cytochromu P450, szczególnie CYP1A2 oraz CYP2D6, które odpowiadają za tworzenie metabolitów N-demetylowego i 2-hydroksymetylowego. Warto podkreślić, że metabolity te wykazują znacznie mniejszą aktywność in vivo niż związek macierzysty, co potwierdzono w badaniach na zwierzętach. Dominująca aktywność farmakologiczna zależy zatem od olanzapiny w formie niezmienionej.⁴

Eliminacja

Po podaniu doustnym, średni okres półtrwania olanzapiny w końcowej fazie eliminacji wykazuje istotne różnice zależne od wieku i płci badanych osób.⁵

Wpływ czynników demograficznych i fizjologicznych

Wpływ wieku

U osób w podeszłym wieku (65 lat i starszych) obserwuje się dłuższy średni okres półtrwania olanzapiny w fazie eliminacji w porównaniu z pacjentami młodszymi – odpowiednio 51,8 godzin vs 33,8 godzin. Jednocześnie klirens leku jest zmniejszony u seniorów (17,5 l/h) w porównaniu do osób młodszych (18,2 l/h). Warto zaznaczyć, że zmienność parametrów farmakokinetycznych u osób starszych mieści się w zakresie obserwowanym u młodszych pacjentów. W badaniach klinicznych u 44 pacjentów ze schizofrenią w wieku powyżej 65 lat, którym podawano olanzapinę w dawkach od 5 mg do 20 mg na dobę, nie zaobserwowano specyficznego profilu zdarzeń niepożądanych.^{65 lat podawanie olanzapiny w dawkach od 5 mg do 20 mg na dobę nie było związane z żadnym szczególnym profilem zdarzeń niepożądanych.”>6}

Wpływ płci

Różnice w farmakokinetyce olanzapiny obserwuje się również w zależności od płci pacjentów. U kobiet średni okres półtrwania w fazie eliminacji jest nieco dłuższy niż u mężczyzn (odpowiednio 36,7 i 32,3 godziny), a klirens jest zmniejszony (18,9 l/h u kobiet i 27,3 l/h u mężczyzn). Pomimo tych różnic, profil bezpieczeństwa olanzapiny w dawkach od 5 do 20 mg jest porównywalny zarówno w grupie kobiet (n=467), jak i mężczyzn (n=869).⁷

Wpływ zaburzenia czynności nerek

U pacjentów z zaburzeniem czynności nerek (klirens kreatyniny <10 ml/min) nie stwierdzono istotnych różnic w parametrach farmakokinetycznych w porównaniu z osobami zdrowymi. Średni okres półtrwania w fazie eliminacji wynosił odpowiednio 37,7 godzin u osób z zaburzeniami nerek i 32,4 godziny u zdrowych osób, natomiast klirens leku wynosił odpowiednio 21,2 l/h i 25 l/h. Badania bilansu masy wykazały, że około 57% znakowanej radioaktywnie olanzapiny jest wydalane z moczem, głównie w postaci metabolitów.<sup data-drug="Olanzaran" data-section="Właściwości farmakokinetyczne" title="U pacjentów z zaburzeniem czynności nerek (klirens kreatyniny 8

Wpływ palenia tytoniu i zaburzeń czynności wątroby

Palenie tytoniu ma istotny wpływ na farmakokinetykę olanzapiny. U osób palących z łagodnym zaburzeniem czynności wątroby średni okres półtrwania w fazie eliminacji jest wydłużony (39,3 godziny), a klirens zmniejszony (18 l/h) w porównaniu ze zdrowymi niepalącymi osobami (odpowiednio 48,8 godziny i 14,1 l/h).⁹

Porównując osoby niepalące z palącymi (zarówno mężczyzn, jak i kobiety) zauważono, że u niepalących średni okres półtrwania w fazie eliminacji leku jest dłuższy (38,6 h vs 30,4 h), a klirens mniejszy (18,6 l/h vs 27,7 l/h).¹⁰

Podsumowanie wpływu czynników na klirens

Podsumowując, klirens olanzapiny w osoczu jest:

• Mniejszy u osób w podeszłym wieku niż u osób młodszych
• Mniejszy u kobiet niż u mężczyzn
• Mniejszy u osób niepalących niż u palących

Należy jednak podkreślić, że wpływ wieku, płci czy palenia tytoniu na klirens olanzapiny i na okres półtrwania jest stosunkowo niewielki w porównaniu z ogólną zmiennością osobniczą.¹¹

Wpływ rasy

W badaniach porównujących farmakokinetykę olanzapiny u pacjentów rasy kaukaskiej, Japończyków oraz Chińczyków nie stwierdzono istotnych różnic w parametrach farmakokinetycznych między tymi trzema populacjami.¹²

Farmakokinetyka u dzieci i młodzieży

Parametry farmakokinetyczne olanzapiny u młodzieży (w wieku 13 do 17 lat) są podobne do tych obserwowanych u dorosłych. Jednakże w badaniach klinicznych średnie narażenie na olanzapinę było około 27% wyższe u młodzieży. Ta różnica wynika głównie z czynników demograficznych takich jak mniejsza średnia masa ciała oraz mniejsza liczba nastolatków palących papierosy w porównaniu z dorosłymi pacjentami. Te czynniki prawdopodobnie przyczyniają się do większego narażenia na lek obserwowanego w tej grupie wiekowej.¹³

Zestawienie parametrów farmakokinetycznych olanzapiny w zależności od czynników demograficznych