Działania niepożądane
Navirel 10 mg/ml

Charakterystyka działań niepożądanych winorelbiny

Winorelbina zawarta w preparacie Navirel 10 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji, może wywoływać szereg działań niepożądanych, z których najczęściej raportowane są: mielosupresja z neutropenią, niedokrwistość, zaburzenia neurologiczne oraz działania toksyczne w obrębie przewodu pokarmowego z nudnościami, wymiotami, zapaleniem błony śluzowej jamy ustnej i zaparciami. Dodatkowo obserwuje się przemijające zwiększenie wartości parametrów czynnościowych wątroby, łysienie i miejscowe zapalenie żyły.¹

Należy podkreślić, że w przypadku stosowania winorelbiny w schematach skojarzonych z innymi lekami przeciwnowotworowymi, wymienione działania niepożądane mogą występować częściej i charakteryzować się większym nasileniem niż obserwowane podczas monoterapii. Ponadto istnieje ryzyko wystąpienia dodatkowych działań niepożądanych specyficznych dla pozostałych produktów leczniczych stosowanych w terapii skojarzonej.²

Klasyfikacja nasilenia działań niepożądanych

Nasilenie działań niepożądanych opisano zgodnie z klasyfikacją WHO, stosując następujące oznaczenia:³

• G1 – I stopień nasilenia
• G2 – II stopień nasilenia
• G3 – III stopień nasilenia
• G4 – IV stopień nasilenia
• G1-2 – I i II stopień nasilenia
• G1-4 – od I do IV stopnia nasilenia
• G3-4 – III i IV stopień nasilenia

Szczegółowa charakterystyka działań niepożądanych

Zaburzenia hematologiczne

Mielosupresja jest jednym z najpoważniejszych działań niepożądanych winorelbiny. Prowadzi ona głównie do neutropenii (G3 w 24,3% przypadków i G4 w 27,8% przypadków przy monoterapii), która jest odwracalna w ciągu 5-7 dni i nie kumuluje się w czasie. Dodatkowo może wystąpić niedokrwistość (G3-4 w 7,4% przypadków przy monoterapii) oraz małopłytkowość (G3-4 w 2,5% przypadków), choć ta ostatnia rzadko ma ciężki przebieg.⁴

W okresie po wprowadzeniu leku do obrotu odnotowano przypadki gorączki neutropenicznej oraz pancytopenii. Sepsa neutropeniczna stanowi również istotne powikłanie, obarczone ryzykiem zgonu w 1,2% przypadków.⁵

Zaburzenia neurologiczne

Zaburzenia neurologiczne są częstym działaniem niepożądanym winorelbiny (G3 w 2,6% przypadków i G4 w 0,1% przypadków) i mogą obejmować zniesienie głębokich odruchów ścięgnistych. Po długotrwałej chemioterapii opisywano osłabienie siły mięśniowej w kończynach dolnych. Niezbyt często mogą występować ciężkie parestezje z objawami zaburzeń czucia i zaburzeń ruchowych, które zazwyczaj mają charakter odwracalny.⁶

Bardzo rzadko obserwowano zespół Guillaina-Barré.⁷

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

Do najczęstszych działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego należą zaparcia (G3-4 w 2,7% przypadków), które rzadko prowadzą do niedrożności porażennej jelit (G3-4 w 4,1% przy monoterapii i w skojarzeniu). Częste są również nudności i wymioty (G1-2 w 30,4% przypadków, G3-4 w 2,2% przypadków), których występowanie można ograniczyć poprzez zastosowanie odpowiednich leków przeciwwymiotnych. Zapalenie błony śluzowej jamy ustnej (G1-4 w 15% przypadków przy monoterapii) oraz zapalenie przełyku również stanowią istotne działania niepożądane.⁸

Biegunka występuje często, lecz zwykle ma łagodne lub umiarkowane nasilenie. Rzadko obserwuje się niedrożność porażenną jelit (leczenie można wznowić po normalizacji motoryki jelit) oraz zapalenie trzustki.⁹

Zaburzenia czynności wątroby

Bardzo często obserwuje się przemijające zwiększenie wartości parametrów czynnościowych wątroby (G1-2) bez towarzyszących objawów klinicznych. Obejmuje to zwiększenie stężenia bilirubiny całkowitej, zwiększenie aktywności fosfatazy alkalicznej, zwiększenie aktywności aminotransferazy asparaginowej (w 27,6% przypadków) oraz zwiększenie aktywności aminotransferazy alaninowej (w 29,3% przypadków).¹⁰

Reakcje alergiczne

Częstymi objawami są reakcje alergiczne obejmujące reakcje skórne i reakcje ze strony układu oddechowego. Z nieznaną częstością mogą wystąpić ogólnoustrojowe reakcje alergiczne takie jak: reakcja anafilaktyczna lub wstrząs anafilaktyczny, reakcja anafilaktoidalna oraz obrzęk naczynioruchowy.¹¹

Zaburzenia skórne

Łysienie występuje bardzo często, ale zwykle ma łagodny charakter (G3-4 w 4,1% przypadków przy monoterapii). Rzadko obserwuje się uogólnione reakcje skórne. Po wprowadzeniu leku do obrotu zgłaszano przypadki erytrodyzestezji dłoniowo-podeszwowej.¹²

Reakcje w miejscu podania

Reakcje w miejscu wstrzyknięcia mogą obejmować rumień, palący ból, zmianę zabarwienia żyły i miejscowe zapalenie żyły (G3-4 w 3,7% przypadków przy monoterapii). Rzadko może wystąpić martwica tkanek w miejscu wstrzyknięcia. Ryzyko tego powikłania można ograniczyć poprzez prawidłowe wprowadzenie igły lub cewnika do żyły i obfite przepłukanie żyły po zakończeniu podawania winorelbiny.¹³

Zaburzenia sercowo-naczyniowe

Rzadko raportowano chorobę niedokrwienną serca w postaci dławicy piersiowej, przemijających zmian elektrokardiograficznych, zawału mięśnia sercowego (w części przypadków zakończonego zgonem). Bardzo rzadko obserwowano częstoskurcz, kołatanie serca i zaburzenia rytmu serca.¹⁴

Niezbyt często występuje niedociśnienie tętnicze, nadciśnienie tętnicze, napady zaczerwienia twarzy i zmniejszenie ucieplenia skóry w obwodowych częściach ciała. Rzadko może wystąpić ciężkie niedociśnienie tętnicze i zapaść.¹⁵

Tabela działań niepożądanych

Niebezpieczeństwa związane z działaniami niepożądanymi

Zagrażające życiu działania niepożądane

Szczególnie istotne klinicznie i potencjalnie zagrażające życiu działania niepożądane winorelbiny obejmują:¹⁶

1. Sepsa neutropeniczna – obarczona ryzykiem zgonu w 1,2% przypadków
2. Ciężka neutropenia (G3-G4) – występująca u ponad połowy pacjentów podczas monoterapii
3. Sepsa powikłana – mogąca prowadzić do zgonu
4. Śródmiąższowa choroba płuc – w części przypadków zakończona zgonem
5. Zawał mięśnia sercowego – w części przypadków zakończony zgonem
6. Reakcje anafilaktyczne i wstrząs anafilaktyczny

Działania niepożądane wymagające szczególnego monitorowania

Podczas leczenia winorelbiną należy dokładnie monitorować:¹⁷

• Parametry hematologiczne – ze względu na wysokie ryzyko mielosupresji (neutropenia, niedokrwistość, małopłytkowość)
• Objawy neurologiczne – obserwować pod kątem parestezji i zaburzeń czuciowo-ruchowych
• Parametry funkcji wątroby – ze względu na często występujące zwiększenie wartości enzymów wątrobowych
• Objawy ze strony układu pokarmowego – zwłaszcza zaparcia, które mogą prowadzić do niedrożności porażennej jelit
• Objawy ze strony układu oddechowego – ze względu na ryzyko wystąpienia śródmiąższowej choroby płuc
• Miejsce wstrzyknięcia – ze względu na ryzyko martwicy tkanek

Strategie minimalizacji ryzyka

W celu ograniczenia ryzyka lub nasilenia działań niepożądanych związanych z podawaniem winorelbiny, należy rozważyć następujące działania:¹⁸

• Stosowanie odpowiednich leków przeciwwymiotnych w celu zmniejszenia ryzyka nudności i wymiotów
• Prawidłowe wprowadzanie igły lub cewnika do żyły oraz obfite przepłukanie żyły po zakończeniu podawania winorelbiny w celu ograniczenia ryzyka martwicy tkanek w miejscu wstrzyknięcia
• Regularne monitorowanie parametrów hematologicznych w celu wczesnego wykrycia mielosupresji
• Monitorowanie czynności wątroby w celu wykrycia zmian w wartościach parametrów czynnościowych
• Właściwe postępowanie zapobiegające zaparciom

Monitorowanie i zgłaszanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych: Al. Jerozolimskie 181C, PL-02-222 Warszawa, Tel.: + 48 22 49-21-301, Faks: +48 22 49-21-309, Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl¹⁹

Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.²⁰